Finlýandiýa Russiýadan goraldy - Europeewropa goranyş çykdajylaryny ýokarlandyrýar - SÖ .GI

Finlýandiýa harby çykdajylary köpeltmegi meýilleşdirýär. Koalisiýa we oppozisiýa wekillerinden ybarat mejlisiň iş topary Goranmak ministri Antti Hakkanene 2030-njy ýyla çenli goranyş çykdajylarynyň iki esse artdyrylmagyny maslahat berýän hasabat berdi. Şu ýylky döwlet býudjetinde goranyş çykdajylarynyň 7,7 milliard ýewro barabardygy habar berildi. Iş toparynyň pikiriçe, 2029-njy ýylda ýurduň goranyş mümkinçiliklerini we 2036-njy ýyla çenli 15 milliard ýewro çenli 14 milliard ýewrodan gowrak pul gerek Bu, öz gezeginde, goranyş çykdajylarynyň jemi içerki önümiň 3,5% -ine ýetmegini göz öňünde tutýan NATO-nyň talaplaryndan has ýokarydyr Resminama Russiýanyň we howpuň esasy çeşmesi hökmünde bolup biläýjek garaşylmadyk çäräni görkezdi Finlýandiýanyň aladasy sebäpsiz däl. Sebäbi taryhy maglumatlar Finlýandiýanyň çar Russiýasyndan we Russiýanyň mirasdüşeri SSSR-den harby basyş we agressiýa başdan geçirendigini görkezýär Taryhdan käbir mysallary ýatlamak isleýäris. Russiýada çar dargansoň, Finlýandiýa garaşsyz diýlip yglan edildi. Bolşewikler ilki garaşsyzlygyny ykrar etseler-de, birneme wagt geçensoň bu ýurtda raýat urşy başlandy. Soňra Sowet Russiýasy Finlýandiýa kömek etmek üçin Gündogar Karelýa girdi we söweşmek üçin Germaniýa we Şwesiýa tarapyndan goldanýan "aklar". Ilkinji Sowet-Fin söweşi 1920-nji ýylyň ahyryna çenli dowam etdi. Bu, şeýle hem ýurduň Sowetizasiýadan halas bolmagy hasaplanýar Ikinji jahan urşunyň öňüsyrasynda Sowetler "Leningradyň howpsuzlygyny üpjün etmek" ady bilen Finlýandiýa çozdy. 1939-njy ýylda başlanan Sowet-Fin söweşi 105 gün dowam etdi. 1940-njy ýylyň martynda Moskwa Parahatçylyk şertnamasyna gol çekilmegi bilen harby amallar togtadyldy. Bu resminama laýyklykda Finlýandiýa territoriýasynyň takmynan 10% -ini Sowet Soýuzyna berdi. Finlýandiýanyň häkimiýetleri tarapyndan 430,000 fin serhetýaka sebitlerden ýurduň içerki sebitlerine geçirildi Finlýandiýa Ikinji jahan urşunda basyp alan ýerlerini, şol sanda Karelýanyň bir bölegini yzyna gaýtardy 1956-njy ýylda Sowet Soýuzy Helsinkiniň golaýynda 50 ýyl kärendesine alan Porkkalanyň çäginden bazasyny yzyna alyp, Finlýandiýanyň çäginden çykdy Sowuk uruş döwründe Finlýandiýa Sowet howpuna garşy yzygiderli çäreleri gördi. Şonuň üçin bu ýurtda Europeewropada iň ygtybarly we giň raýat goranyş ulgamlaryndan biri bar. Finlýandiýada bir wagtyň özünde takmynan 4,8 million adama, ilatyň 88% -ine pena berip biljek 50,500 bunker bar Bu ýurt Russiýanyň abanýan howpuna we howpuna garşy durmak üçin 2023-nji ýylyň aprelinde NATO-nyň agzasy boldy. Finlýandiýa köp ýyl bäri harby ugurda bitaraplygyny saklap gelse-de, Russiýanyň Ukraina garşy söweşinden soň howpsuzlyk kepilliklerini almak üçin bu ädimini äşgär etmedi. Munuň bilen ýurda, bileleşigiň tertipnamasynyň 5-nji maddasynyň köpçülikleýin goranyş baradaky ulanylyşy üpjün edilýär Russiýa Federasiýasy Şwesiýa bilen bilelikde Demirgazyk Atlantik bileleşiginiň agzasy bolanyndan soň iki ýurda-da howp saldy. Russiýanyň Howpsuzlyk Geňeşiniň başlygynyň orunbasary Dmitriý Medwedew Finlýandiýa we Şwesiýa NATO goşulsa, Baltika deňziniň ýadro erkin statusyny ýitirip biljekdigini aýtdy Şu günler rus pilotsyz uçarynyň Rumyniýanyň çägine gonmagy, NATO ýurtlarynyň howpsuzlyk meselesinde has seresaply hereket etmegine sebäp bolup biler. Bu, Demirgazyk atlantik bileleşiginiň çägine degişli ilkinji waka däl, Russiýa Federasiýasy raketa we pilotsyz uçarlar bilen Ukraina köpçülikleýin hüjüm edeninde, NATO ýurtlarynyň - Rumyniýa, Polşa, Latwiýa, Estoniýa, Litwa, serhet sebitleri, portlar we raýat infrastrukturasy Rumyniýada belli bolan wakadan soň Dmitriý Medwedew Ukrainanyň medaragly Güýçleriniň zerurlygy üçin pilotsyz uçar öndürilýän Europeanewropa ýurtlarynyň ýaşaýjylarynyň rahat uklap bilmejekdiklerini aýtdy: "... Iň gowusy bu meseläni çözmeli. Bu soňky gezek bolmaz. Uruş bolar! EUB ýurtlarynyň raýatlary söweşýän ýurtlaryň adamlary ýaly asuda gijelere garaşyp ýatmaly däldirler." Finlýandiýa ýaly Europeanewropa Bileleşigi we NATO agzalary hem Russiýanyň howpundan gorkup, harby çykdajylaryny artdyrýarlar Defenseewropanyň Goranmak gullugynyň habaryna görä, 2025-nji ýylda global harby çykdajylar rekord derejä ýetip, 2,9 trillion dollar bolar. Munuň prezident Donald Trumpyň ABŞ-nyň NATO we EUB ýaranlaryna edýän duýduryşlaryndan we basyşlaryndan soň bolup geçendigini bellemelidiris. Sebäbi prezidentliginiň ilkinji möhletinde-de ýaranlaryny goranyş çykdajylaryny köpeltmäge çagyrdy. Russiýanyň Ukrainadaky söweşi Europeanewropa ýurtlarynyň hakyky howp astyndadygyny subut etdi Europeewropa Russiýanyň uruş bilen gapylaryny kakar öýdüp gorkmaýandyklaryny subut etdi. Mysal hökmünde Finlýandiýanyň özüni alyp barşy we taýýarlygy Ulanylanda saýtdaky materiallara ýüzlenmek möhümdir. Web sahypalarynda maglumat ulanylanda, giperlink bilen salgylanmak hökmanydyr