Näme üçin azyk önümleriniň bahasy ýokarlanýar?

Resmi statistikalara görä, şu ýylyň birinji çärýeginde sarp ediş bazarynda bahanyň 5,7 göterim ýokarlanmagy hasaba alyndy. Azyk önümleri, alkogolly içgiler we temmäki önümleri üçin ýokary inflýasiýa - 6,8 göterim boldy. 2026-njy ýylyň mart aýynda azyk önümlerine, alkogolly içgilere we temmäki önümlerine sarp edijileriň bahasy geçen ýylyň degişli aýy bilen deňeşdirilende 6,5 göterim ýokarlandy. Geçen aý azyk önümleriniň bahasynyň ýokarlanmagyna üns berenimizde, miwelerde we gök önümlerde has köp inflýasiýa hasaba alnan ýaly. Şeýlelik bilen, miwelerde we gök önümlerde bahanyň 3,6 we 3,2 göterim ýokarlanmagy hasaba alyndy. Umuman alanyňda, uzyn tüwi, çörek, towuk eti, täze balyk, süýt, peýnir, stol margarin, günebakar we mekgejöwen ýaglary, limon, apelsin, mandarin, banan, alma, armut, kiwisi, hoz, hoz, hyýar, pomidor, süýji burç, kädi, käşir, kartoşka gymmatlady. Miwe we gök önümleriň bahasynyň has köp ýokarlanmagy, önümleriň köpüsinde importyň köp bolmagy bilen baglanyşyklydyr. Eýran söweşi mart aýynda import inflýasiýasyny hasam işjeňleşdirdi BU KOMPLEKS FABRIKLERINI IN MAGLUMATYNY. NETI Azyk önümleriniň bahasynyň ýokarlanmagy bilen baglanyşykly hünärmenler meseläni birnäçe esasy ugurda düşündirýärler we bu prosesiň bir sebäbe görä däl-de, eýsem çylşyrymly faktorlaryň täsiri bilen emele gelýändigini nygtaýarlar Ykdysadyýetçileriň pikiriçe, oba hojalyk önümlerini öndürmek, gaýtadan işlemek we daşamak üçin ýangyç we energiýa zerurdyr. Nebitiň we gazyň bahasynyň ýokarlanmagy, sarp edijiniň soňky bahasyna täsir edýän önümiň bahasyny ýokarlandyrýar. Ulag çykdajylarynyň ýokarlanmagy we üpjünçilik zynjyrynyň gijikdirilmegi hem möhüm rol oýnaýar. Her goşmaça çykdajy, önümiň meýdandan bazara geçmegi bilen soňky bahada goşulýar. Şol bir wagtyň özünde, walýuta hümmetiniň üýtgemegi import edilýän önümleriň bahasyna-da täsir edýär. Foodurt käbir azyk önümlerini import edýän bolsa, milli walýutanyň gowşamagy şol önümleriň bahasyny ýokarlandyrýar. Bu içerki bazardaky bahalaryň umumy ýokarlanmagyna getirýär. Beýleki tarapdan, ykdysatçylar bazardaky gowşak bäsdeşlik gurşawyny töwekgelçilik hasaplaýarlar. Olaryň pikiriçe, birnäçe üpjün edijiniň elindäki monopoliýa ýa-da bazaryň konsentrasiýasy emeli usulda ýokary bahalara sebäp bolýar Bahalaryň ýokarlanmagynyň öňüni almagyň esasy usuly, DOMESTIK ÖNÜMLERI artdyrmakdyr Ykdysatçy deputat Wugar Baýramow, dünýä bazarynda görülýän bahalaryň ýokarlanmagynyň fonunda ýerli oba hojalyk önümleriniň önümçiliginiň giňelmeginiň ileri tutulýan ugur bolup durýandygyna ynanýar. Soňky global we sebitleýin geo-syýasy dartgynlyk bahalaryň ýokarlanmagynyň öňüni almagyň esasy ýolunyň ýerli önümçilikdigini ýene bir gezek tassyklaýar. Şeýlelik bilen, import inflýasiýasynyň täsirini azaltmak we sarp ediş bazaryndaky bahalaryň optimallygyny saklamak mümkindir Ykdysatçy Aýýub Karimliniň pikiriçe, gündelik bahalaryň emele gelmeginde birnäçe faktorlar rol oýnaýar. Häzirki wagtda dünýä söwdasynda ýurdumyzyň esasy önümleri bugdaý we bugdaý önümleri, şeker, ösümlik ýaglary, kofe we ​​çaý. Bu kategoriýalardaky bahalar käwagt üýtgäp durýar, bu bahalaryň arzanlamagyndan başga-da bahalaryň birnäçe aýdan soň ýokarlanyp biljekdigini aňladýar. Bu nukdaýnazardan bahany durnuklaşdyrmak çylşyrymly we uzak möhletli iş Ykdysatçy, içerki bazaryň arzan bolmagy üçin bäsdeşlik gurşawynyň liberallaşdyrylmagynyň möhümdigini aýdýar: "Şol bir wagtyň özünde üpjünçilik zynjyryny diwersifikasiýa etmek möhümdir. Bir ýurt däl-de, birnäçe ýurtdan önüm import etmek meseläni düýpgöter çözüp biler. Beýleki tarapdan, käbir ýagdaýlarda inflýasiýa telekeçilere goşmaça çäkleri almaga itergi berýär we emeli bahalaryň ýokarlanmagy hem bazarda has möhüm rol oýnaýar." IOMIT MÖHÜM MONOPOLISTLERI BAZAR BAHASYNYIC BAHASY Ykdysatçy bilermen Natig Jafarliniň pikiriçe, Azerbaýjanda azyk önümleriniň bahasynyň arzanlamagy obýektiw we subýektiw sebäpler bilen baglanyşykly. Obýektiw sebäp, içerki önümçiligimiziň az bolmagydyr. Azyk önümleriniň diňe 25 göterimi bilen üpjün edýäris, galanlary importa bagly. Subýektiw sebäp, Azerbaýjanyň adaty meseleleriniň import monopoliýasy bolmagydyr. Bölek satuw söwdasynda hiç hili mesele ýok, müňlerçe dükan, zynjyr, belli bir bäsdeşlik bar. Wholesaleöne monopoliýa bilen baglanyşykly lomaý bahalaryň kadalaşdyrylmagy. Däp bolşy ýaly, monopoliýa meselesi çözülensoň, ýurda önüm getirip biljek belli bir sanly kompaniýa bar we olar hem söwda şertnamasy. içerki bazardaky bahany sazlap bilerler. Azyk import monopoliýalarynyň täsiri bar, olar belli bir derejede bazardaky baha meselesini görkezýärler. Käbir bölek satuw zynjyrlarynda esasan zynjyr dükanlary bolan uly bazar paýy bar we isleýän bahalaryny kesgitleýärler we satýarlar. Bu, elbetde, belli bir bahany arzanlatmaga mümkinçilik bermeýär. Sebäbi monopoliýa bazarlarynda olaryň paýy köp. Bu nukdaýnazardan bu täsirleri inkär edip bilmeris. Esasy meseleleriň biri şulardan ybarat: "Şeýle hem, ýurtda salgyt köp. Dünýäniň käbir ýurtlary bilen deňeşdirilende pesdigi hakykat, ýöne umuman Azerbaýjanyň satyn alyş kuwwatyny göz öňünde tutsak, azyk önümlerine goşulan baha üçin salgydyň 18 göterim bolmagy mantykly däl. Bahalaryň arzanlamagyna täsir edip biljek faktor bolup biler." DOMESTIK ÖNÜMLER gaty pes Ykdysadyýet hünärmeni Akif Nasirli ýurtda ýerli azyk önümleriniň öndürilişiniň gaty pes derejededigini aýdýar. Localerli önümçilik içerki islegi kanagatlandyryp bilmeýär. Az mukdarda oba hojalyk önümleri ýerli islegiň diňe 50 göterimini kanagatlandyryp biler. Şonuň üçin azyk önümlerine bolan islegi kanagatlandyrmak üçin galan bölegini daşary ýurtlardan getirmeli. Daşary ýurtlardan import gaty gymmat. Şol önümiň bahasy daşary ýurtda näçe arzan bolsa-da, import we gümrük çykdajylary ony gymmatlaşdyrýar. Mundan başga-da, biziň ýurdumyzdaky import prosesiniň hem monopoliýadygy gizlin däl. Başgaça aýdylanda, iki faktor Azerbaýjanda azyk önümleriniň we miweleriniň ýokary bahasyna sebäp bolýar KULTIVATLAN ARERLERINIUM SÖ .GÜNDE KESELI bar Ykdysatçy-bilermen Razi Abbasbeýli, önümçiligiň ýokary bahasynyň Azerbaýjanda oba hojalygynyň önümleriniň bahasynyň ýokarlanmagynyň esasy sebäplerinden biridigine ynanýar: "Önüm öndürmegiň aňsat däldigi mälimdir. Önümçilik serişdeleri, ýagny tohumlar, dökünler, pestisidler we başgalar. Esasy maksat halkyň iýmitine töleg tölemekdir. strategiki azyk önümlerini ösdürip ýetişdirmek dogry işlemeýär. Döwlet goldawynyň ýeterlik däldigi sebäpli adamlar bu önümleri ösdürmäge gyzyklanma bildirýärler Ykdysatçy häzirki wagtda daýhanyň ekinlerini aňsatlyk bilen getirip, paýtagtda satyp bilmejekdigini aýtdy. Hatda ösdürip ýetişdirýän ekinlerini Bakuda getirmegi kyn görýär. Logistika çykdajylary gaty gymmat: "Häzirki wagtda oba hojalygy önümleri iri bazar zynjyrlarynda has köp satylýar. Uly bazar zynjyrlaryndaky oba hojalyk önümlerine üns berenimizde, daşary ýurtlardan getirilýän miwe we gök önüm önümlerine ileri tutulýandygyny görýäris. Ora-da birnäçe belli salgylardan alnan önümler satylýar. Azerbaýjanda kartoşka öndürilse-de, daşary ýurtlardan kartoşkany arzan bahadan getirip, uly supermarketlerde satyp, has köp girdeji gazanýar. Adamlar ýerli önümleri däl-de, daşary ýurt önümlerini satyn alýarlar, sebäbi arzan önümleri halaýarlar. çykmagy kynlaşdyrýar, şeýle hem geljek üçin ekişe tarap egilmeginiň öňüni alýar " Netijede, hünärmenler azyk önümleriniň bahasynyň ýokarlanmagynyň öňüni almak üçin döwlet goldawyny bermek, ýerli önümçiligi ýokarlandyrmak, netijeli logistika ulgamyny döretmek we bazarda sagdyn bäsdeşlik üpjün etmek möhümdir diýýärler