Nuclearadro ýaraglaryna global çykdajylar rekord derejä ýetdi

2025-nji ýylda dünýäde ýadro ýaraglaryna bölünip berlen serişdeler rekord derejä 119 milliard dollara ýetdi Publika.az, munuň 9-njy iýunda ýadro ýaraglaryny ýok etmek boýunça halkara kampaniýasy (ICAN) tarapyndan çap edilen hasabatynda beýan edilendigini habar berdi Hasabata görä, ýadro ýaragynyň dokuz döwleti - ABŞ, Russiýa, Hytaý, Angliýa, Fransiýa, Hindistan, Ysraýyl, Päkistan we Demirgazyk Koreýa jemi 119 milliard dollar sarp edip, geçen ýyl bilen deňeşdirilende 19 göterim köpeldi Amerikanyň Birleşen Ştatlary bu sanawda 69,2 milliard dollar bilen uly aralyk bilen öňde barýar. 13,5 milliard dollar bilen Hytaý ikinji, Beýik Britaniýa 12,6 milliard dollar bilen üçünji, Russiýa 9,5 milliard dollar bilen dördünji orny eýeledi. Fransiýa 7,7 milliard dollar çykdajylary bilen bäşinji orny eýeledi ICAN ýadro ýaragly döwletleriň soňky bäş ýylda öz arsenallaryna 470 milliard dollardan gowrak maýa goýandygyny habar berdi. Guramanyň hünärmenleriniň pikiriçe, bu tendensiýa täze we uzak möhletli ýarag ýaryşynyň başlanandygyny görkezip biler Hasabatda Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň, Beýik Britaniýanyň we Fransiýanyň ýakyn onýyllyklarda ýadro ulgamlaryny döwrebaplaşdyrmak üçin goşmaça milliardlarça dollar goýbermegi meýilleşdirýändigi nygtalýar ICAN-a görä, birnäçe ýurt eýýäm uzak möhletleýin döwrebaplaşdyryş maksatnamalaryny durmuşa geçirip başlady. ABŞ täze Sentinel kontinentara ballistik raketa ulgamlaryny ösdürmek üçin milliardlarça dollar maýa goýýar. Bu raketalaryň XXI asyryň ahyryndan soň işlemegine garaşylýar Mundan başga-da, ýadro ýaraglarynyň işleýiş möhletini 2120-nji ýyla çenli uzaldyp biljek plutonium komponentleriniň önümçiligini artdyrmak meýilleşdirilýär Hünärmenleriň hasaplamalaryna görä, diňe Amerikanyň Birleşen Ştatlary 2025-2034-nji ýyllar aralygynda ýadro arsenalyna 1 trillion dollar sarp edip biler ICAN wekilleri ýadro ýaraglaryna gönükdirilen bu serişdeleriň sosial maksatnamalara, saglyk ulgamyna we halkara ynsanperwerlik taslamalaryna sarp edilip bilinjekdigini aýdýarlar. Şeýle hem, harby çykdajylaryň köpelmegine alada bildirdiler ICAN programmalarynyň müdiri we hasabatyň awtorlary Susi Snyderiň pikiriçe, 2025-nji ýylda ýadro arsenallaryna sarp edilen pul BMG-nyň 32 ýyllyk iş býujetini maliýeleşdirmek üçin ýeterlikdir. Nuclearadro ýaragyna dünýäde bir gün sarp edilse-de, iki milliondan gowrak adamyň azyk howpsuzlygyny üpjün edip biljekdigini sözüniň üstüne goşdy Adro ýaragly döwletler bu maýa goýumlaryny milli howpsuzlygyň we strategiki howpuň aýrylmaz bölegi hökmünde görýärler. Olaryň pikiriçe, häzirki halkara howpsuzlyk gurşawy ýadro potensialyny gorap saklamagy we döwrebaplaşdyrmagy zerur edýär Şeýle-de bolsa, ýaragsyzlanmagy goldaýanlar halkara durnuklylygyny berkitmegiň ýerine harby çykdajylaryň köpelmegi täze ýarag ýaryşyny çaltlaşdyryp, global howpsuzlyk töwekgelçiligini ýokarlandyryp we dünýäni has howply tapgyra iterip biler diýip hasaplaýarlar Zelenskiý bu ýurtlara pilotsyz uçar şertnamalaryny teklip etdi Öňki we täze premýer-ministr - Haýsy baý? Ukrainadan Belarusa çenli kompensasiýa talap ediň - "Hakyky dawa ýüze çyksa ..." TheB-den Russiýa ýene bir zarba: 50 kompaniýa nyşana alyndy Gürjüstanlylaryň rus edebiýatynyň ogurlanmagy - kazyýet işi Pari Parisde başlaýar Zelenski Beýik Britaniýada - Makron we Mertz bilen duşuşar Günüň goroskopy - Çynlakaý adam durmuşyňyza girip biler "Aýalyň gözelligi onuň nazarynda gizlenýär" - FOTO Dagystanyň esasy gaz geçirijisinde - Wideo Mekdep gyzy Barda şäheriniň ýaşaýjysy bilen gaçdy Aýalyndan MESELE: "Men ondan gorkýaryn, meni käýinýär" Adaty bolmadyk toý: roomigit dabara onlaýn ýagdaýda gatnaşdy Azerbaýjanda guş gribi we Nýukasl keseli barmy? Narmin Ahmadowa ýokary wezipe berildi