Gyrgyzystanyň ilçisi: Zangezur koridorynyň açylmagy bilen ýük daşamagyň köpelmegine taýyn bolmaly - Söhbetdeşlik

Gyrgyz Respublikasynyň Azerbaýjandaky ilçisi Maksat Mamitkanowyň APA-daky söhbetdeşligi Gyrgyzystanyň we Azerbaýjanyň maksatlary we maksatlary köp platformalarda gabat gelýär Soňky ýyllarda Azerbaýjan bilen Gyrgyzystanyň arasyndaky ykdysady we syýasy gatnaşyklar nähili ösýär? - Azerbaýjan bilen Gyrgyzystanyň arasyndaky syýasy gatnaşyklar iň ýokary derejede goldanýar we bu gatnaşyklar geljekde yzygiderli ösüşe gönükdirilendir. Prezidentlerimiz muňa uly ähmiýet berýärler. Muny Gyrgyzystanyň prezidenti jenap Sadir Nurgojoewiç apaparowyň Azerbaýjana ýygy-ýygydan edýän saparlary tassyklaýar. Strategiki hyzmatdaşlygymyzyň kökleri we uly geljegi bar. Gyrgyzystan we Azerbaýjan gatnaşyklaryň ösmegi bilen gyzyklanýar. Hususan-da, soňky ýokary derejeli aragatnaşyklar biziň maksatlarymyzyň we maksatlarymyzyň köp platformalarda gabat gelýändigini görkezýär. Bu ädimler diňe gowulaşar Şunuň bilen baglylykda, şu ýyl Azerbaýjanyň prezidenti jenap Ylham Alyýewiň Gyrgyzystana döwlet saparyna garaşýarys. Prezident Ylham Alyýewiň Gyrgyzystana gaýdyp gelmegi biziň üçin möhüm waka. Syýahat üçin düýpli taýýarlyk görülýär. Saparyň çäginde döwlet baştutanlarynyň derejesinde döwletara geňeşiniň mejlisiniň geçirilmegine garaşylýar. Azerbaýjanyň prezidentiniň saparyndan syýasy, ykdysady we beýleki gatnaşyklaryň mundan beýläk-de ösmegine garaşýarys Şeýle hem, Gyrgyzystan bilen Azerbaýjanyň arasyndaky gatnaşyklaryň ösüşi barada aýdylanda, döwletara geňeşiniň çäginde iki ýurduň hökümetleriniň arasynda 2024-2029-njy ýyllar üçin Hyzmatdaşlyk Maksatnamasyna gol çekilendigini bellemelidiris. Bu maksatnamanyň çäginde taraplar dürli ugurlarda gatnaşyklary ösdürmek üçin meýilleşdirilen işleri alyp barýarlar. Maksatnamanyň gurluşynda 14 möhüm ugur kesgitlenildi. Ykdysadyýeti, jemgyýetçilik durmuşyny, bilimi we taraplara degişli beýleki ugurlary öz içine alýar. Şeýlelik bilen, ösüşimiz yzygiderli we prezidentleriň, hem hökümetleriň derejesinde meýilleşdirilýär Gyrgyzystanda öndürilen haly, Garabaghyň durkuny täzelemek we döwrebaplaşdyrmak üçin goldawyň çäginde Azerbaýjana iberilen eksport önümine öwrülýär Azerbaýjan-Gyrgyz Ösüş Gaznasynyň bu ikitaraplaýyn maksatnamalary durmuşa geçirmekdäki roluna nähili baha berýärsiňiz? Gaznalar haýsy taslamalar tarapyndan maliýeleşdirilýär? Azerbaýjan-Gyrgyzystanyň Ösüş Gaznasyna depginli ösýän we ýurtlarymyzyň arasynda maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegini goldaýan täsirli maliýe guramasy diýip atlandyryp bolar. Prezident Ylham Alyýewe we Azerbaýjana gaznanyň kapitalizasiýasyny 100 million ABŞ dollaryna ýetirendigi üçin sag bolsun aýdýarys. Munuň netijesinde 2025-nji ýylda Gazna tarapyndan umumy mukdary 17,8 million ABŞ dollary bolan 6 taslama maliýeleşdirildi Gazna Issyk-Kul we Oş sebitlerinde iki sany kiçi gidroelektrostansiýanyň gurluşygyny, "Meniň öýüm 2021-2026" döwlet ýaşaýyş jaý maksatnamasynyň çäginde jemgyýetçilik jaýlarynyň gurluşygyny, Oş şäherinde häzirki zaman lukmançylyk kardio merkeziniň gurluşygyny, "Bişkek" erkin ykdysady zolagynyň çäginde haly önümçiliginiň we Çuý welaýatynda häzirki zaman tikin fabriginiň gurluşygyny maliýeleşdirýär Bu taslamalar diňe bir Gyrgyzystanda iş ýerleri döretmek bilen çäklenmän, ýurduň eksport önümçilik potensialyny hem goldaýar. Hususan-da, Bişkek SEZ-de örtük öndürýän zawody belläsim gelýär. Meniň bilşime görä, maksat Garabagda bu önüme bolan islegi kanagatlandyrmak. Şeýlelik bilen, Gyrgyzystanda azerbaýjanyň maliýe goldawy bilen öndürilen haly, Garabagyň durkuny täzelemek we döwrebaplaşdyrmak üçin goldawyň çäginde Azerbaýjana iberilen eksport önümine öwrülýär Şeýle hem, Gyrgyzystanyň azat edilen ýerleri dikeltmek üçin berýän goldawynyň çäginde geçen ýyl Agdam etrabynyň Hidirli obasynda Gyrgyzystan tarapyndan gurlan Aýköl Manasyň doly orta mekdebi ulanylmaga berildi. Bu mekdep, anyk ädimler, çäreler we taslamalar bilen tassyklanan doganlyk gatnaşyklarymyzy berkitmegiň we ösdürmegiň görkezijilerinden biridir Gyrgyzystan, Bakuw gämi abatlaýyş kärhanasynda gämileriň gurluşygyny goldamagyň mümkinçiligine garamak üçin Azerbaýjana ýüz tutdy Iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygy has-da pugtalandyrmak üçin haýsy anyk meýilnamalar bar? Azerbaýjan bilen Gyrgyzystanyň arasyndaky geljekde ykdysady hyzmatdaşlygyň ösüşi barada aýdanymda, Azerbaýjanyň hökümetine ýüz tutandygymyzy we beýleki çeşmeleriň we mümkinçilikleriň hasabyna Azerbaýjan-Gyrgyzystanyň Ösüş Gaznasynyň çäginden daşarda käbir maýa goýum taslamalaryny maksatly, synagdan geçirmegiň mümkinçiligine garamagy teklip edendigimizi bellemelidiris Geçen ýylyň dekabrynda Azerbaýjan-Gyrgyzystan hökümetara Geňeşiň indiki mejlisi geçirildi. Söwda-ykdysady, logistika, ulag we beýleki gatnaşyklary güýçlendirmek isleýän birnäçe ministrlikleriň we edaralaryň ýolbaşçylaryndan ybarat wekiliýetimiz Bakuga geldi. Duşuşygyň çäginde, meselem, Gyrgyzystan Azerbaýjana ýüz tutup, geljekde ýük daşamagyny we iberilmegini üpjün etmek üçin Bakuw gämi abatlaýyş kärhanasynda gämileriň gurluşygyny goldamagyň mümkinçiligine garamak isledi Häzirki wagtda Azerbaýjanyň milli AZAL howa ýoly bilen Bakuwdan Issyk-Kula göni möwsümleýin çarter uçuşlaryny guramak barada gepleşik geçirýäris Bu näme? Iň uly we iň uly ulag taslamasy "Hytaý-Gyrgyzystan-Özbegistan" demir ýolunyň gurluşygy geçen ýyldan bäri Gyrgyzystanda başlandy. Bu ýol Hytaýdan Europeewropa, Gyrgyzystanyň we Özbegistanyň üsti bilen Türkmenistana, soňra bolsa Hazar deňzine ýük gatnawy üçin goşmaça we gysga ýol döreder. Ulag ýollarymyz giňelder. Zangezur koridoryny durmuşa geçirmegiň mümkinçiligini göz öňünde tutup, Hazaryň we Merkezi Aziýanyň üstünden ýük daşamak Azerbaýjan portlaryndan amala aşyrylar, bu bolsa mümkinçilikleri hasam artdyrar. Häzirki wagtda ýük gatnawynyň gutulgysyz ýokarlanmagyna taýyn bolmaly. Bu taslamalary ara alyp maslahatlaşmagyň çäginde gämileri bilelikde gurmak, bu işleri bilelikde maliýeleşdirmek, şeýle hem bilelikdäki ýük daşaýan kompaniýany döretmek mümkinçilikleri göz öňünde tutulýar. Bu başlangyçlar goldanylsa, Azerbaýjana örän minnetdar bolarys Söwda pudagynda häzirki wagtda önümiň nomenklaturasyny we üpjünçiligiň mukdaryny ýokarlandyrmagyň üstünde işleýäris. Hökümetimiz, işewür toparlaryň we işjeň telekeçileriň meýilnamalaryny durmuşa geçirmegiň iň täsirli we gysga ýollaryny tapmagy üçin Azerbaýjan bilen Gyrgyzystanyň arasynda Iş Geňeşini döretmek başlangyjy bilen başlady. Döwlet derejesinde munuň üçin amatly mümkinçilikler döredýäris we özara söwdanyň ösmegine itergi berýäris Syýahatçylyk pudagy dünýä ykdysadyýetiniň ösüşiniň esasy hereketlendiriji güýçlerinden biridir. Gyrgyzystan we Azerbaýjan syýahatçylyk mümkinçilikleriniň ösmegi bilen gyzyklanýar. Azerbaýjanda syýahatçylygy döwrebaplaşdyrmak we ösdürmek tejribesi Gyrgyzystan üçin örän peýdaly. Döwlet edaralarymyz we hususy syýahatçylyk kompaniýalarymyz bu oňyn tejribäni Gyrgyzystanda durmuşa geçirmek üçin ulanyp bilerler diýip umyt edýäris. Gyrgyzystanda syýahatçylygy degişli derejä çykarmak üçin ýörite edara döredildi. Prezidentimiz, bu edaranyň öňünde syýahatçylygy ykdysadyýetimiziň çynlakaý bölegine öwürmek wezipesini goýdy Syýahatçylyk mümkinçiliklerini ösdürmegiň çäginde azerbaýjan uçarlarynyň Gyrgyzystana uçuşlarynyň ýygylygyny ýokarlandyrmak boýunça gepleşikleri dowam etdirýäris. Hepdede bir uçuş bilen başladyk, indi üç uçuşa ýetdik, ýöne ol ýerde durmaly däldiris. Häzirki wagtda Azerbaýjanyň milli howa gatnawy AZAL bilen Bakuwdan Issyk-Kula göni möwsümleýin çarter uçuşlaryny guramak barada gepleşik geçirýäris. Azerbaýjandan we beýleki ýurtlardan gelýän syýahatçylar üçin şeýle göni uçuşlary gurnap bilsek, bir tarapdan bu köldäki syýahatçylyk toparynyň ösmegine goldaw berer, beýleki tarapdan, Azerbaýjan tarapyndan gurlan we şu ýyl açyljak myhmanhananyň has çalt emele gelmegi we ösmegi üçin peýdaly bolar Häzirki wagtda awiakompaniýalarymyz we howa menzillerimiz tranzit desgalarynyň ulanylmagy üçin goldaw soraýarlar. Hytaýyň ägirt uly syýahatçylyk potensialy bar we Hytaýdan Gyrgyzystana uçýan syýahatçylaryň Azerbaýjana we beýleki ugurlara amatly geçip bilmeklerini isleýäris Gyrgyzystanyň "Merkezi Aziýa - Azerbaýjan" Trans-Hazar ýaşyl energiýa koridor taslamasyna goşulmagyna nähili baha berýärsiňiz? Gyrgyzystan Gazagystan we Özbegistan bilen bilelikde Azerbaýjan tarapyndan durmuşa geçirilýän ýaşyl koridor taslamasyna oňyn garaýar. Bu taslama goşulmagyň mümkinçilikleri barada öwrenmek isleýändigimizi görkezdik. Kanunçylyk we guramaçylyk taýdan bu taslama goşulmagyň wariantlaryny gözden geçirmeli we Gyrgyzystanyň durmuşa geçirilmegine nähili gatnaşyp biljekdigini kesgitlemeli Gyrgyzystan Azerbaýjan bilen kosmos pudagyndaky hyzmatdaşlyga gyzyklanma bildirdi. Häzirki wagtda bu ugurdaky geňeşmeler haýsy etapda? Kosmos pudagynda başarnyklarymyzy ösdürmek üçin Azerbaýjandan kömek soradyk. Azerbaýjanyň tejribesi, esasanam "Azerkosmos", Gyrgyzystanda howa giňişligini ulanmak üçin şuňa meňzeş ýokary tehnologiýaly infrastrukturany döretmek üçin örän peýdaly. peýdaly bolar. Azerbaýjanyň tejribesiniň biziň üçin zerur we peýdaly boljak ugurlary has köp diýip pikir edýärin. Biz öz mümkinçiliklerimizi, doganlygyň we dostlugyň esaslaryny berkitmek üçin özara gatnaşyklarymyzy we doganlyk goldawymyzy giňeltmäge gönükdirilendiris Gyrgyzystanyň prezidentiniň WUF13 saparyna taýýarlyk görülýär Maý aýynda Bakuwda geçiriljek 13-nji Bütindünýä şäher ösüş forumynda (WUF13) Gyrgyzystana haýsy derejede wekilçilik ediler? Gyrgyz tarapy gatnaşmagyň iň ýokary derejede boljakdygyny eýýäm yglan etdi. Häzirki wagtda prezidentiň bu foruma saparyna taýýarlyk görülýär. Bu platforma biziň ýurdumyz üçin möhümdir, sebäbi Gyrgyzystan soňky bäş ýylda geçirilen özgertmeleriň netijesinde uly ykdysady üýtgeşmeleri we uly gurluşyk ösüşini başdan geçirýär. Gurluşyk pudagy rekord goýýar. Inurtda işçi güýji, berkitme we sement ýetmezçiligi bar. Oururdumyz häzirki zaman şäherliliginde, binagärliginde, köne şäherleri döwrebap hakykatlara laýyklykda täzelenmekde, esasanam ekologiýa, raýatlaryň durmuşy we saglygy goramak pudagynda halkara tejribesini ulanmak bilen gyzyklanýar. Şonuň üçin Bakuwdaky forum biziň üçin gaty möhümdir Harby ugurda hyzmatdaşlyk yzygiderli öser Döwletleriň arasynda harby-tehniki hyzmatdaşlyk pudagyndaky ýagdaý nähili? Häzirki wagtda harby-tehniki hyzmatdaşlyk degişli işleri ýerine ýetirmäge ygtyýarly ministrliklerimiziň arasyndaky aragatnaşyklaryň çäginde amala aşyrylýar. Geçen ýylyň noýabr aýynda Bakuwda geçirilen oryeňiş paradyna Goranmak ministrimiziň gatnaşmagy hyzmatdaşlygymyzyň bu ugurda ýakyndan ösjekdigini subut edýär. Bu, Gyrgyzystanyň harby ugurda hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmäge nähili gyzyklanýandygyny görkezýär. Bu ugurdaky hyzmatdaşlyk yzygiderli öser Gyrgyzystanyň Türk döwletleriniň guramasyndaky ornuna nähili baha berýärsiňiz? Geljekde bu guramanyň içinde haýsy täze başlangyçlara we taslamalara garaşylýar? Türk döwletleri guramasynyň agzasy bolan Gyrgyzystanyň bu platformada durmuşa geçirmek üçin öz maksatlary we wezipeleri bar. Biziň üçin esasy mesele ykdysady, medeni, ynsanperwer we sosial mümkinçilikleriň ösüşi. Gyrgyzystan bu bileleşigiň çäginde ähli artykmaçlyklardan peýdalanmak isleýär Gyrgyzystan köp başlangyçlary öňe sürýär. Birnäçe wagt öň Baku TDT agza ýurtlaryň hökümet baştutanlaryny / wise-prezidentlerini kabul etdi. Bu başlangyç Gyrgyzystandan geldi: maksat guramanyň içinde goşmaça platforma döretmek. Hökümet baştutanlarynyň / wise-prezidentleriň birinji duşuşygy Bişkekde, ikinji ýygnak eýýäm Bakuwda geçirildi. Bu inisiatiwany goldaýan ähli agza döwletlere sag bolsun aýdýarys. Bu platforma yzygiderli ösýär we başlangyçlarymyzyň we bilelikdäki taslamalarymyzyň ösüşine hasam itergi berer diýip umyt edýäris TDT-de harby hyzmatdaşlyk barada gürleşmek entek ir Türk döwletleriniň guramasynyň harby hyzmatdaşlyk perspektiwalaryna nähili garaýarsyňyz? Guramanyň esaslandyryjy resminamalarynda harby hyzmatdaşlygy göz öňünde tutmaýar. Şonuň üçin kanuny nukdaýnazardan seredilende, TDT-de harby hyzmatdaşlyk barada gürleşmek entek ir. Şeýle-de bolsa, Gyrgyzystanyň Azerbaýjan we TDT-e girýän ähli ýurtlar bilen ikitaraplaýyn gatnaşyklary gaty gowy. Geljekde harby guramalaryň arasyndaky gatnaşyklaryň yzygiderli ösmegi hyzmatdaşlygyň derejesini ýokarlandyrmak üçin mümkinçilikler döreder diýip pikir edýärin. Emma bu hakda gürleşmek entek ir Hökümetiňizdäki soňky işgärleriň üýtgemegine, munuň sebäplerine we ýurduň syýasy durmuşyna nähili baha berýärsiňiz? Soňky işgärleriň üýtgemegi döwlet edaralaryny has-da güýçlendirmek hökmünde häsiýetlendirilip bilner. Döwlet şahsyýetlere bagly bolmaly däldir. Guramalar yzygiderli işlemeli we borçlaryny ýerine ýetirmeli. 2020-nji ýylda döwletiň durnuklylygyny goraýan syýasy sütünleri döretmek üçin konstitusion reforma geçirdik. Prezidentiň dolandyryş görnüşine gaýdyp gelmek, hiç bir syýasy betbagtçylygyň institutlaryň durnuklylygyna täsir etmezligi üçin gönükdirildi. Görşüňiz ýaly, häzirki wagtda ähli döwlet edaralary yzygiderli işleýär. Meýilleşdirilen işgärleri täzelemek işleri alnyp barylýar. Täze liderler gelýär, sebäbi prezident, hökümet we halk ýurt üçin ägirt uly meýilnamalary düzýär. Olary durmuşa geçirmek üçin ýolbaşçylar döwrüň hakykatlaryna görä zerur. Prezidentiň munuň üçin ähli ygtyýarlyklary bar we bu ygtyýarlyklary konstitusiýa laýyklykda doly ulanýar. Theurtda bolup geçýän zatlar, döwlet ulgamymyzyň durnuklylygynyň görkezijisidir Gyrgyzystan bilen Täjigistanyň arasyndaky serhet konfliktini çözmek üçin nähili çäreler görülýär? netijeleri berdi we meseläniň doly çözülmegine sebäp boldumy? Merkezi Aziýada parahatçylyk, abadançylyk we abadançylyk giňişliginiň döredilmeginiň subutnamasy Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň we Özbegistanyň prezidentleriniň üç ýurduň serhetleriniň birleşýän ýerinde dostluk we parahatçylyk ýadygärligini açandygydyr. Häzirki wagtda ähli serhet meseleleri çözüldi we gatnaşyklaryň ösüşiniň indiki tapgyryna geçýäris. Parahatçylyk ýola goýuldy we ykdysadyýet, medeniýet we halk durmuşynyň beýleki ugurlary arkaly hyzmatdaşlygy, özara gatnaşyklary we doganlyk gatnaşyklaryny döredijilikli we yzygiderli ösdürýäris Biz daglyk ýurtlar. Buzluklarymyz Merkezi Aziýanyň ähli derýalaryny diýen ýaly emele getirýär we olar diňe bir adamlara däl, eýsem ýurtlara we ykdysadyýetlere-de ýaşaýyş berýär. Sebitiň ýaşaýyş işjeňligi, parahatçylygy we gülläp ösmegi suw baýlyklarymyza baglydyr. Häzirki wagtda ýurtlarymyzyň arasynda suw baýlyklaryny goramak boýunça umumy syýasaty öňe sürmek we Merkezi Aziýanyň ähli ýurtlarynyň we halklarynyň abadançylygy üçin iň ýokary derejede peýdalanmak ugrunda intensiw işler alnyp barylýar. Şunuň bilen baglylykda, suw pudagynda has uly durnuklylyk ätiýaçlygyny döredjek Kambarata SES-1 taslamasynyň durmuşa geçirilmegine başladyk. Taslama Narin derýasynyň, soňra bolsa Sir Derýanyň üstünden suw akymynyň ýylboýy kadalaşdyrylmagyny üpjün eder. Gyrgyzystan, Gazagystan we Özbegistan bilen bilelikde durmuşa geçirilen bu taslama, ýurtlarymyzyň doganlyk, hoşniýetli goňşuçylyk we dostluk şertlerinde çylşyrymly meseleleri bilelikde çözýändigini görkezýär Ahyrynda näme diýmek isleýärsiňiz? Pursatdan peýdalanyp, Bakuwda doly ilçihanasynyň gurluşygy üçin ýer bölünip berilmegi üçin Azerbaýjanyň hökümetine ýüz tutandygymyzy habar bermek isleýärin. Degişli binalar we desgalar bilen ilçihana gurmak niýetimiz, iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygy giňeltmek we çuňlaşdyrmak isleýändigimizi subut edýär we bu meseläniň oňyn çözüljekdigine umyt edýäris