Sarpten: Sosna ýöriş tomzagy şu ýyl 2 müňden gowrak agajyň guramagyna sebäp boldy

Ali Baturaýyň Haber Kıbrıs ekranlarynda hödürlän Markaj programmasyna myhman bolan Biologlar Assosiasiýasynyň öňki prezidenti Hasan Sarpten bilimden daşky gurşawa, tokaýlardan energiýa çenli köp mowzuklara baha berdi. Sarpten, esasanam sosna ýöriş garynjasyna garşy göreşde birnäçe ýyl bäri zerur ädimleriň ädilmändigini aýtdy we şu günki guramagyň esasy sebäbiniň geleňsizlikdigini aýtdy "6 ýyl bäri pestisid ulanylyşy ýok" Sarpten sosna ýöriş tomzagynyň öz-özünden öldüriji däldigini, agaçlary gowşadýandygyny we beýleki zyýankeşleriň ýaýramagy sebäpli köp ýyllaryň dowamynda uly ýitgileriň bolandygyny aýtdy. Biologiki gözegçiligiň 2020-nji ýyldan soň terk edilendigini mälim eden Sarpten, takmynan 15 müň gektar sosna meýdanynyň kesel basyşy astyndadygyny aýtdy. Şeýle hem, tokaý bölüminiň diňe şu ýyl 2 müňden gowrak agaç kesendigini aýtdy "Şu tomus iň uly howp ýangyn" Sarpten, ýagyş möwsüminden soň gury otlaryň dykyzlygynyň ýokarlanandygyny we ýokary woltly liniýalaryň we ýol kenarlarynyň çynlakaý töwekgelçilik döredýändigini aýtdy. Tokaý ýangynlarynda iň uly problemanyň irki gatyşmagyň ýoklugyna ünsi çeken Sarpten, edaralaryň arasynda güýçli koordinasiýa ýokdugyny öňe sürdi. Türkiýäniň 40 kameradan ybarat irki duýduryş ulgamyna ädim ädendigini, ýöne munuň diňe ýeterlik däldigini aýtdy "Oba hojalygy ýerleri we tokaýlar böleklere bölünýär" Sarpten ýurtdaky ekologiýa meselesiniň meýilnamasynyň ýoklugyny aýtdy. Her ýyl takmynan 500 dekar oba hojalygynyň gurluşyk üçin açylýandygyny mälim eden Sarpten, ösüş meýilnamalarynyň köplenç hemme zat bolanyndan soň edilýändigini aýtdy. Şeýle hem, tokaý ýerlerini kärendesine almak we dürli maksat bilen geçirmek barada çynlakaý tankyt etdi "Daşky gurşaw indi alada edilmeýär" Maksatnamada daşky gurşawyň hapalanmagyna ünsi çeken Sarpten, ýurduň köp ýerinde arassaçylygyň kem-kemden ýaramazlaşýandygyny we daşky gurşawy goramak meselesini diňe mekdep sapaklary arkaly döredip bolmajakdygyny aýtdy. Daşky gurşawy goramagyň medeniýet we sanksiýalar meselesidigine ünsi çeken Sarpten, jemgyýetde we dolandyryjylarda çynlakaý biperwaýlygyň bardygyny aýtdy "Teknecikdäki gara tüsse tükeniksiz mesele" Energetika meselesine ünsi çeken Sarpten Teknecikdäki gara tüsse meselesiniň ençeme ýyl bäri çözülmeýändigini aýtdy. Häzirki elektrik stansiýasynyň ömrüni tamamlandygyny aýdan Sarpten, tebigy gaz we daşky gurşaw baradaky aýdylanlary anyk ädimler bilen goldamalydygyny aýtdy