"Olar mal däl, sanjym edip bilmersiňiz": näme üçin zoologlar Hazaryň möhürlerini halas edip bilmeýärler?

Gazagystanda möhürler yzygiderli ölýär, ýöne muny nädip bes etmelidigini ne resmiler, ne zoologlar, ne-de gidrobiologlar bilýär. Soňky iň uly wakalardan biri geçen ýylyň noýabr aýynda Mangistau şäheriniň Tupkaragan etrabynda bolup, ekologlar 112 ölen haýwany tapdylar. Onsoňam onuň iň soňky bolmazlygy gaty ähtimal. Orda.kz habarçysy “Görünmeýän dünýä: Suw astyndaky şäher” sergisine baryp gördi we guramaçylar bilen deňiz süýdemdirijileriniň geljegi we başgalar barada söhbet etdi Zoologiýa institutynyň müdiriniň orunbasary Marina Çirikowanyň pikiriçe, bu süýdemdirijileriň arasynda ölüm howply keselleriň wagtal-wagtal ýaýramagynyň dürli sebäpleri bolup biler. Anyöne islendik ýagdaýda-da, iň bolmanda, bu global ýylylyk, Hazar deňziniň derejesiniň güýçli peselmegi, haýwanlar üçin degişme bolup hyzmat edýän buz buzlarynyň göwrüminiň azalmagydyr. Möhüm ýaşaýyş ýerleriniň ýaramazlaşmagy üçin nebit we gaz kärhanalary uly jogapkärçilik çekýärler Bu faktorlaryň biri Hazar deňziniň çalt çuňlaşmagyny öz içine alýar. Deňiz derejesi yzygiderli peselýär. Geçen ýyl taryhy pes boldy. Berlen sebäpler ýene-de global ýylylyk, şeýle hem Hazar deňzine akýan derýalardan suwuň köpelmegi. Emma Balhaş köli bilen ýagdaý indi tersine Balhaş derejesiniň ýokarlanmagy, beýleki zatlar bilen birlikde, buzluklaryň çalt eremegi bilen baglanyşyklydyr, ýöne doly erese köl betbagtçylyga duçar bolup biler Gazagystanyň howanyň üýtgemeginiň öňüni alyp bilmejegi ähtimal, ýöne öz suw gorlarynyň, ilkinji nobatda oba hojalygy pudagynda sarp edilişine berk gözegçilik etmegi öz ygtyýaryndadyr. Şonuň üçin suwarymly ýerleriň ýa-da suw sarp edilişi bilen baglanyşykly beýleki taslamalaryň köpelmegi çynlakaý esaslandyrylmaly we üç ministrligiň - oba hojalygy, ekologiýa we suw baýlyklarynyň bilelikdäki gatnaşmagy bilen ylalaşylmaly diýip, Marina Çirikowa aýtdy Byeri gelende aýtsak, Almatyda, Forum söwda merkezinde merjen gaýalaryny, suw ekosistemalaryny we Gazagystanyň seýrek haýwanlaryny, şol sanda möhürleri goramaga bagyşlanan “Görünmeýän dünýä: Suw astyndaky şäher” surat sergisi açyldy. 2-nji iýuna çenli dowam eder. Ine, dünýä ummanlarynyň we ýerli suw howdanlarynyň ýaşaýjylarynyň ýerli we daşary ýurtly gözlegçiler tarapyndan düşürilen suratlary