9-njy maý - victoryeňiş kölegesinde ykballar

Biziň neslimiz orta mekdep ýyllaryndan bäri söweş sözi bilen tanyş. Ulalanymyzdan soň dört ýyla çenli dowam eden "Beýik Watançylyk urşy" diýlip atlandyrylýan taryh baradaky bilimlerimiz artdy. Sowet halky eýýäm bagtly bolsak-da, uruş hakda henizem düşürilen filmlere tomaşa etmek, ýazylan eserleri okamak bilen, biziň ýaşaýan gurluşymyz ýadymyzda görmedik ganly betbagtçylygy ýazmagy başardy we bize watançy hökmünde tälim berip bildi. Bu watançylyk duýgusyny nesilden-nesle geçirmek, Azerbaýjanyň ogullary otuz ýyldan soň görmedik ata-baba topraklaryna gaýdyp geldi Bu gün bolsa 9-njy maý, Ikinji jahan urşundaky ýeňişden 81 ýyl geçen hem bolsa, bu taryh ýaşar we ony janlandyranlar hem bolar 1941-nji ýylyň tomus möwsümi ýaňy başlansoň, hemme zady bilmeýän adamlaryň gaty köp arzuwlary, arzuwlary we etmeli işleri bardy. Dine ýa-da milletine garamazdan, repressiýa diýilýän gynamalardan doly adamlar durmuş eýýäm gutarýar diýip pikir edýärdiler. Emma Falek ýazanlaryny ýazdy, sebäbi "Barbaros" diňe bir olaryň durmuşynda harby operasiýa däldi. Adamzadyň ýadyna düşen uly gorkynyň adyna öwrüldi. Tanklaryň sesi gury ýerde däl-de, halkdaky asudalygy bozdy. Asmandan bomba ýagyşy jaýlary ýyksa-da, iň uly weýrançylyk halkyň kalbyndady. Şol gün adamlar urşuň gaty sowuk, gaty aç we iň aýylganç, rehimsizdigine düşündiler Uruş gelende adamlar ilkinji bolup ölmeýärler ... Rahatlyk ilkinji bolup ölýär ... Soňra iman ... Iýun aýynda adamlar şol agyr gününde oýananlarynda asmanyň gök däldigini gördüler. Dünýä bir gije garran ýaly. Eneleriň ýüzlerinden ýylgyryşlar süpürildi, sebäbi uruş gapylary birin-birin kakyp başlady. Kimdir biri sahypany ýitirmezlik üçin gutarylmadyk kitabyň ortasynda näzik gül goýdy, kimdir biri bilmän öýüniň penjiresine soňky gezek seretdi, kimdir biri "soonakynda gaýdyp gelerin" diýdi we gaýdyp gelmedi. Şol ýyllaryň adamlary üçin wagt harplar bilen ölçelip başlady. Hat gelen bolsa, durmuş dowam edýär. Gelmedik bolsa, garaşýanlarda aýazly gyş başlanýan ýalydy Taryh kitaplary uruş hakda hakykaty ýazmady ... Iň hakykaty ýazanlar birnäçe ýyllap sandykda saklanýan hatlar, sary reňkli suratlar we gapylary kakylmadyk jaýlar ýazýardylar. Uruş diňe bir garymlarda däl. Enäniň ömrüniň ahyryna çenli penjirede diken nazary söweşiň hakyky ýüzi. Şol ýyllaryň adamlary kän gürleşmediler, agyrlyklaryny içerde göterdiler, sebäbi bir ömründen köp ýitirdiler Uruş ulaldygyça, öý frontunda dem alýanlaryň hemmesiniň ykbaly boldy. Şol ýyllarda Baku indi diňe bir şäher däldi, söweşiň göze görünmeýän ýüregi bolupdy. Bakuw ýeňiş dem alýan şäher boldy. Uruş döwründe öndürilen nebitiň köp bölegi Azerbaýjana degişlidi. Gitleriň "Kawkaza mart" meýilnamasynyň esasy maksady Bakuwyň nebitine gözegçilik etmek söýgüsinden döräpdi. Şol döwürde hiç kim soňraky taryhçylaryň: "Bakuwyň ýagy bolmadyk bolsa, söweşiň gidişi başgaça bolup bilerdi" diýip ýazjakdygyna hiç kim pikir etmedi. SSSR-iň 15 respublikasynyň biri bolan Azerbaýjandan 700,000 adam Ikinji jahan urşuna gatnaşdy, şolardan 300,000-si gaýdyp gelmedi. Şol döwürde Azerbaýjanyň ilatynyň häzirki ýaly köp däldigini göz öňünde tutsak, bu san urşuň her gapyny kakýandygyny görkezýär 1945-nji ýylyň bu güni köçeler ýeňiş şatlygyndan doldy. Victoryöne ýeňşiň hasraty hem bar. Sebäbi her şatlygyň aňyrsynda aýdyp bolmajak boşluk bar. Adamlar bagtly bolsalar-da, şol gün köp gapy açylmady we ýogalan eneler gözýaşlaryny saklap bilmediler Uruş şol maý güni gutarsa-da, gije gorky bilen oýananlaryň ýadynda uzak ýaşady. We Wagt geçýär ... Şäherler ösýär ... Adamlar üýtgeýär ... oneöne bir zat üýtgemez - uruş hemişe adamyň iň sessiz ýerini ýaralaýar we şol bir bolmagynda galýar. Muny başdan geçirdik we gördük Eý adamlar, Hudaý bu dünýäni ýok etmek üçin bize bermedi. Geliň dünýämizi üýtgetmäliň. Dünýä, ýatda saklaýan ýatlamalarymyzyň, ýitiren adamlarymyzyň, entek ýaşamaly gümürtikleriň we geljekde çagalaryň gülküsiniň sesi