Sanly platformalar çagalaryň howpsuzlygy üçin has köp jogapkärçilik çekmeli

Milli Mejlisde ara alnyp maslahatlaşylan täze kanun taslamasyna sanly platformalar döwründe çagalary goramak baradaky döwlet syýasatynyň indiki tapgyry hökmünde garamak bolar Muny deputat Wugar Iskanderow AZERTAC-a beren beýanynda aýtdy Soňky on ýylda sosial ulgamlaryň çagalar üçin aragatnaşyk, güýmenje we maglumat serişdeleriniň birine öwrülendigini, emma bu prosesiň täze töwekgelçilikleri döredendigini aýtdy Deputat "Häzirki wagtda dünýädäki esasy çekişmeleriň biri sanly gurşawda çagalary nädip goramalydygy barada. Adaty durmuşda çagalaryň howpsuzlygy üçin käbir düzgünler bar bolsa, wirtual giňişlikde şuňa meňzeş çemeleşmeleri düzmek zerur boldy. Teklip edilýän üýtgeşmeler şu zerurlykdan ýüze çykýar" -diýdi Onuň sözlerine görä, taslamanyň görnükli taraplaryndan biri sosial ulgam kompaniýalarynyň jogapkärçiliginiň ulanyja däl-de, platformanyň özüne gönükdirilmegi. Zyýanly mazmuna garşy göreşde şu wagta çenli esasy ýük ulanyjylara ýa-da ene-atalara düşdi. Täze çemeleşme platformalary özlerini has işjeň bolmaga mejbur edýär. Kompaniýalar indi howply mazmuny ýüze çykarmak, çalt reaksiýa bermek we kämillik ýaşyna ýetmedik ulanyjylar üçin ýörite gorag mehanizmlerini döretmek talap edilýär V. Iskanderow, taslamada göz öňünde tutulan ýaşy barlamak mehanizmleriniň hem möhümdigine ynanýar. Onuň sözlerine görä, sosial ulgamlarda ýaş çäklendirmeleriniň resmi tebigaty köp ýyl bäri global problema bolup gelýär. Deputat "Köp platformalarda ulanyjy diňe doglan senesini üýtgetmek bilen ähli çäklendirmelerden geçip biler. Teklip edilýän model belli bir tehniki usul bilen ýaş barlagyny öz içine alýar. Bu çagalaryň ulular üçin niýetlenen sanly gurşawlara gözegçilik edilmezliginiň öňüni alyp biler" -diýdi Onuň sözlerine görä, taslamada aýratyn ünsi çekýän başga bir mesele, şahsy maglumatlary goramak bilen baglanyşykly talaplar. Taslama, ýaş, barlag ýa-da täjirçilik maksatlary üçin ýaşy barlamak üçin tabşyrylan maglumatlaryň soňraky ulanylmagyny gadagan edýär. Muny çagalaryň we ene-atalaryň şahsy maglumatlaryny goramak nukdaýnazaryndan möhüm kepillik hasaplamak bolar "Resminamada geolokasiýa maglumatlarynyň çäklendirilmegi, manipulýasiýa dizaýn elementleriniň gadagan edilmegi we howpsuz ulanylyş usullarynyň girizilmegi ýaly düzgünler häzirki zaman halkara tendensiýalaryna gabat gelýär. Häzirki wagtda dünýäniň dürli ýurtlarynda çagalaryň ünsüni uzak wagtlap platformada saklamak üçin ulanylýan käbir algoritmiki usullar çynlakaý tankyt edilýär. Taslamadaky bu töwekgelçilikleri göz öňünde tutup, diňe bir ýaş çäklendirmelerini ulanmalydygyny görkezýär Deputatyň sözlerine görä, kanun taslamasynyň ýene bir möhüm tarapy daşary ýurt sosial ulgam platformalarynyň ýurduň içinde kanuny jogapkärçiligi öz içine alýan mehanizmleri döretmekdir. Ulanyjylaryň hukuklaryny goramak diňe kanunlary kabul etmek bilen mümkin däl. Şol bir wagtyň özünde, şol kanunlaryň ýerine ýetirilmegi üçin jogapkär subýektleri kesgitlemeli. Teklip edilýän üýtgeşmeler platformalar bilen döwlet edaralarynyň arasynda institusional gatnaşyklary ýola goýmaga we kanuny jogapkärçiligi has anyk kesgitlemäge hyzmat edýär "Taslamanyň esasy pelsepesi gadaganlyk döretmek däl-de, çagalaryň sanly giňişlige howpsuz, gözegçilik astynda we hukuklar bilen goralmagyny üpjün etmek. Sanly tehnologiýalar durmuşymyzyň aýrylmaz bölegidir. Mesele çagalary internetden uzaklaşdyrmak däl-de, olary töwekgelçiliklerden goramak. Şu nukdaýnazardan seredilen üýtgeşmeler geljekki nesilleriň sanly abadançylygyny üpjün etmek üçin möhüm hukuk başlangyjy hökmünde kabul edilip bilner." 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir