Adatdan daşary howa hadysalary Azerbaýjan üçin täze howp döredýär - ministriň orunbasary

BAKU, Azerbaýjan, 19-njy maý. Howanyň üýtgemegi daşky gurşaw meselesinden başga-da global ykdysady ösüşi, azyk howpsuzlygyny, şäherleşme syýasatyny, suw dolandyryşyny we oba hojalygynyň geljegini emele getirýän esasy faktora öwrüldi diýip, Azerbaýjanyň oba hojalygy ministriniň orunbasary Ilhama Gadimowa, Bütindünýä şäher forumynda (WUF13) aýtdy Gadimowa “Irki duýduryş ulgamlary we howanyň çydamly şäherleri” atly çärede çykyş edip, global temperaturanyň ýokarlanmagy, gurakçylyk şertleri, süýji suw çeşmeleriniň azalmagy we beýleki aşa gidrometeorologiki hadysalar Azerbaýjan üçin täze töwekgelçilik döredýändigini aýtdy "Oba hojalygy bu howplardan has ejizdir" -diýdi. "Oba hojalygy howanyň şertlerine gönüden-göni bagly bolup, makroykdysady durnuklylygy we azyk howpsuzlygyny üpjün etmekde strategiki rol oýnaýandygy sebäpli, bu ugurda durnuklylygy ýokarlandyrmak ileri tutulýar" Gadimowanyň pikiriçe, irki duýduryş ulgamlaryny döretmek Azerbaýjan üçin möhüm ähmiýete eýe boldy "Irki duýduryş mehanizmleri howplar barada maglumat bermek üçin gural däl" -diýdi. "Töwekgelçilikleri çaklamak, netijeli dolandyryş kararlary bermek, tebigy baýlyklary goramak we umumy öndürijiligi üpjün etmek üçin zerurdyr." Gadimowa takyk agrometeorologiki çaklamalaryň Azerbaýjanyň elektron oba hojalygy maglumat ulgamyna (EKTIS) birleşdirilmegini möhüm strategiki ädim hökmünde görkezdi Bu ulgam, daýhanlara ekiş, suwaryş we hasyl ýygnamak işlerini ylmy taýdan meýilleşdirmäge kömek edýän, şeýle hem aýaz, gurakçylyk, doň we howa bilen baglanyşykly beýleki töwekgelçiliklere garşy öňüni alyş çäreleri görmäge mümkinçilik berýän amaly maglumatlary almaga mümkinçilik berýändigini aýtdy Netijede, ekin ýitgileriniň azalýandygyny, oba hojalygynda maliýe durnuklylygynyň we ýurduň azyk üpjünçiliginiň durnuklylygynyň güýçlenýändigini aýtdy Gadimowa, şeýle hem oba hojalygynyň çeşmelerini dolandyrmakda emeli intellektiň barha artýan roluna ünsi çekdi "Biziň strategiýamyzyň indiki esasy ugry, oba hojalygynyň çeşmelerini netijeli dolandyrmak üçin AI esasly ulgamlary ulanmak" Gadimowanyň pikiriçe, Azerbaýjanyň 2024–2026-njy ýyllar üçin “Oba hojalygynyň emeli intellekti” taslamasy bu pudak boýunça häzirki zaman tehnologiki çözgütleri hödürlemegi dowam etdirýär Ol 180-den gowrak howa stansiýasyndan, emeli hemra suratlaryndan we toprak derňewlerinden alnan maglumatlaryň eýýäm bitewi ulgama birleşdirilendigini, 315,000-den gowrak daýhany we 636,000 gektardan gowrak ýeri öz içine alýan maglumatlary seljermäge mümkinçilik berýändigini aýtdy Taslamanyň çäginde ekin öndürijiligini çaklamaga, ösümlikleriň saglygyna we suwaryş dolandyryşyna gönükdirilen AI esasly 33 modeliň 14-si eýýäm integrasiýa tapgyryna gadam basdy, galan modelleriň ýylyň ahyryna çenli tamamlanmagyna garaşylýar Gadimowa dört sebitdäki daýhanlaryň üç gün öňünden dört miwe görnüşi üçin zyýan berijiler we keseller barada duýduryş alýandyklaryny aýtdy "Bu, ekin ýitgilerini azaltmagy, serişdeleri tygşytlamagy we subsidiýa syýasatyny gowulandyrmagy gönüden-göni goldaýar" -diýdi Şeýle hem, ulgamyň e-Agro, EKTIS we Yonca platformalaryna integrasiýasynyň tamamlanjakdygyny aýtdy WUF13 17-nji maýdan 22-nji maý aralygynda Bakuwda Birleşen Milletler Guramasynyň Adam ýerleşdiriş maksatnamasy (BMG-Habitat) bilen Azerbaýjan hökümetiniň hyzmatdaşlygynda geçirilýär “Hemmeler üçin ýaşaýyş jaýy: Howpsuz we Durnukly şäherler we ilatly ýerler” mowzugy astynda geçirilen forum, şäherleriň durnukly ösüşi we ýaşaýyş jaý meselelerini ara alyp maslahatlaşmak üçin hökümetleri, bilermenleri, jemgyýetleri we halkara hyzmatdaşlary birleşdirýär