Learadro ýaraglarynyň sarp edilişi dünýäde 119B dollardan geçýär

Hasabatda 2024-nji ýyl bilen deňeşdirilende ýadro ýaraglarynyň çykdajylarynyň 16,8 milliard dollar ýa-da 19 göterim ýokarlandygy çak edilýär. Hytaý, Fransiýa, Hindistan, Ysraýyl, Demirgazyk Koreýa, Päkistan, Russiýa, Angliýa we ABŞ-nyň umumy çykdajylary 119 milliard dollar töweregi bolup, ýylyň dowamynda her sekuntda 3768 dollar töweregi boldy Amerikanyň Birleşen Ştatlary 2025-nji ýylda ýadro arsenalyna 69,2 milliard dollar bölüp, iň köp sarp ediji bolup galdy, beýleki ýadro ýaragly ýurtlaryň hemmesinden has köp. Çak edilişine görä 13,5 milliard dollar bilen Hytaý ikinji, Angliýa bolsa 12,6 milliard dollar bilen ikinji ýeri eýeledi. Russiýa takmynan 9,5 milliard dollar, Fransiýa bolsa 7,7 milliard dollar sarp etdi ICAN-yň habaryna görä, ýadro ýaragly dokuz döwlet soňky bäş ýylda 2021-nji ýyldan 2025-nji ýyla çenli ýadro arsenallaryna 471 milliard dollar sarp etdi Hasabatda çykdajylaryň ösüşiniň diňe bir häzirki ýarag programmalary bilen däl, eýsem uzak möhletleýin döwrebaplaşdyryş meýilnamalary bilen hem bolandygy aýdylýar. Nuclearadro ýaragly döwletleriň hemmesi, 2050-nji ýyldan soň hem işlemegine garaşylýan ulgamlary ösdürýär ýa-da goldaýar, käbir taslamalaryň indiki asyrda dowam etmegine garaşylýar ICAN birnäçe hökümetiň geljekdäki çykdajylarda onlarça milliard dollar talap edip biljek meýilnamalary eýýäm beýan edendigini aýtdy. Diňe Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda 2025-nji we 2034-nji ýyllar aralygynda ýadro ýaraglary bilen baglanyşykly çykdajylaryň takmynan 946 milliard dollar boljakdygy çak edilýär Şeýle hem hasabatda hususy pudagyň ýadro ýarag programmalarynda möhüm orny görkezilýär. Nuclearadro ýaragyny öndürmek, öndürmek we goldamak bilen meşgullanýan azyndan 25 kompaniýa 2025-nji ýylda degişli işlerden takmynan 38 milliard dollar gazanyp, 401 milliard dollardan gowrak şertnama baglaşdy Iň köp girdeji gazananlaryň arasynda “Honeywell International”, “Lockheed Martin”, “Northrop Grumman”, “General Dynamics” we “Fluor” bar. ICAN ýylyň dowamynda 2,5 milliard dollar töweregi täze şertnamalaryň gowşurylandygyny çaklaýar ICAN ýadro ýaraglary çykdajylarynyň dowamly ösüşini tankytlady we bu serişdeleriň ýerine azyk howpsuzlygy, howanyň hereketi we halkara ösüş ýaly global kynçylyklara gönükdirilip biljekdigini öňe sürdi. Hasabata görä, diňe 2025-nji ýylda ýadro ýaragyna sarp edilen mukdar Birleşen Milletler Guramasynyň 32 ýyl üçin yzygiderli býudjetini ýapmak üçin ýeterlik bolardy Şol bir wagtyň özünde ýadro ýaragsyzlanmagyna goldaw artýar. ICAN, ýadro ýaragyny gadagan edýän we gatnaşyjy döwletleri ýok etmegi maksat edinýän halkara şertnamasyna 99 ýurduň indi ýadro ýaragyny gadagan etmek baradaky şertnama gol çekendigini, tassyklandygyny ýa-da goşulandygyny aýtdy Ozal "Qazinform" habar gullugy simulirlenen ýadro urşy oýnunda ulanylýan emeli intellekt modelleriniň, senariýalaryň 95% -inde ýadro zarbalaryna haýbat atmak bilen konfliktleri güýçlendirendigini habar berdi