Ankarada geçiriljek NATO sammitinden öň Rutte möhüm Russiýa habary

NATO-nyň Baş sekretary Mark Rutte Ankarada geçiriljek NATO sammitinden öň Prezident toplumynda geçirilen metbugat ýygnagynda gün tertibi bilen baglanyşykly möhüm beýanatlar berdi. Rutte, Europeewropanyň we Kanadanyň Ukraina goldaw bermek üçin goranyş çykdajylarynyň köpelmeginden, Russiýa bilen Hytaýyň Türkiýäniň NATO-daky ornuna çenli köp mowzukda çykyş edip, "NATO Türkiýäniň ösen goranyş pudagyndan ep-esli peýda görýär. ASELSAN muňa mysal bolup biler" -diýdi Recentlyewropanyň we Kanadanyň soňky döwürde goranyş çykdajylaryny ep-esli ýokarlandyrandygyny mälim eden Rutte, maýa goýumlaryň ýaranlygyň öňüni almagy güýçlendirmelidigini aýtdy Geçen ýylda Europeewropanyň we Kanadanyň esasy goranyş çykdajylaryny 20 göterim ýokarlandyrandygyny belläp, Rutte: "2025-nji we 2026-njy ýyllara seredenimizde, 258 milliard dollarlyk goşmaça maýa goýum barada gürleşmek mümkin. Bu tendensiýa dowam edýär. Bize has güýç, has köp çeşme we has güýçli goranyş senagaty bazasy gerek" -diýdi Geçen ýyllarda ýeterlik maýa goýumlarynyň öwezini dolmalydygyna ünsi çeken Rutte, Europeewropa ABŞ bilen has deňagramly paýlaşmak üçin jogapkärçiligi öz üstüne aldy diýdi "Ykdysady güýjümizi harby kuwwata öwürmeli. Işlemek üçin pul goýmalydyrys. Goranyş meýilnamalarymyzdan pilotsyz uçarlara, raketalara we howa goranyş ulgamlaryna maýa goýmalydyrys. Innowasiýa öňdäki hatarda bolmaly. Bölünen goranyş senagaty gurluşymyzy hem birleşdirmelidiris" -diýdi Russiýanyň Ukraina garşy hüjümleriniň dowam edýändigini mälim eden Rutte, Ukrainanyň, esasanam howa goranyşy ulgamynda goldawa mätäçdigini aýtdy "Russiýa Ukrainanyň şäherlerine howa zarbalaryny dowam etdirýär. Öten agşam elhenç hüjüm edildi" -diýdi Ankara sammitinde Gaaga sammitinde goranyş borçnamalarynyň ýerine ýetirilişini, ýük paýlaşmak we goranyş pudagyndaky hyzmatdaşlygy güýçlendirmek meselesini ara alyp maslahatlaşjakdygyny mälim eden Rutte, sammite Ukraina, Europeanewropa Bileleşigi, Hindi-Pacificuwaş ummany we Aýlag hyzmatdaşlarynyň hem gatnaşjakdygyny aýtdy "Biz dünýä ykdysadyýetiniň üçden iki bölegine wekilçilik edýäris. Hyzmatdaşlyk möhümdir. Hyzmatdaşlarymyz bilen has güýçli we bilelikde azatlygy we howpsuzlygy gorarys" -diýdi ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň NATO ýaranlaryny tankytlamagy soralanda, Rutte geçen hepde Waşingtonda Trump bilen netijeli duşuşandygyny aýtdy Trumpyň uzak wagtlap eden çagyryşlarynyň Europeanewropa we Kanadanyň goranyş çykdajylarynyň köpelmeginde täsirli bolandygyny aýdan Rutte, Europeanewropaly ýaranlar bilen Kanadanyň ABŞ-nyň ençeme ýyl bäri talap edip gelýän derejelerine ýakynlaşyp başlandyklaryny aýtdy Duşuşykda Eýranda we Hormuz bogazynda bolup geçen wakalaryň hem ara alnyp maslahatlaşylandygyny mälim eden Rutte, Europeanewropa ýurtlarynyň deňiz söwdasynyň howpsuzlygy boýunça bilelikdäki başlangyçlary edýändigini aýtdy Russiýanyň Ukraina soňky hüjümleriniň parahat ilaty nyşana alandygyny aýdan Rutte, munuň Russiýanyň umytsyzlygynyň alamatydygyny aýtdy Ukrain goşunynyň Russiýanyň frontda öňe gitmegini togtatandygyny we Russiýanyň ykdysadyýetine uly zyýan ýetirendigini öňe süren Rutte, Russiýanyň bu usul bilen söweşde ýeňiş gazanyp bilmejekdigini aýtdy Britaniýanyň rus harby uçarlarynyň NATO harby gämisine azar berendigi baradaky sözleri barada aýdylanda bolsa, Rutte Angliýanyň zerur jogap berendigini aýtdy we Russiýanyň özüni alyp barşyny hünärsiz we jogapkärçiliksiz diýip häsiýetlendirdi Hytaýyň täze raketa synagy barada maglumat beren Rutte, NATO-nyň Hindi-Pacificuwaş umman hyzmatdaşlary bilen ýakyn hyzmatdaşlykda hereket edýändigini aýtdy Howpsuzlyk gurşawynyň Hytaý, Demirgazyk Koreýa we Eýranyň Ukraina söweşindäki rollary sebäpli birek-birege baglydygyny mälim eden Rutte, Hytaý hakda sada bolup bilmejekdigini aýtdy Türkiýäniň NATO üçin ähmiýeti baradaky soraga jogap beren Rutte, Türkiýäniň döredilen gününden bäri bileleşigiň iň möhüm agzalarynyň biridigini aýtdy Türkiýäniň NATO-da iň uly goşunlardan biridigini bellän Rutte, güýçli we ösen goranyş senagaty, strategiki geografiki ýerleşişi we ýolbaşçylygy bilen ýaranlyk üçin möhüm ähmiýete eýedigini aýtdy Ankaranyň NATO sammitine ýer eýeçiligi Munuň iň anyk görkezijidigini aýtdy Täze howpsuzlyk modeli barada baha beren Rutte pilotsyz uçarlaryň sammitiň iň möhüm gün tertibiniň biri boljakdygyny aýtdy ABŞ-nyň Europeewropadaky orny barada baha beren Rutte: "NATO-nyň bary-ýogy 3-5 ýyl ozal dowam edip bilmejekdigini aýtmalydyrys. Ruslardan goramak üçin 8 sagat uzaklykda ýaşaýan 350 million ilatly ýurda bil baglamagyň durnukly däldigine düşünmelidiris, 600 million adam bolsa Russiýanyň gapdalynda ýaşaýar" -diýdi ABŞ-nyň ýadro zontikasy we adaty goranyşy bilen transatlantik howpsuzlygy goldamagy dowam etdirjekdigini mälim eden Rutte, Europeewropa bilen Kanadanyň has köp jogapkärçilik çekmelidigini aýtdy ABŞ-nyň Goranmak ministri Pit Hegsetiň aýdanlarynyň NATO-nyň içinde bölünişige sebäp bolandygyny ýa-da ýokdugyny soranlarynda, Rutte: ", ok, indi NATO öňküsinden has ýakyn" diýip jogap berdi Amerikalylaryň ähli ýaranlar bilen ýakyn hyzmatdaşlykda hereket edýändigini mälim eden Rutte, güýç modeli we goranyş meýilnamasy barada aladalaryň ýokdugyny aýtdy Litwanyň ýadro ýaraglary babatdaky ädimleri baradaky soraga jogap beren Rutte, bu degişli ýurtlaryň kararydygyny aýtdy "ABŞ-nyň ýadro zonasy, howpsuzlygymyzyň we NATO-nyň garaşsyzlygynyň iň uly kepili" -diýdi Rutte, Angliýanyň we Fransiýanyň ýadro kuwwatynyň öňüni almak meselesinde-de möhümdigini aýtdy Goranmak ministrleriniň soňky ýadro meýilnamalaşdyryş ýygnagynda möhüm netijeleriň gazanylandygyny mälim eden Rutte, Finlýandiýa we Litwa meselesinde gowy ýagdaýdadygyny aýtdy Ukrainanyň howa goranyş ulgamlary baradaky soraga jogap beren Rutte, syýasy taýdan Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň wadalaryny ýerine ýetirmek üçin işleýändigini aýtdy NATO-nyň çägindäki howa goranyş ulgamlarynyň çäklidigini mälim eden Rutte, has köp önümçiligiň zerurdygyny aýtdy we "Bu meselede hemmeler we ähli taraplar işleýär. Onlyöne ABŞ-a diňe syýasy goldawy üçin baha berip bilerin" -diýdi ASELSAN sapary ýatladylandan soň, Rutte Türkiýäniň goranyş senagatynyň NATO-a goşan goşandyna baha berdi we aşakdaky sözleri ulandy: "Türkiýanyň ösen goranyş senagatyndan NATO uly peýda görýär. ASELSAN muňa mysal bolup biler. ASELSAN diňe 3 müň goranyş kompaniýasynyň biridir we ASELSAN ýaly iri kompaniýalar hem bar. Türkiýe goranyş kuwwaty we senagaty bilen köp ýurtlary eýýäm goldaýar. Belgiýanyň wekiliýeti geldi, EUB bilen bir hatarda köp ýurt, şeýle hem NAT däl ýurtlar bilen ýakyn hyzmatdaşlygyň bardygyny bilýäris. ABŞ, ABŞ-da goranyş pudagyna köp maýa goýumyňyz bar. Bu hakykatdanam "Bu gaty möhümdir. Bize zerur zat, bileleşigiň çäginde hyzmatdaşlygy mümkin boldugyça köpeltmek we hyzmatdaşlygymyzy tutuş geografiýamyza giňeltmek " Geçmişde NATO-nyň käbir ýaranlary tarapyndan Türkiýä girizilen sanksiýalar baradaky soraga jogap beren Rutte, wagtal-wagtal NATO-nyň çäginde syýasy pikir tapawutlarynyň bolmagy tebigy zat diýdi "32 soýuzdaşymyzyň goranyş senagaty önümçiligi babatynda Atlantikanyň iki tarapyndaky bileleşigiň üsti bilen hiç hili çäklendirmesiz hyzmatdaşlygy isleýärin" -diýdi Rutte, şeýle jedelleriň köpçüligiň öňünde däl-de, aňyrsynda çözülmäge synanyşýandygyny aýtdy Rutte sözüni şeýle jemledi: "Biziň diňe bir maksadymyz bar; NATO-nyň çägini Russiýadan, terrorçylykdan we ähli howplardan goramak üçin "