Prezident Ylham Alyýew Zangilan şäherindäki ilkinji ýaşaýyş toplumyna göçýän maşgalalar bilen duşuşýar (FOTO / Wideo)

Trendiň habaryna görä, Azerbaýjan BAKU, 10-njy maý Döwlet baştutany ýygnakda çykyş etdi Prezident Ylham Alyýewiň çykyşy • Bu gün Zangilanyň ýaşaýjylary üçin gaty owadan we ajaýyp gün. Uzak aralykdan soň, dogduk mekanyňyza - Zangilan şäherine gaýdyp barýarsyňyz. Bu waka bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn Bu gün milli lider Heýdar Alyýewiň doglan güni we bu duşuşygymyzyň şu gün geçirilýändigini simwoliki many berýär. Milli lider Heýdar Alyýewiň iň uly arzuwy, watanymyzy basyp alyşdan azat etmekdi. Biz, onuň oruntutarlary, wesýetini ýerine ýetirdik. Häzirki wagtda Azerbaýjanyň çägindäki her dýuým ýer azerbaýjan halkyna degişlidir. Basyp alyjylary topraklarymyzdan kowup, territorial bitewiligimizi we özygtyýarlylygymyzy dikeltdik Azerbaýjanyň taryhynda milli lider Heýdar Aliýewiň roly inkär edip bolmaýar. Işleriniň netijesinde Azerbaýjan şol agyr ýyllarda garaşsyzlygyny saklap bildi. Bilşiňiz ýaly we ýaşuly nesilleriň ýadyna düşşi ýaly 1993-nji ýylda diňe bir territorial bitewiligimiz däl, eýsem garaşsyzlygymyz howp astyndady. Şol döwürde ýurdumyza ýolbaşçylyk edýän adamlar ony betbagtçylyga alyp barýardylar. Landerlerimizi basyp almak, Şuşanyň, Laçiniň we Kalbajaryň ermeni basyp alyşy astynda ýykylmagy, içerki dawa-jenjel, bikanunçylyk, anarhiýa we şol wagtky häkimiýetleriň prowokasiýa we dönüklik işleri netijesinde raýat urşunyň başlanmagy ýaş garaşsyz Azerbaýjan döwletiniň bölünişigiň bosagasynda durýandygyny aňladýardy. Heýdar Alyýew halkyň islegi bilen häkimiýete gaýdyp gelmedik bolsa, milletimiziň we döwletimiziň ykbaly gaty agyr bolardy. Hut onuň tagallalary netijesinde ähli negatiw tendensiýalar, raýat urşy, güýçsizlik we bikanunçylyk ýok edildi; countryurdumyzda durnuklylyk ýola goýuldy, ösüş başlandy we goşun gurluşygy kem-kemden başlandy. Azerbaýjana gaýdyp barmazdan ozal, yzygiderli goşunymyz ýokdy we Birinji Garabag söweşinde ýeňlişimiz hut şu sebäpli boldy. Şol döwürde goşunymyza ýolbaşçylyk edýän şahsyýetler diňe bir professional harby bilimleri bilen çäklenmän, dönüklikleri sebäpli topraklarymyzy basyp almaga mümkinçilik berdiler. "Şuşa ýitirilse, kelläme ok ataryn" diýýän gorkak we dönük şu günem aýlanyp ýör. Emma şol döwürdäki betbagtlygymyz, onuň ýaly adamlaryň Azerbaýjanda möhüm wezipeleri eýelemegi boldy. Bilimi, başarnygy we tejribesi bolmadyk adamlar iň ýokary döwlet wezipelerine bellendi. Biziň goşunymyz garakçylaryň elinde boldy Güýçli syýasy erk we halkyň goldawy bu negatiw tendensiýalaryň hemmesini, şol sanda dürli bikanun ýaragly toparlary gözegçilik astynda saklamak üçin zerurdyr. Ikisi-de bardy. Milli lideriň Azerbaýjanyň taryhynda aýgytly roly hiç wagt ýadymyzdan aýrylmaz. Syýasatyny dowam etdirmek bilen, şu gün Zangilanda durýarys. Duşmany topraklarymyzdan kowduk we territorial bitewiligimizi dikeltdik. Munuň öňüsyrasynda güýçli ykdysadyýet gurduk, güýçli goşun gurduk, jemgyýetde watançylyk ruhuny berkitdik we Azerbaýjany halkara izolýasiýasyndan çykarmakda netijeli üstünlik gazandyk. Ikinji Garabag söweşinde, bize edilen ähli basyşlara garamazdan, bizi saklamak isleýänleriň sany gaty köp bolsa-da, hiç biri netije bermedi. Ilki bilen, OSCEHHG-nyň Minsk toparynyň egindeş başlyklary bardy. Şol ýurtlaryň her biri öz sebäpleri bilen bizi duruzmak isledi. 44 günüň dowamynda bize birnäçe gezek basyş edildi. Bu ýurtlar adaty döwletler däl, olar ýadro güýçleri we BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik agzalary. Kim bilen ýüzbe-ýüz bolanymyza serediň. Olaryň her biri bu hünäri hemişelik etmek, ony gural hökmünde ulanmak we netijede azerbaýjan halkyna erkin dem almak mümkinçiligini inkär etmek üçin elinden gelenini edýärdi. Diňe olar däl, beýleki ýurtlaram ýeňşimizi islemediler Şeýle basyşlara garamazdan berk tutanýerlilik görkezmek, olara "etmeli ýa-da ölmeli" mesele we ýolumyzdan asla ýüz öwürmeris diýmek, elbetde ägirt uly tutanýerlilik talap edýärdi. Edil 1993-nji ýyldaky ýaly halkyň goldawy zerurdy. Bu goldaw bardy we tutuş halkymyz bir ýumruk hökmünde birleşdi. Bu maňa güýç berdi. Biziň ahyryna çenli, Şuşanyň azat edilmegine çenli durmak niýetimiz ýokdy Elbetde, şol döwürde urşy dowam etdirmek maslahat berilmeýärdi we indiki wakalar muny açyk görkezdi. Şuşanyň azat edilmegi bilen ermeni goşunynyň oňurgasy netijeli döwüldi. Ermeni ýaragly güýçleri gabaw astyna alyndy. Şol döwürde urşy togtatmak bize Kalbajar, Laçin we Agdam etraplaryny syýasy ýollar arkaly, ultimatum arkaly, has köp gan dökmezden gaýtmaga mümkinçilik berdi. Ultimatum düşnükli: eger Ermenistan gysga wagtyň içinde, bir aý ýa-da ondanam az wagtyň içinde bu ýurtlardan çykmasa, Garabagda galan ermeni ýaragly güýçleriniň hemmesi ýok ediler. Buýruk eýýäm berilipdi we 15,000 ermeni ýaragly güýçleriniň bir topary ýok edilerdi. Hut şu sebäpden Ermenistan biziň talaplarymyza laýyklykda Kalbajar, Laçin we Agdam etraplaryndan çekildi Bu ýerde başga faktorlar oýnalmady; daşarky güýçler olara basyş etmeýärdi, diňe biziň berk tutumymyz. Gözegçiligimiziň daşynda galan ýerler iru-giç bize gaýdyp gelmelidi we bu iru-giç boldy. Againene-de güýçli erk, hünärmenlik we 2023-nji ýylyň sentýabryna çenli amala aşyrylan taktiki ädimler we harby amallar terrorçylyga garşy operasiýanyň birnäçe sagat dowam etmegine esas döretdi. Ermeni goşuny ikinji gezek boýun egdi, separatizm gutardy, basyp alyşlyk ýok edildi we özygtyýarlylygymyzy doly dikeltdik Bu şöhratly taryh biziň bilen hemişelik galar. Elbetde, biziň neslimiz muny hiç haçan ýatdan çykarmaz we ýaş nesil muny mekdeplerde, maşgalalarda we jemgyýetde bilmelidir. Bu ajaýyp taryh buýsanç çeşmesidir we ol baky galar Elbetde, ýene bir gezek Milli Lideriň syýasy mirasyna gaýdyp gelýärin. Aýgytly pursat takyk 1993-nji ýylda geldi; oktýabr aýynda prezident saýlanandan soň, bu negatiw tendensiýalaryň hemmesi saklandy. Dogry, şol döwürde çeşmelerimiz gaty çäklidi we köp meseleler bardy. Birinji mesele, göçürilenleriň ýaşaýyş şertleri. Bu meseläni kem-kemden çözüp başladyk we 2007-nji ýyla çenli çadyr lagerleri galmady; ol ýerde ýaşaýan adamlary jaýlara we kwartiralara göçürdik. Basyp alyş ýyllarynda, döwlet tarapyndan gurlan täze oturymly ýerlerde öňki göçüp gelenler bilen duşuşanymda, şol ýerleriň wagtlaýyn bolandygyny aýdardym. Landserlerimiz azat edilenden soň, olar üçin has gowy şertler dörediler diýerdim. Häzirki wagtda Zangilan şäheriniň bu ajaýyp görnüşi bu sözleri ýene bir gezek tassyklaýar Basyp almagyň netijelerini ýok etmek hem gaty kyn iş. Magdanlar, basyp alyjylar tarapyndan ýerleriň zäherlenmegi we ekosid. Basitçaý sebitine serediň, bu dünýä belli goraghanasydy. Dünýädäki uçar agaçlarynyň iň uly konsentrasiýasy we gadymy uçar agaçlary üçin mukaddes ýer hasaplandy. Ermeni döwleti onuň ýarysyna golaýyny ýok etdi. Käbir agaçlar ýakyldy, beýlekileri kesildi we satyldy. Umuman, 60,000 gektar tokaý gaznamyz wagşylar tarapyndan ýok edildi. Weýrançylygyň köp bölegi Kalbajar we Laçin etraplarynda bolup geçdi, ýöne Zangilan hem ejir çekdi. Hiç hili delilsiz talaňçylyk, duşmançylyk we zalymlykdy. Azerbaýjan halky ermeni halkyna hiç hili zyýan ýetirmedi. Bize bolan şeýle ýigrenjiň sebäplerini psihiatrlar, psihologlar we lukmanlar öwrenmeli. Ermeni jemgyýetindäki syýasy güýçler Azerbaýjana ýigrenç bilen ýaşamagyny dowam etdirýänçä, hüşgär bolmalydyrys Häzirki wagtda biz parahatçylyk şertlerinde ýaşaýarys we bu parahatçylygyň awtorlarydyrys. Biz islemedik bolsak, rahatlyk bolmazdy. Islesek, islendik ýerde harby operasiýa edip bilerdik. Ermeni ýolbaşçylary muny bilýär, arkasynda duranlaram muny bilýärler. Ermenistana näçe goldaw berseler-de, biziň güýjümize garşy hiç hili mümkinçilik ýokdugyny bilýärler; Olar ejizdirler. Eger hakykatdanam güýç bolan bolsalar, 2020-nji ýylda Ermenistana kömek edip bilerdiler. Häzirki wagtda Ermenistana baryp, özüni ýalan gahryman hökmünde görkezýän käbir daşary ýurtly liderler 2020-nji ýylda öz ýurtlarynda şol bir liderdi, şol wagt gelip Ermenistan üçin çykyş etmeli boldular. Boş gürlemekden başga zat ýok. Bu olaryň edýän zatlarynyň hemmesi, şonuň üçinem goldaw derejeleri öz ýurtlary 10-15 göterimde galýar. Indi Ermenistany biziň elimizden halas edendikleri aýdylýar. Ermenistany ýok etmek ýa-da garaşsyzlykdan mahrum etmek niýetimiz ýokdy. Häzirki wagtda Europeewropanyň synçylary diýilýänler Azerbaýjan-Ermenistan serhedine gözegçilik edýärler. Onda-da aýtdym: ýekeje ok atsak, derrew gaçarlar, hatda yzlary-da galmaz. Şeýle-de bolsa, özlerini Ermenistany bizden goraýan ýaly görkezýärler. Ermenistany bizden goramagyň zerurlygy ýok. Toetmek üçin öňde goýan zatlarymyza ýetdik. Ermenistanda özlerini ýalan gahrymanlar hökmünde görkezmek, Azerbaýjany saklan ýaly, bu “agressiw” azerbaýjan Ermenistany ýok eden ýaly görkezmek düýbünden manysyz. Hiç haçan beýle niýetimiz ýokdy, bize häzir täze prowokasiýa edilmese, geljekde-de bolmaz. Şeýle-de bolsa, Ermenistanyň syýasy çäginde henizem azerbaýjan halkyna we döwletine ýigrenç döredýän toparlaryň bardygyny bilýäris we häkimiýete gelseler ermeni halkynyň ejir çekjekdigini bilýäris Gan we gurban bermek arkaly öz topraklarymyzy basyp alyşdan azat etdik. Goý, Allatagala ähli şehitlerimiziň janyny rahat etsin. Ourhli harby gullukçylarymyz we gahryman söweşijilerimiz ýokary baha bermelidiris. Söweş meýdanynda-da, syýasy arenada-da erk, hünär ussatlygy, ýokary ahlak häsiýetleri we mertebäni görkezdik. Hut şu sebäpli häzirki döwürde Azerbaýjana bolan hormat öňki ýyllar bilen deňeşdirilende on esse artdy Häzirki wagtda hemme zat äşgärdir. Azerbaýjanyň halkara derejesi we abraýy hemişe ýokary. Bize bolan hormat, duýgudaşlyk we oňyn garaýyş giňelmegini dowam etdirýär. Bularyň hemmesiniň aýdyň sebäpleri bar: abraýly syýasatymyz, sözlerimiz bilen amallarymyzyň arasyndaky deňlik we elbetde harby ýeňşimiz. Muny ençeme gezek aýtdym, indi her kim muny özi görüp biler - muny tanamak üçin taryhçy bolmak hökman däl. Gysga wagtyň içinde başga hiç bir ýurt biziňki ýaly doly, mutlak we birmeňzeş ýeňiş gazanyp bilmedi. Mundan başga-da, Ermenistandan tapawutlylykda bu söweşi ähli halkara ynsanperwerlik kadalaryna doly laýyk alyp bardyk. "Iskander-M", "Scud" we beýleki uzak aralyga ballistik raketalar bilen şäherlerimizi we obalarymyzy nyşana aldylar. Birinji we Ikinji Garabag söweşlerinde parahat ilata garşy söweşdiler. Emma, ermenilere degişli ýekeje-de raýat obýektini ýok etmedik Hojaly genosidini etdiler. Munuň tersine, Garabagdan Ermenistana gidenlerinde, çörek we suw bilen üpjün etmek üçin ýollarda polisiýa ýerleşdirdik. Bu tapawut. Gaty çuňňur umumylaşdyrmak islämok - her bir halkyň gowy we erbet wekilleri bar - ýöne umuman alanyňda, bu tapawut. Diňe ermeni ýolbaşçylary ýa-da Garabag separatistleri däl, Zangilany ýere ýykdy. Olaryň tutuş ilaty köpçülikleýin talaňçylyk bilen meşgullandy. Aç-açan: "Talaň ederis" diýerdiler. Olar üçin bu düzgün, adaty özüni alyp barş görnüşi. Wagşyçylyk adaty hasaplanýar - kim has köp daş ogurlap biler, has köp penjire çarçuwalaryny döwüp biler ýa-da has köp üçek plitalaryny söküp biler. Soň bolsa şol zatlary alyp, Eýran we Ermeni bazarlarynda satardylar. Bu tapawut. Munuň ýaly zady edip bilerismi? Halkymyz muny hiç haçanam pikir etmezdi Aýdyşym ýaly, häzirki wagtda dünýäde alýan hormatymyzyň köp sebäbi bar: ýeňiji millet, uruş kanunlaryna laýyklykda söweşen halk, gumanitar düzgünleri berjaý edýän we gurýan we döredýän millet hökmünde. Zangilan 30 ýyllap olaryň elinde; bu hakykatdanam olaryň topragy bolan bolsa, iň bolmanda bir beýlekisine daşy goýardylar. Zangilan metjidiniň harabalyklaryny gorap sakladyk we dini we taryhy ýadygärliklerimizi azaldan döwletini hiç kim ýatdan çykarmaz ýaly kiçijik surat sergisini guradyk. Bu ýer olara degişli bolan bolsa, onda onuň üstünde gurardylar. Diňe bäş ýyl geçdi we serediň - diňe Zangilanda däl, eýsem hemme ýerde-de durky täzelenýär: ýollar, köprüler, elektrik stansiýalary, suw howdanlary, göçürilenler üçin öýler we mekdepler gurulýar. Hukukly eýesi şeýle hereket edýär. Talaňçy we basyp alyjy diňe sökmek we ýok etmek üçin gelýär. Howöne näçe ýok etseler-de, erkimizi bozup bilmediler. Biz gaýdyp gelmeli bolduk we bu ýerleriň eýesi hökmünde gaýdyp geldik. Indi gurýarys we döredýäris, şol sanda Zangilan etrabynda. Bu şäherdäki ilkinji ýaşaýyş jaýy; ikinji we üçünji bolar. Bu taslamalaryň käbiri tassyklandy, beýlekileri ýakyn wagtda gurlar we gurluşyk dowam etdiriler. Mentionedokarda agzap geçen weýran edilen metjidiň gapdalynda Zangilan metjidini gurduk, belki-de biziň ýurdumyzda iň owadanlardan biri bolmagy mümkin. Aslynda, ilkinji ilatly ýer Zangilan, Agali obasynda döredildi. Bu, Zangilana berýän aýratyn ähmiýetimiziň alamatydy. Indi golaýda Mammadbeýli obasy guruldy. Bu şäher giňelmegini dowam etdirer Zangilanda howa menzili we kongres merkezi eýýäm işleýär. Mundan başga-da, azat edilen ýerlerde ilkinji oba hojalygy kärhanasy "Dost Agropark" şu ýerde Zangilan şäherinde döredildi. Maňa berlen maglumata görä, ol eýýäm öz maksatlaryna ýetýär. Maksat 10,000 baş tohumly mal bolup, 6000 gektara golaý meýdanda işler dowam etdirilip, bu görkezijä ýakynlaşýar Zangilan möhüm transport koridorynyň ugrunda ýerleşýär. Zangilany diňe Azerbaýjan üçin däl, eýsem tutuş sebit üçin ulag merkezine öwreris Demir ýol gurulýar. Nearakyn geljekde, belki, bir ýa-da bir ýarym ýylda Baku-dan Zangilana demir ýol bilen syýahat edip bolar, edil häzirki wagtda Agdam şäherine gidişi ýaly. Geljek ýyl otly bilen Hankendi baryp bilerler. Bu demir ýol, Zangezur koridorynyň üsti bilen Nakhivana birikdiriler. Iş ýüzünde, bu ýerden Nakhiwana bary-ýogy 30 minutlyk ýol bolar. Bu geografiki baglanyşyk arkaly, Azerbaýjanyň aýrylmaz bölegi bolan Nakhivany ýurdumyzyň esasy bölegi bilen birleşdireris Şol bir wagtyň özünde, biziň inisiatiwamyz bilen Eýran serhedinde köpri tamamlandy we häzirki wagtda serhet gümrük infrastrukturasy we binalary gurulýar. Halkara transport koridoryna öwrülip, ​​birnäçe aýdan açylyş dabarasyna taýýar bolmagy ähtimal. Bu ýerden geçýän demir ýollaram, awtoulag ýollary hem uly peýdalar getirer, sebäbi bu ugurlara hyzmat edýän adamlara iş ýerleri berler. Bu, Zangilanyň we umuman Azerbaýjanyň ykdysadyýetine uly goşant goşar Ermenistan we Zangezur koridory bilen serhet açylansoň, Zangilan iki goňşy ýurda serhet geçelgeleri bolan ýeke-täk etrap bolar. Munuň ägirt uly ähmiýetine göz aýlaň: ol Nakhiwandan Türkiýa, soňra Europeewropa we Demirgazyk-Günorta koridora, Zangilany Agband arkaly Eýrana we Pars aýlagyna, Nakhiwandan Julfa we Pars aýlagyna çenli birleşdirýän Gündogar-Günbatar koridoryna hyzmat edýär. Bu halkara merkeze - aýrylmaz merkeze öwrüler. Bu biziň gözýetimimiz we şeýle bolar, sebäbi şu güne çenli eden her bir meýilnamamyz hakykata öwrüldi Azatlyga çykarylan ýurtlardaky işler barada aýdanymyzda, ikimizem howlukdyk we hemme zadyň dogry ýerine ýetirilmegine çalyşýardyk. Adamlaryň ýaşaýyş derejesi, iş üpjünçiligi we bilimi, şeýle hem halk hojalygy üçin hemme zadyň dogry bolmagyny üpjün etmek strategiýasyna esaslanyp yzygiderli edildi. Zangilan etrabyna serediň: bäş ýylyň içinde 42 megawatt kuwwatly gidroelektrik stansiýalary guruldy. Sowet döwründe beýle zat ýokdy. Indi, bu ýerde 200,000 adam ýaşamaly bolsa-da, Zangilany doly we garaşsyz energiýa bilen üpjün edip biler. Umuman, suwdan 300 megawatdan gowrak öndürýäris. Bir-iki ýylyň içinde gün energiýasyndan has köp öndüreris Bularyň hemmesi ýurdumyzyň güýjüni görkezýär. Repeatene-de bir gezek gaýtalaýaryn, hemme zat meýilnama boýunça amala aşyrylýar. Öňki göçürilenleri gysga wagtda watanlaryna gaýtarmak üçin işleýäris. Şol bir wagtyň özünde, azat edilen ýerleriň diňe bir Azerbaýjanda däl, eýsem dünýäde görelde alar ýaly dizaýn edilmeli. Ine, edil şeýle bolar Men sizi ýene bir gezek gutlaýaryn we saglyk arzuw edýärin Residentsaşaýjylar, üns we döredilen şertler üçin Prezident Ylham Alyýewe minnetdarlyk bildirdi Soňra gowşurylyş dabarasy boldy Soňra döwlet baştutany ýaşaýjylar bilen söhbetdeş boldy