Osman Kepenek: Orta koridor Azerbaýjanyň sebit ýolbaşçylygyny güýçlendirýär

Baku-Tbilisi-Kars (BTQ) demir ýolunyň ýylda 1 million tonnadan 5 million tonna çenli ýük göterijiligini artdyrmak diňe bir tehniki üstünlik däl, eýsem soňky on ýylda Azerbaýjan tarapyndan döredilen giň gerimli strategiki gözýetimiň möhüm bölegi hem hasaplanmalydyr Türkiýäniň syýasy kommentatory, "Akademiki gözleg" pikir merkeziniň prezidenti Osman Kepenek AZERTAC-a aýtdy Onuň pikiriçe, dünýä tejribesi ykdysadyýetini diňe nebit, tebigy gaz we beýleki tebigy baýlyklar bilen gurýan ýurtlaryň uzak möhletde dürli ykdysady töwekgelçiliklere sezewar bolýandygyny görkezýär. "Azerbaýjan häzirki artykmaçlyklaryny energiýa çeşmelerinden gelýän girdejini durnukly ykdysady modeliň emele getirmegine gönükdirmek bilen uzak möhletli ösüş faktoryna öwürmäge synanyşýar. Orta koridoryň ösüşi we has ýokary ýük göterijilik ukyby bolan BTG liniýasynyň açylmagy bu ykdysady strategiýanyň anyk netijelerinden biridir. BTG indi ulag we energiýa ugruny güýçlendirýär, şol bir wagtyň özünde-de möhüm ähmiýete eýe. Azerbaýjan diňe bir energiýa eksport edýän ýurt däl, Hazar deňzi hem özüni Merkezi Aziýa döwletleri we hatda gündogar kenarýakasynda ýerleşýän Hytaý üçin aýrylmaz Gündogar-Günbatar transport geçelgesi hökmünde görkezýär "-diýdi Osman Kepenek Dünýä geosyýasatynda bolup geçen üýtgeşmeleriň bu strategiýa goşmaça dinamika berendigini aýtdy. Rus-ukraina söweşinden soň, global logistika taýdan Russiýanyň çäginden geçýän Demirgazyk koridoryň ygtybarlylygy ep-esli gowşady. Üpjünçilik zynjyryndaky kynçylyklar we halkara söwda torlarynyň gowşaklygy öň alternatiw ugurlary esasy wariantlaryň birine öwürdi. Wagtyň geçmegi bilen bu geosyýasy üýtgeşmä baha berip, Azerbaýjan ulag we logistika infrastrukturasyna maýa goýumlaryny çaltlaşdyrdy. Orta koridoryň 2026-njy ýylyň fewral aýynda geçirilen Mýunhen howpsuzlyk konferensiýasynda asewraziýa baglanyşyklary, ulag ulgamlary we üpjünçilik howpsuzlygy baradaky çekişmeleriň esasy temalarynyň biri bolmagy munuň subutnamasydyr. Maslahatyň çäginde geçirilen çekişmelerde Orta Koridoryň Europeewropa bilen Aziýanyň arasyndaky ykdysady we strategiki gatnaşyklary pugtalandyrmakdaky ähmiýetine aýratyn üns berildi. Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýew hem taslamany sebit hyzmatdaşlygy, ykdysady integrasiýa we durnuklylyk maksatlary bilen baglanyşdyrdy. Bu, Orta Koridoryň diňe bir ulag ýoly bolman, eýsem sebitleýin hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin diplomatik we geosyýasy guraldygyny görkezýär "Orta koridoryň öňünde durýan käbir gurluş meselelerini hem göz öňünde tutmaly. Routeoluň esasy gowşak taraplaryndan biri üznüksiz gury ýer we demir ýol birikmeleriniň doly emele gelmezligi. Demirgazyk marşrutdan tapawutlylykda, Orta Koridorda parom arkaly Hazar deňzinden geçmeli we käbir howa şertlerinde ýük daşamagynyň tizligine täsir edip biler. Bu prosesi çaltlaşdyrmak, gümrük proseduralaryny optimizirlemek we sebitdäki ýurtlaryň arasyndaky utgaşdyrmagy güýçlendirmek möhümdir Gümrük bileleşiginiň döwrebaplaşdyrylmagy Azerbaýjan üçin ykdysadyýetini diwersifikasiýa etmek, geosyýasy agramyny ýokarlandyrmak we sebitleýin integrasiýada öňdebaryjy aktýor bolmak üçin köp taraply strategiki ädimdir Indiki etapda Azerbaýjanyň şol bir strategiki gözýetimiň çäginde fiziki infrastruktura bilen birlikde institusional we sanly üýtgeşmeleri amala aşyrmalydygyny aýtdy. Prezident Ylham Alyýew Mýunhende geçirilen ýygnaklarda sebit aragatnaşygynyň diňe demir ýol taslamalary bilen çäklenmejekdigini we şol bir wagtyň özünde Hazar deňziniň düýbünden süýüm-optiki aragatnaşyk liniýasyny gurmak boýunça işleriň alnyp barylýandygyny aýtdy Netijede, Osman Kepenek durmuşa geçirilen bu taslamalaryň netijesinde Orta Koridoryň işleýşiniň has-da ýokarlanjakdygyny we Baku-Tbilisi-Kars demir ýol liniýasy bilen bilelikde Azerbaýjanyň asewraziýanyň täze logistika arhitekturasynyň esasy sütünleriniň birine öwrüljekdigini aýtdy 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatdan ulanylanda giperlink bilen salgylanmalydyr