Priyanta Wijayatunga: "ADB Azerbaýjanyň energiýa ulgamlarynyň döwrebaplaşdyrylmagyny goldamaga taýyn" - Söhbetdeşlik

Azerbaýjan çalt uglewodorod eksportçysyndan Hazar sebitini Europeewropa bilen birleşdirýän "ýaşyl energiýanyň" esasy düwünine öwrülýär. Gara deňiz suwasty gämi kabeli ýaly taslamalar toruň berkligi we sanly birikme üçin köp maýa goýumlaryny talap edýär - täze Aziýa Ösüş Bankynyň (ADB) strategiýasynyň esasyny düzýän meseleler AÖB-nyň Energetika bölüminiň baş müdiri Priýantha Wijaýatunga "Hasabat" gazetine beren interwýusynda Azerbaýjanda energiýa ulgamlaryny döwrebaplaşdyrmak üçin bankyň 70 milliard dollarlyk goldaw bukjasyndan näçeräk pul bölünip bilinjekdigi, bankyň näme üçin energiýa we IT bitewi hasaplaýandygy we beýleki soraglara jogap berdi ADB Dolandyryjylar geňeşiniň 59-njy ýyllyk ýygnagynda yglan edilen ABŞ-nyň 70 milliard dollarlyk başlangyjy energiýa pudagyny we sanly birikmäni öz içine alýar. AÖB bu iki ugruň Günorta Kawkaz we Merkezi Aziýa sebitlerinde, şol sanda Azerbaýjanda birleşmegini üpjün etmegi nädip meýilleşdirýär? Ilki bilen bir zady aýdyňlaşdyrmaly: iki ugur boýunça umumy mukdar 70 milliard ABŞ dollary bolsa-da, “Panizasiýa energiýa ulgamy” (PAGI) üçin maksat görkezijisi 50 milliard dollar. Şoňa laýyklykda 50 milliard dollar energiýa komponentine, 20 milliard dollar bolsa Aziýa-Pacificuwaş ummany sanly awtoulag ýoluna gönükdirilýär Bu ugurlaryň arasynda ýakyn täsir bar: optiki süýümli kabel adatça elektrik geçiriji liniýalaryň üstünde goýulýar. Iki pudak hem şu wagt kesişýär. Mundan başga-da, energiýa pudagyny ösdürmek we elektrik geçirijisini üpjün etmek üçin 50 milliard dollar meýilleşdirilýär Bu mukdarlaryň tutuş Aziýa-Pacificuwaş umman sebitine degişlidigini bellemelidiris. Aýry-aýry sebitler ýa-da ýurtlar üçin ýörite serişde bölünip berilmedi - bu bankyň maksat edinýän umumy meýilnamasy barada 70 milliard dollarlyk borçnamanyň haýsy bölegi hususy sektor bilen hyzmatdaşlygyň üsti bilen mobilizlener we haýsy bölegi göni jemgyýetçilik karzlary arkaly mobilizlener? Biziň çaklamalarymyza görä, 2035-nji ýyla çenli energiýa pudagyna gönükdirilen 50 milliard ABŞ dollarynyň ýarysyny bankyň öz serişdeleri - ýurt we sebit kwotalary üpjün eder. Galan bölegini Bütindünýä banky we beýleki guramalar ýaly hususy sektordan we beýleki halkara maliýe guramalaryndan çeker diýlip garaşylýar Täze başlangyç barada aýdylanda, Azerbaýjanda energiýa geçişi we elektrik torlaryny döwrebaplaşdyrmak üçin deslapky baha berildi ýa-da çak edilýän çeşmeler barmy? Häzirki wagtda aýry-aýry ýurtlar ýa-da sebitler üçin serişdeleri ilkinji gezek paýlamak amala aşyrylmady. Aýry-aýry ýurt maksatnamalary we sebitleýin başlangyçlar Bankyň işiniň çäginde işleýär: CAREC, SASEC, GMS, APG we ş.m Häzirki wagtda PAGI inisiatiwasynyň doly göwrümli durmuşa geçirilmegi üçin zerur binýady döretmek üçin tehniki kömek taslamalary durmuşa geçirilýär Azerbaýjan "Gara deňiz suwasty gämi kabeli" taslamasynyň durmuşa geçirilmegi we Hazar basseýninden Europeanewropa bazarlaryna "ýaşyl energiýa" transport ýollaryny döretmek boýunça işjeň işleýär. Bu AÖB başlangyjy, sebitdäki "ýaşyl energiýa" merkezi hökmünde Azerbaýjanyň ornuny berkitmäge nähili goşant goşup biler? PAGI-iň esasy wezipesi Aziýa-Pacificuwaş umman sebitinde energiýa birikmesini üpjün etmek. Şeýle-de bolsa, ambisiýalarymyz bu çäkden çykýar: tehniki taýdan mümkin bolsa bu ulgamyň Europeanewropa torlary bilen birleşmegini hoşal ederis Dogry belläp geçişiňiz ýaly, bu ugurda eýýäm çäre görülýär. Azerbaýjana we umuman sebite hemmetaraplaýyn goldaw bermäge taýýardyrys Uly göwrümli taslamalaryň gün we ýel energiýasy pudagynda, esasanam “Garadag” we “Absheron” taslamalarynda üstünlikli birleşmegi üçin Azerbaýjanyň “akylly setlerini” ösdürmek üçin ep-esli maýa goýumlary zerurdyr. ADB bu täze maksatnamanyň çäginde döwlet set operatorlaryna ("AzerEnergy" we "Azerishig") maksatly tehniki ýa-da maliýe goldawyny bermegiň geljegini öwrenýärmi? Elbetde. Görkezilen maksatnamanyň çäginde we adaty ýurt strategiýalary arkaly. Içerki elektrik geçiriji torlary güýçlendirmek, Umuasiýa bitewi energiýa ulgamyny ornaşdyrmak üçin esasy şertdir Biz Azerbaýjanda, sebitde bolşy ýaly Energiýa geçiriji ulgamlaryň täzelenmeginde we kämilleşdirilmeginde islendik başga döwlete kömek etmäge taýýardyrys. Bu ýagdaýda eýeçilik görnüşi - jemgyýetçilik guramasy bolsun ýa-da hususy edara bolsun - rol oýnamaýar. Aurtdan degişli haýyş gelse, zerur goldaw bermäge taýýardyrys Ulanylanda saýtdaky materiallara ýüzlenmek möhümdir. Web sahypalarynda maglumat ulanylanda, giperlink bilen salgylanmak hökmanydyr