7-nji iýunda Ermenistanda geçiriljek saýlawlar - Russiýanyň Günbatar bilen gizlin göreşi - SÖENTGI

7-nji iýunda Ermenistanda geçiriljek parlament saýlawlary ýurduň taryhynda iň skandal we möhüm saýlawlar hasaplanýar. Oppozisiýa bilen hökümetiň arasynda köpden bäri dowam edip gelýän göreş ýekşenbe güni geçiriljek saýlawlarda ömür-ölüm göreşine öwrüler. Mejlisde 101 orun ugrundaky göreş aslynda syýasy bäsdeşlik bolmagyny bes etdi. Sebäbi saýlawlar ýurduň içerki syýasy geljegi we sebitdäki geosyýasy deňagramlylyk nukdaýnazaryndan möhüm öwrülişik hasaplanýar Häzirki wagtda esasy göreşiň dolandyryjy partiýa bilen revançist we rus tarapdary oppozisiýanyň arasynda bolandygyny bellemelidiris. Şol sebäpli netijeler Ermenistanyň özygtyýarly döwlet hökmünde geljegini kesgitlär. Sebäbi revançistleriň häkimiýete gelmegi Ermenistanyň ýene-de Russiýanyň boýnuna düşjekdigini we parahatçylyk meýilnamasynyň hüjüm ediljekdigini aňladýar. Munuň özi ýurduň barlygyny şübhe astyna alýar. Mejlise girmek we mandatlaryň paýlanmagyna gatnaşmak üçin syýasy güýçleriň käbir päsgelçilikleri ýeňip geçmelidigi gyzykly zat. Mysal üçin, partiýalar üçin bu çäk ses berlen sesleriň 4 göteriminden, üç partiýadan ybarat bileleşikleriň 8 göteriminden we dört ýa-da has köp partiýadan ybarat bileleşikleriň 10 göteriminden ýokary bolmaly Hökümet we oppozisiýa tarapyndan birnäçe aý bäri başlanan saýlaw kampaniýasy aslynda Russiýa bilen Günbataryň Ermenistanda täsir urşuny aňladýar. Kreml bu saýlawlarda Samwel Karapetýan, Arman Tatoýan we Robert Koçaryany aç-açan goldaýar we saýlawlara Nikol Paşinýany häkimiýetden aýyrmak üçin pursat hökmünde baha berýär. Munuň üçin Russiýadaky syýasy toparlar tarapyndan käbir ädimler ädilýär. Mysal üçin, Russiýanyň aňtaw gullugy tarapyndan dolandyrylýan ulgamlar ermeni jemgyýetinde gorky, ynamsyzlyk we bulam-bujarlyk duýgusyny döretmäge synanyşýar we "Paşinýan galsa, Azerbaýjan bilen täze söweş bolar", "Paşinýan Ermenistany Türkiýe welaýatyna öwürýär we Azerbaýjan", "Paşinýa Ermenistan böleklerini ulanar". Russiýada ýaşaýan ermeni diasporasy hem maliýe çeşmelerinden peýdalanýar we saýlaw güni ermenileri Russiýadan ereerewana eltjekdigini we Paşinýana garşy ses berjekdigini görkezýär. Şol bir wagtyň özünde, Russiýa Ermenistandan saýlawdan öň getirilen gök önümleriň we miweleriň köpüsinde gapma-garşylyklaryň bardygyny we import edilmegini bes edendigini habar berdi. Munuň bilen müňlerçe daýhanyň häzirki hökümete garşy nägileligini döretmek we saýlawda bu adamlaryň seslerini ulanmak meýilnamasy ýaýrady. Bu sanawda Ermenistanda, Kremle ýakyn töwerekler tarapyndan geçiriljek saýlawlara gatyşmagyň köp sanly mysallary bar Paşinýan hem öz gezeginde Russiýanyň güýjüni we täsirini zyýansyzlandyrmak üçin Günbatardan we ABŞ-dan kömek soraýar. Nägilelik bildirýän daýhanlary we eksport telekeçilerini kanagatlandyrmak üçin subsidiýalary we kompensasiýalary wada berýär, bazarlara beýleki ugurlarda wada berýär we Europeewropa bilen gepleşik geçirýär. Mundan başga-da, EUB ermeni daýhanlaryna goldaw bermek üçin 50 million ýewro wada berýär. Bularyň hemmesi dartgynlygy azaltmaga, Kremliň basyşyny we güýjüni azaltmaga gönükdirilendir Aboveokarda belläp geçişimiz ýaly, Moskwanyň howplar we howplar sanawy giňdir. Saýlawyň öňüsyrasynda Russiýa Ermenistana gaz geçirijileri we asewraziýa Ykdysady Bileleşigi bilen haýbat atdy. Bu ykdysady we syýasy basyş tolkuny hasaplanýar. 2013-nji ýylda ereerewan bilen Moskwanyň arasynda gaz satmak barada şertnama gol çekildi we şu gün Ermenistan Russiýadan dünýä bazaryndan arzan bahadan gaz satyn alýar. Maý aýynyň ahyrynda Russiýa tarapy ereerewan Günbatar ugruny dowam etdirse, şertnamanyň birtaraplaýyn ýagdaýda ýatyrylyp bilinjekdigini aýtdy. Şol bir wagtyň özünde, Moskwa Ermenistan bilen theB arasynda birini saýlamagyny talap edýär. Sebäbi, Kremle görä, ereerewanyň EUB standartlaryna geçmegi theB-niň ykdysady howpsuzlygyna zarba bolup durýar. Theseöne bu basyşlaryň fonunda Paşinýanyň toparynyň bitaraplygy saklamaga synanyşýandygy we henizem Kremle berk garşylyk görkezmändigi gyzykly zat Ermenistanda geçiriljek saýlawlar barada ýene bir bellemeli zat, tehniki we kanuny üýtgeşmeler. Mundan öň parlamente girýän partiýa koalisiýa üçin beýleki 2 partiýany saýlap bilýän bolsa, bu çäklendirme eýýäm aýryldy. Bu bolsa öz gezeginde saýlawy has dartgynly tapgyra çykarýar 7-nji iýunda geçiriljek saýlawlary beýlekilerden tapawutlandyrýan zat, bu gezek göreş 18 partiýa bilen blogyň arasynda. Beýleki partiýalardan we bloglardan tapawutlylykda dolandyryjy "Raýatlar şertnamasy" Azerbaýjan bilen Günbatar bilen integrasiýa we Russiýadan uzak aralyk bilen parahatçylyk liniýasyny goraýar. Üç esasy garşydaşy bar: Rus-Ermeni milliarderi Samvel Karapetýanyň "Güýçli Ermenistan" bileleşigi, öňki prezident Robert Koçaryanyň "Ermenistan" blogy, telekeçi Gagik Tsarukainiň "Gülleýän Ermenistan" partiýasy. Bu üç blog we partiýa Russiýanyň goldawy bilen gönüden-göni hereket edýär Samwel Karapetýanyň "Güýçli Ermenistan" partiýasynyň üsti bilen peýda bolmagy, Kremliň köne garawul, ýagny Robert Koçaryan we Serz Sargsyan üçin alternatiwany döretmegi hasaplanýar. Moskwa, jemgyýetde ýigrenji gazanan öňki syýasatçylara alternatiwa hökmünde haýyr-sahawatçy ady bilen öz adamyny döredýär. Häzirki wagtda “Güýçli Ermenistan” media ýaýlymlary we sosial ulgamlar arkaly Paşinýanyň esasy garşydaşy hökmünde görkezilýär. Rus zontasyna gaýdyp gelmek, ybadathananyň abraýyny dikeltmek we Azerbaýjan bilen gepleşiklerde berk pozisiýa görkezmek ýaly platformalary aç-açan ulanýar. Şeýle-de bolsa, saýlawlarda güýçli reýtingi ýok. Dürli halkara we ýerli gözleg merkezleriniň hasabatlaryna görä, reýtingi 6 göterimden 13 göterime çenli üýtgeýär. Bu, Moskwanyň uly meýilnamasynyň batmak ugrundaky alamaty Ermenistanyň ikinji prezidenti Robert Koçaryanyň "Ermenistan" blogy 2021-nji ýyldaky saýlawlarda 27 mandat gazanyp, 7-nji iýunda geçirilen saýlawlara girdi we ep-esli gowşady. Nusgawy revanhizm, Azerbaýjana garşy we türk şygarlary diňe bir saýlawçylary däl, eýsem blogdaky käbir adamlary hem gaharlandyrdy. Mundan başga-da, Koçarýanyň jemgyýetdäki ýigrenji, korrupsiýa we parahorluk dawalary hem onuň reýtingine çynlakaý täsir edýär. Soňky habarlara görä, Kreml tarapyndan goldanýan hem bolsa, Koçaryan blogy diňe 3 göterim ses alyp biler. Bu revanhizmiň gutarandygyny aňladýar. Bu, şeýle hem, nusgawy revanhizmiň we Garabag ritorikasynyň ermeni jemgyýetinde alyjylarynyň ýokdugyny görkezýär. Ermeni saýlawçylary Koçerýanyň parahatçylykly geljege däl-de, täze söweşe wada berýändigine düşünýärler Telekeçi Gagik Tsarukýanyň "Gülleýän Ermenistan" partiýasy bilen ýagdaý beýle gowy däl. 2021-nji ýyldaky saýlawlarda parlamente girip bilmedik partiýa, beýannamalary we platformalary bilen Kremliň gurjagydygyny subut etdi. Lýuks durmuşy we toý dabaralary üçin jemgyýet tarapyndan ýigrenilýän Tsarukýanyň reýtingi bary-ýogy 1 göterim. Şonuň üçin onuň soňky umydy saýlawdan soň koalisiýa girmek Gurgen Simonýanyň ýolbaşçylygyndaky we Günbatara esaslanýan platformany we Ermenistanyň Russiýanyň ýolbaşçylygyndaky ähli bloglardan derrew çykarylmagyny goldaýan Ermenistanyň Meritokratik partiýasy IRI saýlawynda 2% ses aldy. Zerur halatynda dolandyryjy topar bilen koalisiýa girer diýip çaklamak bolar Wahtila Paşinýanyň toparynyň agzasy hökmünde ereerewanyň häkimi bolup işlän Haýk Marutýan işini we toparyny taşlap, "ienieni Guvwa" partiýasyny esaslandyrdy we saýlawlara gatnaşmak isleýär. Ol Paşinýany we Koçaryany berk tankytlaýar we özüni alternatiw güýç hökmünde görkezýär. Samvel Karapetýan bilen bileleşik gurjakdygyny aradan aýyrmaýar. Emma soňky habarlara görä (22-nji maý), saýlawlara gatnaşmak üçin bosagadan geçip bilmeýär Ermenistanyň ilkinji prezidenti Lewon Ter-Petrosýanyň "Ermeni Milli Kongresi" partiýasy saýlawlara göni bloklarsyz gatnaşdy. Esasy maksady hökümeti üýtgetmek bolansoň, Samvel Karapetýan blogy bilen koalisiýa döredip biler. Sebäbi muny saýlawdan öň etjek boldy, ýöne şowsuz boldy. Şeýle-de bolsa, bu partiýa üçin saýlawçylaryň tassyklamasy gaty pes. IRI we EVN pikir soralyşyklaryna görä partiýanyň reýtingi 1-2 göterime golaý. Bu 4 göterim päsgelçilikden geçip bilmejekdigini görkezýär Nikol Paşinýanyň alternatiwasy hökmünde taýynlanan we şowsuzlyga uçran adam hukuklaryny goraýjy Arman Tatoýan, "Agzybirlik ganatlary" partiýasy bilen saýlawlara gatnaşýar. Azerbaýjana garşy alyp barýan düşünjesi we samsyk çykyşlary bilen ýatda galan Tatoýan, Serj Sargsyana ýakynlygy bilen tanalýar. Fewral aýynda geçirilen pikir soralyşyklaryň maglumatlaryna görä, ol 2,5 göterim ses aldy, emma häzirki wagtda saýlaw reýtingi bary-ýogy 1 göterim. Munuň sebäbi ýüze çykýan dawa. Şeýlelik bilen, partiýanyň saýlaw kampaniýasy bäş aýyň dowamynda 2,5 million dollar sarp edip biler we Kreml bilen baglanyşykly gurluşlar bilen baglanyşykly rus syýasy geňeşçileri bilen utgaşdyrylýandygynyň subutnamasy bar 2021-nji ýyldaky saýlawlarda şowsuzlyga duçar bolan Edmon Marukýanyň geçmişde ýörite wezipelerde Paşinýanyň ilçisi bolup işlemegi, ermenistan jemgyýetinde hökümetiň jübü oppozisiýasydygy barada gepleşiklere sebäp boldy. Aýdylanlary we beýanatlary onuň bu wezipä dalaşgär däldigini görkezýär. Onuň maksady diňe parlamente girmek. Emma soňky pikir soralyşyklara görä, reýting diňe 2 göterimdir. Paşinýan bilen koalisiýa gurmak meýilnamasynyň iň soňky pursatda ýüze çykyp biljekdigini çaklamak bolar Aram Sargsýan tarapyndan döredilen "Respublika" partiýasy Günbatar we Europeanewropa gymmatlyklaryny goraýar. Iki gezek "Raýat şertnamasy" bilen koalisiýa döretdi. Içerki syýasatda Nikol Paşinýan hökümet bilen köp meselelerde (esasanam Günbatara gönükdirilen ugurda) şol bir pozisiýany eýeleýär we "demokratik güýçler" platformasynda hyzmatdaş bolýar. 4-nji iýunda jemgyýetçilik telewideniýesinde geçirilen resmi çekişmede Paşinýan Karapetýan bilen Koçaryanyň saýlawlara gatnaşmagynyň bikanun yglan edilmegini we hasaba alynmagynyň ýatyrylmagyny isledi. Partiýanyň reýtingi 2,2-3,5 göterim. Paşinýanyň topary bilen henizem koalisiýa düzjekdigini çaklamak mümkin Bulardan başga-da, “Respublikan üçin ýöriş”, “Ermenistanyň hristian-demokratik partiýasy”, “Demokratik birleşme”, “Göçmen milli galkynyş we oýanma partiýasy”, “Milli demokratik polýus” bileleşigi we “Reformatorlar” partiýasy hem saýlawlara gatnaşar. Emma bu syýasy partiýalaryň hiç biri-de saýlaw çäginden geçmeýär. Şol bir wagtyň özünde, 1 göterim reýtingi bolan "Demokratik güýçlere garşy" we "Demokratiýa, hukuk we tertip" partiýalary bar Umuman aýdanymyzda, Paşinýanyň ýolbaşçylygyndaky dolandyryjy partiýanyň reýtinginiň 36 bilen 49 göterim aralygyndadygyny aýdyp bileris. Saýlawlaryň iň uly strategiki ähmiýeti, olaryň Azerbaýjan bilen parahatçylyk etabyna gönüden-göni täsiri. Paşinýan, saýlawlarda ýeňiş gazansa, konstitusion referendumy geçirjekdigini aýtdy. Bu, Azerbaýjanyň kanuny şertiniň we isleginiň ýerine ýetirilmegini aňladýar Ulanylanda saýtdaky materiallara ýüzlenmek möhümdir. Web sahypalarynda maglumat ulanylanda, giperlink bilen salgylanmak hökmanydyr