Gyrgyzystanyň we Germaniýanyň taryhynda ilkinji bolup dünýä BMG-de ilkinji bäşlige girýär - SÖENTGI

Düýn Gyrgyz Respublikasynyň taryhynda ilkinji wakalardan biri boldy. Theurt ilkinji gezek BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik däl agzasy saýlandy. Gizlin ses berişligiň netijelerine görä, ýygnaga gatnaşan 190 agzanyň 142-si Gyrgyz respublikasyny goldady. Bu ýeri Aziýadan alan Filippinler 49 ses aldy. Geňeşde Gyrgyzystan Pakistanyň ornuny tutar. 2027-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan 2028-nji ýylyň 31-nji dekabry aralygynda bu edaranyň agzasy bolar Munuň bilen birlikde Awstriýa, Zimbabwe, Portugaliýa, Trinidad we Tobago hem hemişelik däl Howpsuzlyk Geňeşine 2027-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan täze agza hökmünde saýlandy Şeýle hem, Türk döwlet guramasynyň başga bir agzasy bolan Gazagystanyň Geňeşiň hemişelik däl agzasy hökmünde saýlanandygyny ýatladýarys Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň, Beýik Britaniýanyň, Fransiýanyň, Hytaýyň we Russiýanyň BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik agzalarydygyny bellemelidiris. Her iki ýylda 10 ýurt hemişelik däl agza saýlanýar Gyrgyz Respublikasynyň BMG Howpsuzlyk Geňeşindäki wekilçiligi dünýä derejesinde parahatçylyga we howpsuzlyga goşant goşup biler. Bu ýurt, demokratik ösüş ýoluny tutýan Merkezi Aziýanyň döwletlerinden biridir. Saýlawyny ýurduň daşary syýasatynyň üstünligi hasaplamak bolar. Şeýle hem, Gyrgyzystanyň hemmetaraplaýyn diplomatiýa, halkara hukugynyň ýörelgelerine, parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmekde ýokary ynamynyň görkezijisidir Bu, Gyrgyzystanyň halkara jemgyýetçiliginiň ünsüni özüne çekýändigini tassyklaýar. Geňeş agzalygyna saýlanmagynyň dünýä derejesinde abraýyny artdyrjakdygy hem aradan aýrylmaýar Gyrgyzystan geňeşiň alyp barýan işlerinden we halkara parahatçylygy, howpsuzlygy we şu wagta çenli görkezen obýektiw syýasy pozisiýasy bilen hyzmatdaşlygy berkitmäge gönükdirilen global tagallalardan peýdalanyp biler Geňeşe saýlanmagynda Türk döwletleriniň guramasy we musulman ýurtlarynyň hyzmatdaşlygy möhüm rol oýnady diýip çaklamak bolar Theeri gelende aýtsak, Azerbaýjan respublikasy ilkinji gezek 2012-2013-nji ýyllarda 2011-nji ýylyň 24-nji oktýabrynda BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik agzasy boldy Bu aňsat bolmady. Azerbaýjan 17 tapgyr ses berişlikden soň saýlandy. Respublikanyň garşysyna halkara şertleriň şeýle şertleriň döredilmegine täsir edendigi hem aradan aýrylmaýar. Şeýle-de bolsa, ähli kynçylyklara garamazdan, resmi Baku ýolda bar bolan päsgelçilikleri ýeňip geçmegi başardy. Şonuň üçin bu azerbaýjan diplomatiýasynyň üstünligi hasaplanýar Şol döwürde Azerbaýjanyň hemişelik däl agza hökmünde saýlanmagy baradaky habar türk metbugatynda giňden ýaýrady. Habarda Azerbaýjanyň Gündogar Europeanewropa toparyna ses bermekde iň halanýan adamdygy aýdylýar, şonuň üçin Sloweniýa 17-nji tapgyryň öňüsyrasynda kandidaturasyny yzyna aldy "Ihlas" habar gullugy, "NTV" telewideniýesi, "Akşam", "Samanyolu Haber", "Türk Journalurnalynyň habarlary" we beýleki täsirli habar beriş serişdeleri sahypalarynda we web sahypalarynda köp ýer sarp etdi. Habarda sebitde we dünýäde täsirli bir ýurda öwrülen Azerbaýjanyň, dünýäniň ykbaly meseleleri boýunça karar berýän BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň agzasy hökmünde saýlanmagynyň hem Türkiýe üçin möhüm waka bolandygy aýdylýar 2012-nji ýylyň 1-nji maýynda Azerbaýjan ABŞ-dan taýak alyp, BMG Howpsuzlyk Geňeşine başlyklyk etdi. BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň ýokary derejeli ýygnagy Nýu-Yorkorkda Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti Ylham Alyýewiň ýolbaşçylygynda geçirildi. Maglumat üçin, Azerbaýjanyň prezidentlik döwründe BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň 13 açyk we 16 ýapyk mejlis geçirendigini ýatladalyň Bu gezek Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik däl agzalaryny saýlamakdaky gyzykly wakalaryň biri Germaniýanyň kandidaturasynyň ilkinji gezek geçmändigi. Ol bu instituta Günbatar Europeewropanyň wekili hökmünde alty gezek saýlandy. Portugaliýa 3-nji iýunda geçirilen ses berişlikde 134, Awstriýa 131 we Germaniýa 104 ses aldy. Agza saýlanmak üçin gatnaşyjylaryň 2/3 (127) ses bermeli BMG-de Latyn Amerikasy, Afrika we Aziýa ýurtlary reformalaryň ähmiýeti barada teklipler berdiler. Mysal üçin, Hindistan, Braziliýa, Müsür we Günorta Afrika Respublikasy hemişe agzalaryň biridigini aýdýarlar Bu, Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdoganyň öňe süren "Dünýä bäşden uludyr" syýasy doktrinasyny ýene bir gezek ýatladýar. Ol muny ilkinji gezek 2013-nji ýylda BMG Baş Assambleýasynyň Nýu-Yorkorkda geçirilen mejlisinde aýtdy. Rejep Taýyp Erdogan bu syýasy taglymaty "Has adalatly dünýä mümkin" kitabynda giňişleýin düşündirdi Elbetde, BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň bäş hemişelik agzasy barada aýdýarys we olaryň dünýä meselelerinde öz sözleri bar Hemişelik agza bolmak isleýän ýurtlaryň biri hökmünde Türkiýäniň muny etmäge hukugy bar ýyllaryň wakalary hem muny tassyklaýar. Ykdysadyýeti, dürli halkara guramalaryna işjeň gatnaşmagy, global konfliktlerdäki orny, parahatçylykly syýasaty, sebitleýin we global täsiri muny mümkin edýär Türk döwletleriniň guramasyna agzalygy bäş million inedördül metr, 200 million ilatly meýdany görkezmek Türkiýäniň artykmaçlyklaryndan biridir Resmi Bakuwyň Türkiýe tarapyndan öňe sürlen teklibi goldaýandygyna şek ýok. BMG Howpsuzlyk Geňeşindäki özgertmeleri goldaýan we düzümini giňeldýän Prezident Ylham Alyýew, Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik agzalarynyň arasynda Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasynyň we Goşulmazlyk Hereketiniň wekilleriniň bolmalydygyny birnäçe gezek belläp geçdi Azerbaýjan, geňeşiň hemişelik agzalary hökmünde öňdebaryjy sebit we global güýçleriň barlygyna, şol sanda Türkiýäniň BMG Howpsuzlyk Geňeşinde wekilçilik etmegi meselesine oňyn baha berýär. Döwlet baştutany, BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň häzirki hakykatlara laýyk gelmeýän gurama öwrülendigini aýtdy. Global Günorta ýurtlarynyň täze adalatly dünýä tertibine ýakyndan gatnaşmalydygyny aýtdy BMG-nyň dünýä derejesinde konfliktleri çözmekde tutýan ornunyň görünmezligi guramada birnäçe reforma geçirmegiň möhümdigini görkezýär. Şol sebäpli, täsirini ýokarlandyrmak üçin edarany üýtgetmek we täzelemek gyssagly hasaplanýar BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik däl agzalary täzelenen halatynda-da, işjeňliginiň we täsiriniň güýçlenjek ýerlerinde ýagdaýyň üýtgemegi gaty ähtimal. Sebäbi dünýä henizem bäş ululykda Ulanylanda saýtdaky materiallara ýüzlenmek möhümdir. Web sahypalarynda maglumat ulanylanda, giperlink bilen salgylanmak hökmanydyr