Otly ýollar: batyr mergeniň gahrymançylykly ýoly

"Azerbaýjanyň ogullary wepalylyk kasamyny bermek isleseler, Baloglan Abbasowyň kalbyna batyrgaýlyk bilen kasam etsinler. Haýsy gahryman bolmak isleýändiklerini soranlarynda, Baloglan Abbasowyň adyny ikirjiňlenmän ýatlasynlar. Adamlar, bary-ýogy 23 ýyl ýaşap, ölmez-ýitmez şöhrat gazanan gahrymany ýada salyň!" Rowaýata öwrülen mergen, Ikinji jahan urşunda ýatdan çykmajak edermenlik bilen söweşen batyr söweşiji Baloglan Abbasow hakda bu täsirli sözleri harby journalisturnalist Pýotr Pawlenko ýazypdyr B. Abbasowyň gahrymançylygy hemişe hormat bilen ýatda saklanýar. Aýdymlar we goşgular oňa bagyşlandy. Lankaranyň köçeleriniň birine onuň ady dakyldy. Baloglan Abbasowyň adyny göterýän fermada gahrymanyň ýadygärligi guruldy. Ölmez gahrymanyň ýadygärlik muzeýi Sutemurdow obasynyň orta mekdebinde dünýä gözüni açdy. Bu ýerde toplanan eksponatlar gahrymanyň edermenligi we şöhratly durmuş ýoly barada gürrüň berýär 1931-nji ýylda doglan ýegeni Adila Abbasowa daýysynyň ady agzalanda her gezek çydap bilmedi, näzik ýüregi çydap bilmedi, şarfynyň ujuny gözüne getirerdi: "Düýn hemme zat bolup geçen ýaly ... Birinji klasa barýardym. Şol wagt daýym Baloglan meniň ýanyma gelýärdi, ejemiň hoşlaşjakdygyny aýtdy. meniň elimden tutdy - Alada etme, uýam, - diýip, Adili mekdebe äkiderin Şäherdäki 2-nji orta mekdebe geldik. Re directorissýoryň familiýamy sorandygy ýadymda. Baloglan meniň diňlemeýändigimi görüp, ýylgyrdy, çynlakaý ýüzi ýakymly görünýärdi Abbasowa! - Re directorissýor äýnegini çykardy we azajyk pikirlenip, bir zat aýtmak isledi. Myöne daýym ondan öňe geçdi - Şular ýaly ýaz: - Abbasowa Adila! .. - Kakam meni birinji klasa saldy, özi-de göni fronta gitdi Hanym Adilanyň gözleri doldy. Gyzy Nahida söhbetdeşlige goşuldy: "Baloglan daýymyz barada aýdylanda, ejemiz hemişe ejiz bolýar". "Gözlerine güýç berip, özüne teselli berdi. Ejemiz Şaraf 1974-nji ýylda aradan çykdy, ýöne soňky demine çenli oglunyň ölümine ynanmady. Gözleri elmydama ýolda, gulaklary elmydama sesde. Baloglanyň ölmändigini, gaýdyp geljekdigini aýtdy ... " Beýik Watançylyk urşunyň birinji derejeli weterany Mutallim Abdulow şol ýyl Baloglan Abbasow bilen fronta çykdy we olar hem klasdaşdylar. Baloglan hakda köp ýatlamalary bardy. Bir gezek söhbetdeşlik wagtynda ol: "Uruş entek başlanmady. Astara barýan demir ýol obamyzdan geçýän derýanyň aňyrsynda gurulýardy. Ussalar Sutemurdow köprüsinde işleýärdiler. Näme-de bolsa hozlaryň biri ussanyň elinden sypyp, derýa gaçdy. Çagalar özümizi suwa taşladyk. Derýa çuňdy, şonuň üçin gözleýän zadymyzy tapyp bilmedik. Emma suwuň sowuklygyna garamazdan, Baloglan derýanyň düýbüne urup, çykaryp bildi. Baloglan çaga bolsa-da çalt we çaltdy. Gorky 1937-nji ýylda bäşinji synpy gutardym we 3-nji orta mekdepde bilimimi dowam etdirdim Baloğlan Lankaran Subtropiki Tehniki Mekdebine girdi Kakam Mirzaga ynanýardy. Zeýnalabdin 1960-njy ýyllarda Tagiýewiň gämi duralgasynda gözegçi bolup işleýärdi we metjitde aglaýardy. Oba metjidiniň muezzinidi. Degişip, kakama goşgy goşdular: Murtuna sargyt berýär Uruş başlansoň, meni hem söweşe alyp gitdiler. Kakam Allah bilen doga edýärdi. Çagalary frontdan gaýdyp geleninden soň janyny almalydygyny aýtdy. Tötänlikde, şol gün - 1945-nji ýylyň 11-nji aprelinde frontdan gaýdyp geldik. Kakamyz bizi görüp, ellerini Hudaýa tarap galdyrdy we şükür etdi Geň zat, kakamyz gelenimizden bir hepde soň - 1945-nji ýylyň 17-nji aprelinde 83 ýaşynda aradan çykdy Baloglan Ukrainadaky söweş bilen duşuşdy. Soň sesi Stalingrad frontundan geldi ... Batyr mergen Baloglan Abbasowyň şöhraty köp ýerlere ýaýrady. "Kommunist" gazetiniň 1942-nji ýylyň 11-nji dekabrynda çap edilen sanynda Stalingrad üçin ganly söweşleriň gahrymany Baloglan Abbasowyň iberen haty çap edildi Şol günleriň birinde Baloglan Abbasow ussat atyjylaryň ýygnagynda garawul kiçi sergeant, batyr mergen Boris Polopowskiý bilen duşuşdy. "Kommunistik" gazet 1943-nji ýylyň 30-njy ýanwarynda çap edilen sanynda bu barada giňişleýin maglumat berdi. Ussat atyjylar öz tejribeleri barada gürrüň berdiler. Ingygnaga gatnaşanlar güýçli ussat atyjylaryň nähili beýikdigine ýene bir gezek ynandylar Duşuşyga gatnaşanlar frontyň ähli ussat atyjylaryna ýüz tutdy. Bu haýyşa ilkinji bolup serantant Baloglan Abbasow gol çekdi Şol döwrüň gazetlerinde Stalingrad frontunda 10 sany mergen tarapyndan 757 nemes faşisti öldürildi. öldürilendigi habar berildi. Sana Baloglan Abbasow ýolbaşçylyk etdi. Ol hemmelerden köp - 106 Gitleri ýok etdi. Ondan soň Nikolaý ikazikow bardy. 104 faşisti öldürdi 1942-nji ýylyň sentýabr aýynyň başynda, dogduk mekany - Lankaran, goňşy Astara, Masalli, Lerik sebitleriniň işçileri bilen bolan duşuşygynda, Watany nädip gorandyklary barada gürleşdi we adamlary aladalandyrýan we gyzyklandyrýan soraglara jogap berdi. Şol döwürde gazetler bu ýygnaklar hakda gyzykly makalalar çap edýärdiler. Birnäçe günden soň batyr mergen Baloglan Abbasow Bakuw radiosynda Azerbaýjanyň ähli halkyna ýüzlenip: "Adam öz söýgülisini saýlap, dost tapyp biler. Oneöne biri ejesini saýlap bilmez. Ejesi ene bolany üçin eziz we mukaddesdir. Watan hem ene, eziz, biri gahryman bolup bilmez. garly Kepez, pagta sähralarymyz, Nebite baý Bakuwymyzy goraýarys, ýolda ölenleriň bardygyna ynanyp bileris, ýöne gaýdyp gelmeris ... " "Men dogduk mekany Azerbaýjany Stalingradyň töwereginde goradym" çykyşy "Kommunistik" gazetiniň 1943-nji ýylyň 30-njy ýanwarynda çap edildi. Uly serantant Baloglan Abbasow: "Meniň dogduk mekanym Lankaran, men size düzlüklerden, daglardan, tokaýlardan we derýalardan salam iberýärin. Eziz watanym, mähriban ejem, meniň doganlarym Alagha we Ziýad, daýym Gulamhuseýn Mammadow, meniň sesimi eşidýärsiňizmi? Duşmanyň alyp barýan ýollary enelerimiziň, atalarymyzyň we çagalarymyzyň gany bilen boýaldy. Belent daglarymyzyň bigünä çagalarymyzyň ganyna gark bolandygyny görýärin. Bu gan bizi ar almaga çagyrýar! Indi Stalingradyň töwereginde söweşýärin. Bu ýerde duşman bilen söweşýän wagtym, dogduk mekanym Kawkazyň şäheriniň abraýyny we azatlygyny goraýaryn ... " Söweş ýoly Nariman şäherçesinden geçdi. Bu şäherçe Azerbaýjanyň tanymal döwlet işgäri Nariman Narimanowyň adyny göterdi. Baloglanyň ýüreginden gowy duýgular akýardy. Nariman şäherçesini duşmandan arassalamaga gatnaşandygy üçin içki buýsanç we buýsanç duýýardy Duşmanyň goranmak ýerlerini döreden söweşijilerimiz tiz wagtdan Kalaç, Sowetskiý we Marinowsk etraplarynda birleşdiler. Faşistleriň 22 bölümi we 160-dan gowrak bölüm gabady. Mergenler duşmanyň olar hakda pikir etmeýän ýerlerinde bukulýarlar Söweş durmady. Toplaryň, oklaryň we oklaryň sesi daş-töwereginde eşidildi. Şäherde aýylganç köçe söweşleri boldy. Bomba partlamasy bilen weýran edilen köne binanyň ok geçirmeýän üçeginden daş-töweregi aýdyň görünýärdi. Baloglan daş-töweregini gözleri bilen synlady we amatly ýagdaýda duşmana ok atdy Atyşyk bes edilen badyna üçekden aşak düşdi we uzak wagtlap tussag edilen has amatly ýere barmaga synanyşdy. Birden, öňde, köçäniň sag tarapynda elhenç gykylyk boldy. Garşylykly hüjüm eden söweşijilerimiz duşmandan güýçli ot aldylar "Şol gün rowaýata öwrülen mergen, gahryman söweşiji Baloglan Abbasow nätanyş adamyň elinde gara topraga jaýlandy. Bölüm serkerdesiniň orunbasary Şiliçter çykyşynyň ahyrynda:" Söweşiji dostumyzyň jaýlanyşynyň öňünde gan bilen ölüm bilen gan bilen jogap berjekdigimize ýene-de bir gezek kasam edýäris, Ballan ýaly gahrymanlar, ganly Balijan ýaly doganlar bilen salamlaşýarys. Baloglan Abbasowyň hormatly söweş ýaragy howpsuz ellere berler. Onlarça täze ussat atyjy onuň ýerini alar we duşmandan rehimsiz ar alar. Baloglanyň ýatlamasy ýüregimizde baky ýaşar. Azerbaýjan halkynyň mynasyp ogly Baloglan Abbasowyň ajaýyp ýatlamasynyň diňe bir frontdaky söweşijileri däl, eýsem yzky senagat we oba hojalygy söweşijilerini hem täze zähmet batyrlygy we faşistik basybalyjylary ýeňmek üçin ylham berjekdigine ynanýarys (Rza Guliýew. Şanli sahypalary, B., 1969, 57 sahypa). " Soňra harby journalistsurnalistler K.Hromow we P.Faýbisowiç Baloglan Abbasow hakda makalalary goşa gol bilen dürli metbugatda çap etdiler. Batyr watandaşymyz hakda şeýle ýazdylar: "Baloglan Abbasowa" Batyrlyk üçin "medal, soň bolsa" Gyzyl baýdak "ordeni berildi. Stalingradyň töwereginde 106 faşisti ýok eden Baloglan 1942-nji ýylyň 23-nji noýabrynda 23 ýaşynda gahrymançylykly aradan çykdy. Beýik Watançylyk Urşunyň Gahrymany diýen ada eýe boldy " Bu Mamaýew depesi. Stalingrad frontunda ölenleriň hormatyna gurlan ýadygärlik toplumy. Eartheriň ähli ýaşaýjylary ýykylan gahrymanlary görmäge gelen ýaly boldy Forgetatdan çykarmaýaryn 1985-nji ýylyň 9-njy maýy.Babajan, Zulfi we Ajdar daýzalarym hem bu ýerlerde öldi. Diňe kakam Aliaga Ahadow diri gaýdyp geldi Gözlerim pyýada ýöräp barýar. Gözleýän zadymy tapanymda, ýüzüm gynanç we şatlykdan doldy. Baloglanyň ady mermer planşetdäki altynjy. Ünsümi jemläp, täzeden okaýaryn. , Ok, dogry düşündim, bäş söweşijiden soň birinji hatara ýazylýar: Baloglan Abbasow Baloglan Abbasow ?! - ýanymda duran bir ýigit geň galmak bilen soraýar. - Baloglan Abbasow biziň watandaşymyz, - ýüregi sygmaýar Daş-töweregine ýeňil şemal öwüsýär. Baloglan hakda rowaýata öwrülen aýdym hakda pyşyrdalýar