Pol Nadar: Merkezi Aziýanyň ýüregine syýahat

Türkmenistanyň Döwlet şekillendiriş sungaty muzeýinde “Türkmen ýurtlarynyň üstünden syýahat” atly özboluşly surat sergisi açyldy. Sergi Fransuz instituty we Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň goldawy bilen Fransiýanyň Türkmenistandaky ilçihanasy tarapyndan gurnaldy. Açylyş dabarasyna Fransiýanyň Türkmenistandaky adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi, Türkmenistanda akkreditlenen diplomatik wekilhanalaryň wekilleri, gazet-magazinesurnallaryň journalistsurnalistleri we fotohurnalistleri, muzeý hünärmenleri, taryhçylar we etnograflar gatnaşdy Sergä gelýänlere 1890-njy ýylda fransuz suratçysy Pol Nadaryň düşüren täsin suratlary hödürlenýär.Bu taryhy suratlar Merkezi Aziýanyň ýerli halklarynyň bir döwrüň başynda durmuşyny haýran galdyryjy suratlandyrýar. Merkezi Aziýanyň taryhy boýunça bilermen hanym Swetlana Gorşenina myhmanlar bilen Pol Nadaryň durmuşy we döredijiligi bilen gyzyklandy. Meşhur fransuz suratçysy Nadaryň ogly Pol Nadaryň (1856–1939) tehnologiki täzeliklere we syýahatçylyga höwesli. Maşgala mirasyny dowam etdirdi we öz döwrüniň iň görnükli fransuz suratçylarynyň birine öwrüldi. Ekspedisiýalary oňa ýewropalylar üçin düýbünden bilinmeýän ýerleri ele almaga mümkinçilik berdi 1890-njy ýylda Pol Nadar Merkezi Aziýanyň merkezine ajaýyp syýahat etdi. Ol Daşkentde açylmaly Trans-Hazar demir ýolunyň ösüşine bagyşlanan ilkinji halkara sergi üçin materiallar ýygnaýardy. Şol döwürde Trans-Hazar demir ýoly döwrebaplaşmagy we Merkezi Aziýanyň Europeewropa açylmagyny alamatlandyrýardy Hanym Gorşenina ilkinji gezek myhmanlary serginiň merkezi bölümine çagyrdy, bu ýerde Pol Nadaryň ýolbaşçylygyndaky kärdeşler toparynyň iş pursatynyň suraty görkezildi. Pol Nadaryň suratlary özboluşly dokumental gymmatlyklaryndan başga-da, XIX asyryň ahyrynda Merkezi Aziýanyň aýdyň portretini döredip, gündelik durmuşyň pursatlaryny duýgur surata alýar. Residentserli ýaşaýjylaryň portretleri, türkmen topraklarynyň peýza .lary, gündelik durmuşyň sahnalary we ajaýyp gadymy dini ýadygärlikler arkaly sergi myhmanlara umumy medeni mirasy täzeden açmaga we taryhy wakalara täzeçe garamaga kömek edýär Häzirki wagtda bu surat eksponatlary, şol döwrüň jemgyýetine, medeniýetine we ýaşaýyş durmuşyna has çuňňur düşünmäge mümkinçilik berýän bahasyna ýetip bolmajak mirasy emele getirýär. Mundan başga-da, sergi XIX asyryň ahyryndaky hakykatlary ýigrimi birinji asyra aç-açan getirmek üçin suratyň güýjüni görkezýär. Anotherene-de bir möhüm tarap, bu suratlaryň Pol Nadaryň suratçy hökmünde ajaýyp çeper we tehniki ussatlygyna şaýatlyk etmegidir