Şengen meselesi! - Serhat Incirli

Homeewropa Komissiýasynyň Içeri işler we migrasiýa boýunça komissary Magnus Brunner geçen penşenbe güni Europeanewropa Komissiýasynyň Kipriň Şengen sebitine goşulmak baradaky arzasy baradaky baha beriş hasabatyny ýakyn wagtda hödürlejekdigini habar berdi… Bu hasabata laýyklykda 27 ýurduň liderlerinden ybarat EUB Geňeşi Kipriň Şengen sebitine goşuljakdygy barada karar berer Kararyň iň soňunda şu ýylyň ahyryna çenli kabul edilmegine garaşylýar! Bahalandyryş hasabaty, "Demirgazyk Kipr" geografiýasynda ýaşaýan we Günorta Kipre geçip bilýän "hemmeler" üçin aýratyn gyzyklanma döredýär! Muny şeýle düşündireliň ... Demirgazykdan Günorta göçüp bilýän adamlaryň "iki görnüşi" bar ... Birinjisi "Kipr Respublikasynyň we EUB raýatlary ..." Ikinjisi "Kiprli bir türk bilen EUB raýaty bolan ýa-da birinji derejeli garyndaşy bolanlar ..." Ikinji topara "enelerinden ýa-da atalaryndan" Kipr respublikasynyň raýaty bolanlar girýär EUB-ne agza ýurtlaryň sany 27… Irlandiýa we Kipr Şengen sebitine goşulmaýar… Irlandiýa girmez ... Otherwiseogsam, özleri bilen Demirgazyk Irlandiýanyň arasynda serhet çekmeli bolarlar, Irlandiýalylar muňa berk garşy! EUB-ne girmeýän Europeanewropa ýurtlarynyň dördüsi Şengene girýär ... Şeýlelik bilen häzirki wagtda ýurtlaryň umumy sany 29, Kipr goşulanda bolsa 30 bolar! Şengen sebiti umumy serhetlerindäki serhet gözegçiligini resmi taýdan ýatyrýar ... Uçara Kiprden (Larnaka we Pafos) münýärsiňiz, Gresiýadan ýa-da Germaniýadan düşýärsiňiz, elleriňizi silkip, goş-golamyňyzy alyň we hoşlaşyň! Pasport nobaty ýok! Indi… Kipr respublikasy Şengene goşulanda, hiç haçan “iki döwletiň araçägi” hökmünde kabul etmedik Greenaşyl liniýa “iki döwletiň araçägine” öwrülermi? (Irlandiýanyň aladasy…) Käbir aýratyn amallar bolarmy? Demirgazyk-Günorta geçelgeleri hem şeýle dowam edermi? Kipr Respublikasynyň şahsyýetnamasy ýa-da pasporty bolmadyk, ýöne bir sebäbe görä geçmäge rugsat berlenler indi geçip bilmezmi? Bäş-alty aýdan göreris! Hasabat yglan edilsin, belki meselä düşüneris! Theeri gelende aýtsak, Iňlis pasporty bolan Kipr türklerinden bolan Iňlis raýatlaryna näme bolar? Angliýa bilen Kipr Respublikasynyň arasyndaky syýahat häzirki görnüşinde dowam eder diýeliň, ýöne, mysal üçin, "Iňlis raýaty, ýöne Kipr Respublikasynyň raýaty däl" ýüzlerçe ýa-da müňlerçe Kipr türkleri "geçiş" meselelerinde haýsydyr bir kynçylyk çekip bilerler! Munuň gaty çylşyrymly ýagdaýdygyna ynanýaryn! Bu mesele ýolbaşçylaryň ýa-da olaryň wekilleriniň arasynda ara alnyp maslahatlaşylar diýip umyt edýärin! Biziň hökümdarlarymyz? Watan näme diýse! Şeýlelik bilen, Rejep Taýyp Erdogan, Cevdet ılmaz, Hakan Fidan we başgalar we Feslikan bu ýagdaýa asla üns bermeýär öýdýärsiňizmi? Aý, men hakda adam hökmünde alada edýärinmi? Özüm hakda pikir etsem, elbetde Merkezi Tender Komissiýasynda däl! Seriousöne çynlakaý problemalaryň boljakdygyny bilýän köp adam bar - mysal üçin Iňlis pasporty bar, ýöne Kipr respublikasy pasporty ýok! Halil Karapaşaoğluga göriplik etdim, şu gün bu makalany Gybriz şiwesinde ýazmaga synanyşaryn, dogan Taýsin! Mysal üçin, Gibriziň halky Eli we Gaziveranda "Tahsin" diýmeýär; "Taýsin" diýýär! Bagyşlaň, Taýsin dogan! Gündizki bilim berýän mekdepleriň meselesi! Bilýärsiň, gygyrýarlar we gygyrýarlar, ýöne edip bilmeýärler! Şonuň üçin adamlar muny edýärler! Şeýlelik bilen, sizi biynjalyk etmegiň ýa-da ýolbaşçylaryňyz ýaly "bellenen Taýsini" çagyrmagyň ýerine, goraýan deň özygtyýarlylygyňyzyň aslynda bir zat däldigini belläsim gelýär; sen agladyň! Neýisa; Taýsin dogan; Urumdaky bilim ministri Afina Maýklides sentýabr aýynda ýene 60 mekdepde doly okuw gününe geçjekdiklerini aýtdy! 2028-nji ýyla çenli ähli mekdeplerde gündizki bilime geçerler! Näme üçin, Taýsin dogan, häzirki wagtda 400 töweregi döwlet mekdeplerinde gündiz bilim alýarlar! Näme üçin awtobuslar? Studentshli okuwçylaryň deňdigini we maşgalalaryň has amatly bolmagyny üpjün etmek! Sen agnad! Hakyky ýagdaý bilen seniň arasyndaky tapawut üçin gynanýaryn! Isleseňiz, jenap Nazyma jaň ediň we siz agnad, ýagny alada edýän bolsaňyz! Hormatly Prezident Hasan, Nazym Hodja, gymmatly ýaş futbolçylar we ýanyňyzdakylaryň hemmesi ... Biz sizi gaty gowy görýäris ... Biz ynanýarys ... ynanýarys ... buýsanýarys ... Yza gaýdyp gelýän çempion…