Alymlar 3,5 milliard ýyl ozal Aýa ägirt uly asteroid täsirini açdylar

Geologiýa theurnalynda çap edilen netijeler, demirgazyk-günbatar Afrikada ýüze çykarylan NWA 12593 diýlip atlandyrylýan Aý meteoritiniň seljermesine esaslanýar. Gözlegçiler bu gaýanyň, Aýyň ýüzüniň bir bölegini eredip biljek derejede güýçli bir hadysany öz içine alýandygyny aýdýarlar Topar radiometrik tanyşlyk usullaryny ulanyp, meteoritde ýazylan iň irki täsiriň takmynan 3,5 milliard ýyl ozal ýüze çykandygyny kesgitledi. Çaknyşyk aşa ýokary temperaturany döredip, Aýyň üstüni eredilen materialyň giň sahypasyna öwürdi. Şeýle hem diňe güýçli yssyda emele gelýän mineral kub zirkoniýa öndürdi Kub zirkoniýa adatça şaý-sepler üçin öndürilse-de, mineralyň tebigy ýüze çykýan yzlary seýrek saklanýar. Gözlegçiler gadymy täsiriň subutnamasyny berip, meteoritiň içinde "kub zirkoniýa fazasy mirasy" diýip häsiýetlendirýän zatlarynyň galyndylaryny anyklamagy başardylar Meteorit soňraky iki wakany hem ýazga alýar. Ondan soňky çaknyşyk, asyl ereýän kagyzy döwdi we täsir prosesleri bilen birleşdirilen dürli gaýalaryň böleklerinden ybarat breksiýa diýlip atlandyrylýan gaýanyň bir görnüşini döretdi. Köp wagt geçenden soň, başga bir täsir gaýany Aýdan çykardy we Earthere tarap traýektoriýa iberdi we ahyrynda ýere gaçdy Gözleg toparynyň pikiriçe, iň irki täsiriň ýaşy, Eartherde we asteroid guşagynda dördünji uly asteroid bolan Westada öň belli bolan täsir hadysalarynyň wagty bilen gabat gelýär. Gün ulgamyndaky üç dürli jisimiň arasynda şeýle deňleşmek adaty däl hasaplanýar Bu açyş, planetanyň emele gelmegi bilen baglanyşykly ýygy-ýygydan çaknyşyklaryň asteroidleriň bölünmegi sebäpli az ýaýran täsirlere ýol açýan döwürde içerki gün ulgamyndaky täsir taryhyny baglanyşdyrýan täze subutnamalary berýär Gözlegçiler bu gadymy katastrofiki hadysalaryň ýygylygyna düşünmegiň möhümdigini aýdýarlar, sebäbi döwür Eartherdäki irki ýaşaýşyň ýüze çykmagy bilen gabat gelýär. Durmuşyň iň gadymy galyndy subutnamalary takmynan 3,5 milliard ýyl ozal bolup, asteroid durmuşyň ilkinji ösen daşky gurşawyny dikeltmekde möhüm faktor bolup durýar Eartherden tapawutlylykda Aý, alymlara Aý nusgalaryny Gün ulgamynyň irki ewolýusiýasyna penjire hökmünde ulanmaga mümkinçilik berýän gadymy täsir ýazgylaryny saklaýar Ondan öň “Qazinform” habar gullugy Aýyň polýusynda azyndan 1,5 milliard ýyl bäri buzuň kem-kemden gurulýandygyny habar berdi