"Opera teatrynyň orkestri" - "tingiwopis näme diýýär"

Bu gezek "tingiwopis näme diýýär" sütüniniň myhmany, ADPU-nyň ýanyndaky Azerbaýjan döwlet pedagogika kollejiniň mugallymy Aýnur Seýflaýewa. Söhbetdeşimiz bilen meşhur fransuz suratkeşi Edgar Degasyň "Opera teatrynyň orkestri" eseri barada söhbet etdik Edgar Degas XIX asyr fransuz şekillendiriş sungatynyň iň görnükli wekillerinden biri we Impressionizm hereketiniň öňdebaryjy sungat işgärlerinden biri hasaplanýar. Ol Fransiýanyň Pari Paris şäherinde baý we medeniýetli maşgalada dünýä indi. Degas ýaşlykdan sungata uly gyzyklanma bildiripdi we ilki bilen hukuk öwrenenem bolsa, soň bütinleý suratkeşlige ünsi jemledi Deletiň eserinde balet tansçylary, opera sahnalary, gündelik şäher durmuşy we adam şekilleriniň hereketi esasy temalardy. Suratkeş adamlaryň tebigy ýagdaýlaryny, okuw we taýýarlyk pursatlaryny, şeýle hem sahnanyň aňyrsynda bolup geçen pursatlary suratlandyrmagy halaýardy. Eserleri üýtgeşik kompozisiýa gurluşy, garaşylmadyk garaýyşlar we hereketi suratlandyrmaga aýratyn gyzyklanma bilen häsiýetlendirilýär. Degas esasan ýag boýaglary bilen işlese-de, pastel usullaryny we heýkeltaraşlygy giňden ulanypdyr. Degas impressionist suratkeşler bilen geçirilen sergilere gatnaşsa-da, özüni doly manyda impressionist hasaplamady. Daşarda däl-de, studiýada işlemegi makul bildi we kompozisiýanyň takyklygyna uly ähmiýet berdi. Şeýle-de bolsa, gündelik durmuşyň sahnalarynyň şekillendirilmegi, eserlerinde ýagtylygyň we hereketiň görkezilmegi impressionizmiň estetikasyna ýakyndy Bu eser Edgar Degasyň döredijiliginiň haýsy döwrüne degişlidir? "Opera teatrynyň orkestri", ýyllar boýy boýalan kanwada ýagly surat. Bu eser, opera we balet temalaryna ýüzlenip, hudo .nigiň irki işiniň ajaýyp mysallaryndan biri hasaplanýar Suratda Pari Paris operasynyň köne binasy bolan Salle Le Peletier teatrynyň orkestr sahnasynda oturan sazandalar şekillendirilýär. Bu bina 1821-nji ýyldan bäri Pari Paris operasynyň esasy sahnasy bolup, 1873-nji ýylda ot bilen ýykyldy. Eserde görkezilen sazandalaryň köpüsi Degasyň ýakyn dostlarynyň portretidir. Bassoon oýunçysy we kompozitor Desire Dihau olaryň arasynda tapawutlanýar. Bu eseri hut özi tabşyrdy we suratda guralyny çalmagy şekillendirildi. Kompozisiýanyň ýene bir görnükli şahsyýeti öýjükli Lui-Mari Pilet; we simli guralyny çalmagy şekillendirilýär Iş gutarandan soň, müşderä - Dihau - goşmaça düzedişler bolmazdan hödürlendi. Ol suraty Lillde görkezdi. Bu sergi Deganyň maşgalasy üçinem möhüm waka boldy. Şol wagta çenli hudo .nigiň döredijiligine birneme şübheli garaýan maşgala agzalary: "Hakyky surat eserini döredip, tamamlady" -diýdi Häzirki wagtda dolandyryş paneli nirede saklanýar? Bu eser Pari indäki Orsaý muzeýinde saklanýar Degasyň bu suratdaky tansçylaryň şekillerine aýratyn ähmiýet berendigini görýäris Suratkeşiň hereketi suratlandyrmaga aýratyn gyzyklanmasy - diňe bir tansçylaryň däl, eýsem sahnada tomaşaçylaryň gözüni hem görkezmek islegi eseriň impressionistik aýratynlyklaryny kesgitleýän esasy faktorlardan biridir. Bu eser, balet tansçylarynyň Degasyň eserinde ilkinji gezek peýda bolan suratdyr. Soňky ýyllarda hudo .nik balet temasyna ýygy-ýygydan ýüzlendi we dürli repetisiýalarda we sahna pursatlarynda tansçylary suratlandyrdy. Hut şu balet temaly eserler Degasy dünýä sungatynda iň meşhur etdi we eseriniň iň meşhur bölegi hasaplanýar Bu suratda Degas, portret reanryny içerki sahna bilen birleşdirip, gyzykly çeper çözgüt döretdi. Suratkeş dosty Desiree Dihau orkestr sahnasynda oturan on dört sazandanyň biri hökmünde suratlandyrdy. Kompozisiýa zalda oturan adamyň nukdaýnazaryndan gurlan ýaly, tomaşaçylar orkestriň agzalaryny aşakdan görýärler. Sazandalarda diňe sahnada çykyş edýän balerinalaryň aýaklary we etekleri görünýär; bedenleri suratyň gyrasy bilen "kesilen" görnüşde görkezilýär. Bu üýtgeşik kompozisiýa çözgüdi, tomaşa wagtynda spektakldan orkestre gönükdirilen tomaşaçylaryň tötänleýin nazaryny ýada salýar Kompozisiýa we reňk çözgüdi barada näme aýdyp bilersiňiz? Bu eseriň düzümi, Edgar Degasyň işine mahsus bolan üýtgeşik we dinamiki gurluşy bilen tapawutlanýar. Suratkeş adaty sahna kompozisiýasyndan tapawutlylykda orkestr sahnasynyň nukdaýnazaryndan hödürledi we netijede tomaşaçy orkestrde oturan sazandalar bilen bir meýdany paýlaşýan ýaly duýýar. Orkestriň agzalary kompozisiýanyň başynda dykyz ýerleşdirilen we şekilleri biri-birine ýakyn şekillendirilip, kompozisiýada dykyzlygyň we janlylygyň täsirini döredýär. Suratkeş esasan sazandalaryň ýüzlerine we gurallaryny çalýan pursatlaryna ünsi jemleýär. Esasanam merkeze ýerleşdirilen basson oýunçy kompozisiýanyň esasy wizual merkezi hökmünde çykyş edýär we tomaşaçylaryň nazaryny özüne çekýär. Sazandalary biri-biriniň arkasyna goýmak çuňluk duýgusyny döredýär we orkestr çukurynyň giňişligini hakyky görkezýär Kompozisiýanyň iň gyzykly aýratynlyklaryndan biri, sahnada tans edýän balerinalaryň diňe aýaklarynyň we etekleriniň görünmegi. Suratkeş bedenlerini doly görkezmeýär we şeýlelik bilen sahna bilen orkestriň arasynda wizual baglanyşyk döredýär. Bu çarçuwalaýyn usul surat effektine eýe bolup, tomaşaçylaryň nazaryny orkestre we sahnadaky hereketlere gönükdirýär. Şeýlelikde, Degas bir wagtyň özünde kompozisiýadaky sahna sungatyny we sazandalaryň işini görkezmek bilen köp gatlakly çeperçilik giňişligini döredýär Eseriň reňk çözgüdi garaňky we asuda äheňleriň agdyklyk etmegi bilen häsiýetlendirilýär. Orkestr agzalarynyň gara eşikleri we gara kostýumlary kompozisiýanyň esasy reňk massasyny emele getirýär we bu gara reňkler fon we şekilleriň umumy atmosferasyny kesgitleýär. Bu reňk saýlamasy orkestr çukurynyň ýapyk we kölegeli gurşawyny hakyky görkezýär Degas, gara reňkleriň fonunda ýagtylyk we kontrast döretmek üçin käbir ýerlerde has ýeňil we ýyly sesleri ulandy. Saz gurallarynyň altyn we goňur reňkleri, şeýle hem käbir ýüzleriň yşyklandyrylmagy kompozisiýada dürli ritm we reňk döredýär. Bu usul bilen hudo .nik tomaşaçylaryň ünsüni belli nokatlara gönükdirýär we şekilleriň plastikligini has aýdyň görkezýär Sahnada peýda bolan balerinalaryň etekleri kompozisiýa düýbünden başga reňkli atmosfera getirýär. Bu eserde açyk gülgüne, ak we pastel äheňler ulanylýar we bu reňkler orkestriň garaňky äheňleri bilen güýçli kontrast döredýär. Şeýlelik bilen, sahnanyň ýagty we ýagty gurşawy bilen orkestr çukurynyň kölegeli atmosferasynyň arasynda gyzykly reňk kontrasty döredilýär Umuman aýdanyňda, Degas kompozisiýa ideýasyna laýyklykda reňk çözgüdini ýasady: garaňky we asuda sesler sazandalaryň we orkestr atmosferasynyň çynlakaýlygyny görkezýär, sahnadaky açyk we açyk reňkler baletiň ýagty we owadan atmosferasyny görkezýär. Reňkleriň bu görnüşi eseriň çeper täsirini güýçlendirýär we tomaşaçylara şol bir wagtyň özünde operanyň sahna we sahna dünýäsini başdan geçirmäge mümkinçilik berýär Siziň pikiriňizçe bu surat bize näme diýýär? Bu eser diňe bir Edgar Degasyň eserindäki opera gurşawynyň beýany bolman, eýsem sungatyň dürli taraplaryny we sahna durmuşynyň görünmeýän pursatlaryny görkezýän çuňňur manyly eser hasaplanýar. Suratkeş bu kompozisiýanyň üsti bilen tomaşaçylary diňe sahnada bolup geçýän wakalara däl, eýsem sahnanyň aňyrsynda işleýän adamlaryň işlerine hem üns bermäge çagyrýar. Orkestr agzalarynyň eserdäki çynlakaý we seresaply sözleri sazandalaryň sahnada üstünlik gazanmagy üçin nähili jogapkärçilikli işleýändigini görkezýär we bu ýerine ýetiriş sungatynyň köpçülikleýin zähmetiň netijesidigini görkezýär. Eseriň bize aýdýan esasy pikirlerinden biri, sahna sungatynyň diňe görünýän taraplardan ybarat däldigi. Balerinalaryň doly şekillerini görkezmegiň ýerine, hudo .nik diňe aýaklaryny şekillendirýär we tomaşaçylara sahnada görýän gözellikleriniň aňyrsynda uly zähmet we taýýarlyk işleriniň bardygyny ýada salýar. Şeýlelik bilen, Degas opera we balet sungatynyň iki dürli tarapyny - sahnadaky estetiki gözelligi we orkestr çukuryndaky çynlakaý we jogapkärli işi birleşdirip, sungatyň tutuş ulgamdygyny görkezýär Şol bir wagtyň özünde, eser adamyň ünsüni we synlamasynyň aýratynlyklaryny görkezýär. Kompozisiýa konsert zalynda oturan adamyň nukdaýnazaryny ýada salýan ýaly: tomaşaçy ünsüni sahnadan alýar we orkestrde işleýän sazandalara seredýär. Bu çemeleşme, Degasyň gündelik durmuşyň tötänleýin pursatlaryny we hereketini suratlandyrmaga gyzyklanmasyny görkezýär. Suratkeş, çykyş wagtynda ünsüň nähili üýtgeýändigini we adamyň gözüniň dürli jikme-jiklikleri nädip saýlaýandygyny çeper beýan etdi Bu eser, XIX asyr Pari Parisiň medeni durmuşyny görkezýän möhüm resminama hökmünde hem kabul edilip bilner. Opera we balet şol döwürdäki şäherdäki iň möhüm medeni wakalardan biri bolup, Degas bu eser arkaly şol gurşawyň hakyky atmosferasyny görkezýär. Sazandalaryň eşikleri, gurallary we orkestr çukurynyň gurluşy döwrüň teatrynda durmuşyny aýdyň suratlandyrýar we tomaşaçylara şol döwrüň sungat gurşawyny duýmaga mümkinçilik berýär Mundan başga-da, işde adam hyzmatdaşlygy we köpçülikleýin döredijilik pikiri öňe çykýar. Orkestr agzalaryny biri-birine ýakyn ýerleşdirmek we hersi öz guralyny çalmak bilelikde döredilen sazyň sazlaşygyny we sazlaşygyny alamatlandyrýar. Bu, sungatyň diňe bir zehinleriň netijesi bolman, eýsem köpçülikleýin zähmetiň we özara gatnaşyklaryň netijesidigini görkezýän möhüm habar