Mejlisde her kimiň geçýän syry, az adam bilýän - INVESTIGATION

Milli Mejlis binasy, Azerbaýjanyň syýasy taryhynda möhüm rol oýnaýan esasy ýerlerden biridir. Bu bina hemişe ýurdumyzda ykbal wakalarynyň merkezinde bolupdy. Öňki SSSR döwründe ulanylan merkezleşdiriş syýasatyndan başlap, 1991-nji ýylda döwlet garaşsyzlygymyzy gaýtadan dikeldenimizde, taryhy tapgyra çenli köp sanly prosesiň şaýady boldy. Syýasy tolgunyşyklar, ýatdan çykmajak çykyşlar, ýurduň özygtyýarlylygyny güýçlendirýän kanunlar kabul edildi, döwlet edaralaryny döretmek ugrunda düýpli ädimler ädildi. Parlament diplomatiýasy, esasanam Ikinji Garabag söweşinden soň has dinamiki tapgyra gadam basdy we halkara hyzmatdaşlygy üçin möhüm platforma boldy. Bu döwürde Azerbaýjanyň pozisiýasy işjeň görkezildi we ýüzlerçe daşary ýurt diplomatlaryny, parlament spikerlerini we deputatlaryň wekillerini parlament binasynda kabul etmek bilen parlamentara gatnaşyklar ep-esli giňeldi. Şu nukdaýnazardan seredeniňde, mejlisiň başlygyny we deputatlary, şeýle hem daşary ýurtly myhmanlary kabul edýän binanyň binagärlik keşbinde we içki böleginde şöhlelenýän milli medeniýetiň baý mysallary aýratyn ähmiýete eýe Dünýäniň köp ýurtlarynyň mejlis binalarynda milli-ruhy we taryhy mirasy görkezýän suratlar, freskler we heýkeller bar. Bu çeper eser, myhmanlara we resmi myhmanlara döwletiň şahsyýetini, taryhy ýadyny we gymmatlyk ulgamyny wizual görnüşde hödürleýär. Bu meselede Italiýa, Fransiýa, Awstriýa we Wengriýa parlamentleriniň binalaryny mysal hökmünde getirip bolar. Elbetde, bu tötänlik däl, sebäbi her bir döwletiň parlament giňişliginde özüni nähili görkezýändigi, bu mesele dünýäniň kabul edilmeginde möhüm rol oýnaýar Bu nukdaýnazardan, sizi Azerbaýjanyň mejlisine çeken bir zat barmydy? Belki, degip geçjek nokadymyz köpümiziň ünsümizi çeken däldir Hawa, Milli Mejlisiň kabulhanasynda dünýäniň parlamentarlaryny haýran galdyrýan ýörite bir iş bar. Bu fresk, Azerbaýjany bir göz bilen görkezýän wizual manifesto hökmünde çykyş edýär Meseläniň ähmiýetini göz öňünde tutup, Modern.az saýty Togrul Narimanbeýowyň Milli mejlisdäki köp daşary ýurt ýurtlarynyň wekillerine we diplomatlaryna Azerbaýjany hödürlän "Gül, ýerli azerbaýjan" freskasynyň taryhyny derňedi Ikinji gezek doglan eser Bu eser dünýä belli azerbaýjanly suratkeş Togrul Narimanbeýowa degişlidir. Beýik suratkeş aradan çykansoň, bu eseriň nädip döredilendigini we taryhyny gyzyndan - Fransiýada ýaşaýan meşhur azerbaýjanly suratkeş Asmar Narimanbeýowadan öwrendik. Milli Mejlisiň häzirki binasynyň bir bölegi 1970-nji ýyllarda guruldy we binagär Tahyr Abdullaýew bolup, gurluşyk işine Aliş Lambaranski gözegçilik edýärdi "Gurluşygyň öňüsyrasynda bu binany gören SSSR-iň Sovietokary Sowet Soýuzynyň Geňeşiniň başlygynyň orunbasary bolan merhum Heýdar Alyýew parlamentiň kabulhanasyndaky esasy diwara fresk bilen surat çekmegi teklip etdi. Bir aýyň içinde kakam taryhymyza bagyşlanan ullakan, reňkli eser döretdi, milli elementlere baý." Bu fresko binanyň açylyşyna gatnaşan Heýdar Aliýewiň ünsüni özüne çekdi: "Haýdar Alyýew binanyň açylyşyna gatnaşanda freskadan gaty hoşaldygyny aýtdy. Şol gün kakam hakda köp gowy sözler aýdyldy we 33 inedördül metr meýdany tutýan bu ägirt uly işe haýran galmak beýan edildi" Togrul Narimanbeýowyň "Güller, ýerli Azerbaýjan" freskasynyň öňünde. Milli Mejlis 2000-nji ýyllar Binanyň gurluşygy 70-nji ýyllaryň ahyrynda tamamlanandygyna garamazdan, 1980-nji ýyllaryň ahyrynda, Tähir Abdullaýewiň taslamasy esasynda Azerbaýjan SSR-iň Sovietokary Sowetleri üçin ikinji bina guruldy. Bu bina "Sowet modernizminiň" binagärlik ýadygärligi bolup, häzirki wagtda döwlet tarapyndan goralýar. Käbir çeşmelerde 1980-nji ýyllarda ikinji binanyň gurluşygy dürli sebäpler bilen düşündirilýär. Asmar Narimanbeýowa 1980-nji ýyllarda Ermenistan bilen çaknyşyk başlanda binanyň köp weýran bolandygyny aýdýar. Bu freskanyň daşky görnüşine täsir eden binanyň öňünde demonstrasiýalar we protestler geçirildi Bu iş, Ilham Aliýew prezident saýlanandan soň ikinji durmuş berildi "Ylham Alyýew prezident saýlanandan soň, binanyň durky täzelenip başlandy we kakam freskany dikeltmek teklibini aldy. Bu döwürde kakamyň Pari Parisdäki galereýa bilen şertnamasy bardy we ol daşary ýurtlarda ýaşaýardy." Bu eser düýbünden tanalmaýardy we Narimanbeýow maşgalasy muny görüp gorkdular "Mejlis bilen habarlaşdym. Jenap Firudin meni bu suratyň häzirki ýagdaýyny görmek we mümkin boldugyça eskizleri dikeltmek üçin kakamyň kömeginiň gerekdigini aýtmak üçin Bakuda çagyrdy. Bolan wakany görüp gorkdum ... Hemme zat reňklenmeli we has köp goşulmalydy, sebäbi iş tas ýok edilipdi " Ikinji gezek kakam esere başga sahnalary goşdy: "Men kakama jaň etdim we freskanyň elhenç ýagdaýy barada aýtdym. Prezidentden bu teklibi alandan soň, Pari Parisden Bakuga geldi we ony dikeltmäge, kompozisiýany üýtgetmäge we köp gyzykly sahnalary goşup başlady Şeýlelik bilen, Togrul Narimanbeýow 77 ýaşynda 33 metrlik gurluşykda durup, bu işi dikeltmek üçin ony täzeden çekdi "Bu suratyň ikinji ömri 2000-nji ýyllaryň başynda, has takygy, 2007-nji ýylda, binanyň durky täzelenipdi. Şol bir wagtyň özünde-de, kakam bu eseri 33 metrlik gurluşda dikdi. Birnäçe gün işledi we 20 günüň içinde fresko tamamlandy. Prezident Ilham Aliýew binanyň açylyşyna gatnaşanda, bu işden gaty hoşaldy. A. Narimanbeýowa goşdy Prezident Ylham Alyýew, 2009-njy ýylda Milli Mejlisiň ikinji mejlisiniň açylyş dabarasynda Her gezek Milli Mejlise baranymda, bu eser meniň ünsümi barha artdyrýar Deputat, Hormatly suratkeş Ulwiýa Hamzaýewa hem bu gyzykly eser baradaky pikirlerini biziň bilen paýlaşdy Deputat Togrul Narimanbeýowyň Azerbaýjanyň şekillendiriş sungatynda reňkleri pikire, kompozisiýa we milli ruhy sungatyň janly demine öwrüp bilýän seýrek suratkeşleriň biridigini aýtdy: "Onuň monumental döredijiligi aýratyn bir sahna. Bakuwdaky Gurjak teatrynyň foýesinde döredilen" Ertekiler dünýäsi ", 1978-nji ýyldaky" Söýgi "aýdymy. Narimanbeýowyň monumental pikiri yzygiderli ösdi we beýleki ýazgylar hudo .nigiň uly göwrümli kompozisiýalara gyzyklanmasyny we ussatlygyny görkezýär. " ugurlarynyň biri hasaplandy: "Togrul Narimanbaýow, kanwada edilen eserleri soňrak üýtgetmek mümkin bolsa-da, diwarda döredilen sungat eserleriniň yzyna dolanyp bolmajak bir prosesdigini aýtdy. Şol sebäpli her jikme-jiklik öňünden oýlanmaly we kämil ýerine ýetirilmeli" Togrul Narimanbeýowyň "Güller, ýerli Azerbaýjan" freskasy hudo .nigiň monumental döredijiliginiň iň ýokary derejelerinden biridir: "Bu freskanyň iň uly üstünligi, watanyň mowzugy diňe bir bu ýerde suratlandyrylman, eýsem ýaşalýar. Eseriň ady eýýäm içerki özüne çekijilik, ruhy çagyryş täsirine eýe." Gül, asly Azerbaýjan "adynda söýgi, jogapkärçilik, estetiki haýranlyk we dogruçyllyk ýaly bir dogruçyllyk bar. ykbal " "Merkezde, üçburç baýdagymyzda örtülen Azerbaýjanyň nyşanlaryndan biri bolan Gyz diňiniň şekili, Dada Gorgudyň eposyndan mysallar, eli balyozly Aşygyň şekili, Fuzuli, Nizami dahylynyň bölekleri, her bir sebitdäki durmuş agajy, daglar, derýalar. nagyşlar, halk döredijiligi, taryhy şekiller, ene şekili we tebigy elementler sazlaşykly birleşýär Eserde nar halkyň agzybirligini we bitewiligini görkezýär, haly şaý-sepleri milli ýady we medeni mirasy, adam şekilleri ene topragynyň birleşmegini we tebigatyň sebäplerini görkezýär 2023-nji ýylyň 12-nji aprelinde Azerbaýjana saparynyň çäginde theHHG-nyň Baş sekretary Bujar Osmaniniň ünsüni özüne çeken fresk Ulwiýa Hamzaýewa Togrul Narimanbeýowyň döredijiliginiň esasy aýratynlyklaryndan biriniň açyk we duýgur reňk palitrasydygyny aýtdy "Eserlerindäki reňkler ýaly gürleýär. Gyzyl durmuşyň we göreşiň nyşany, ýaşyl täzeden dogluş we tebigat, gök parahatçylygyň we umydyň nyşanydyr. Suratkeşiň stili ekspressiwlik, güýçli reňk gapma-garşylygy, milli äheňleri häzirki zaman düşündirmek we gündogar bezeginiň innowasiýa görnüşi bilen häsiýetlendirilýär Aslynda, Milli Mejlisiň kabulhanasyny bezän bu eser ilkinji gezek göwrümi bilen ünsi özüne çekýär, ýöne ajaýyplygy Azerbaýjandyr medeniýeti bilen tapawutlanýar. Ine, meniň ünsümi özüne çekdi ... Esere birnäçe sagatlap seredip bilersiňiz ... Ulwiýa Hamzaýewa bu eseri ajaýyplaşdyrýan başga bir nokadyň binagärlik giňişligi bilen bitewiligini aýdýar: "Hakyky monumental sungat eseri diňe bir uly göwrümli eser däl. Ol ýerleşýän ýeriniň ruhuna girmeli we şol ýeriň manysyny giňeltmeli." Gül, asly Azerbaýjan "edil şonuň ýaly eser. Diňe parlamentiň kabulhanasyna asylan ýa-da ýerleşdirilen şekil effekti bermeýär! Bu ýeriň ruhy dowamy bolup durýar Milli Mejlisde TURKPA-nyň 13-nji umumy mejlisiniň netijeleri barada gysgaça maglumat Bu eser Azerbaýjanyň erkinliginiň we ýeňşiniň ysyny alýar Eserdäki şahsyýetleriň baýlygynyň bulam-bujarlygynda halk äheňlerini, Azerbaýjanyň gadymy halk döredijiligini, milli geýim elementlerini, Nowruz-tebigat elementlerini görmek bolýar: "Azerbaýjanyň erkinliginiň we ýeňşiniň ysy bu eserden gelýär. Bu nyşanlary birleşdirmek ussatlygy bulam-bujar kompozisiýa däl-de, ritmiki görnüşi döredýär. Bir nokatdan beýlekisine geçýän kompozisiýa taryhyň janly akymyny görkezýän ýaly ..." Söhbetdeşim, mejlisde şeýle eseriň bolmagy tötänden däl, her bir eser öz ykbalyny kesgitleýär, käte hudo .nige garamazdan. Bu diwardaky işler ideýanyň beýikligini nygtaýar we mejlis binasynda ýerleşmegi döwletlilik häsiýetleriniň ähmiýetini ýene bir gezek nygtaýar: "Togrulyň zehinindäki millet diňe bir görünýän jikme-jiklikleriň ýygyndysy däl. Onuň sungatynda milletiň içki sesi bar. Şonuň üçin bu freskoda, haly nagyşlary, halk keşpleri, taryhy şekiller ýa-da etnografiki jikme-jiklikler aýratyn däl. gözellik, ýöne estetiki pikirlenmek bilen hudo .nik diňe milli görkezmeýär, ony ýokary çeperçilik derejesine çykarýar Togrul Narimanbeýow Azerbaýjanyň sungatynda ýatdan çykmajak yz galdyran we ýurda bolan söýgüsini beýan eden beýik suratkeş Azerbaýjan Döwlet Medeniýet we Sungat Uniwersitetiniň Şekillendiriş sungaty taryhy we nazaryýet bölüminiň müdiri, sungat ylymlarynyň doktory, dosent Aslan Halilow hem bu eseriň syryny açmaga kömek etdi: Togrul Narimanbeýow tarapyndan döredilen monumental diwar suratynyň Togrul Narimanbeýowyň, taryhyň baýlygy üçin birleşdirilendigini, şeýle hem Milli Mejlisiň lobbisinde jemlenendigini aýtdy. umumylaşdyrylan çeper keşpler arkaly Azerbaýjan. köp görnüşli şekil giňişligini döredýär Milli Mejlisiň başlygy Sahiba Gafarowa we Ispaniýa Patyşalygynyň Deputatlarynyň Kongresiniň başlygy Fransina Armengolyň metbugata beren beýany. Foyer "Netijede," Gül, ýerli Azerbaýjan "eseri dürli mowzuklar - taryh, halk döredijiligi, aýdym-saz, tebigat we gündelik durmuş bir sungat eserine birleşdirilen doly we baý keşbi döredýär. Eseriň her bir jikme-jigi umumy pikire hyzmat edýär we bilelikde seredilende tutuşlygyna baý we täsirli çeper giňişlik emele gelýär. Şunuň bilen baglylykda, eser içerki bezeg dizaýny bilen birlikde azerbaýjan durmuşynyň giň we umumylaşdyrylan beýanyny görkezýär "-diýdi Şeýle hem, mejlisiň binasynda şeýle işiň taýýarlanmagynyň tötänleýin däldigini bellemelidiris. SSSR-iň bir bölegi bolup durka, milli şahsyýet we garaşsyzlyk ideýasyny simwoliki taýdan beýan eden bu eser, geljekde döwlet pikiriniň çeper keşbi hökmünde çykyş etdi. Şol döwürde aç-açan aýdyp bolmaýan özygtyýarlylyk islegi sungat dili arkaly ýetirilýärdi we milli ýat we öz-özüne düşünmek saklanypdy Sebitleýin bitewiligimizi dikeltmek döwründe bu eser has ýagty, has ýagty we has hakyky görünýär Asly Azerbaýjan!