Nilden Bektaş Erhürman: Daşky gurşaw meselelerini çözüp bileris, hemmämiz bilelikde hereket etsek - Kıbrıs gazet - Kıbrıs News, TRNC Soňky minut we gün tertibi habarlary

Prezident Tufan Erhürmanyň aýaly Nilden Bektaş Erhürman, 5-nji iýunda Bütindünýä daşky gurşaw güni mynasybetli Gündogar Ortaýer deňzi uniwersitetinde (EMU) geçirilen "Başga Kipr ýok" dokumental filmine we paneline gatnaşdy EMU-nyň Syýahatçylyk, Saglyk Ylymlary, Biznes we Ykdysadyýet we Hukuk fakultetleri, Daşky gurşaw kluby we Durnukly ösüş maksatlary kluby; Şäher gözleg we ösüş merkezi (KENT-AG), Sosial habarlylyk merkezi (TDM), Famagusta aýallar merkezi birleşigi (MAKAMER) we ibeniboğaziçi aýallar birleşigi (YEKAD) bilen hyzmatdaşlykda geçirilen bu çärede Nilden Bektaş Erhürman daşky gurşaw inereneri hökmünde daşky gurşaw baradaky habardarlygyň artýandygyny görmekden hoşaldygyny aýtdy Nilden Bektaş Erhürman, şu hepdäniň daşky gurşawy goramak boýunça işleriň gaty köp boljakdygyny mälim etdi Çäräniň guralyşyna goşant goşan ähli edaralara we guramalara minnetdarlyk bildirip, Nilden Bektaş Erhürman, Famagustada daşky gurşaw guramalary we aýallar guramalary tarapyndan daşky gurşaw boýunça alyp barýan işlerine aýratyn minnetdarlyk bildirdi "Başga Kipr ýok" dokumental filminiň beren habarynyň diýseň möhümdigini aýdyp, Nilden Bektaş Erhürman: "Bu ýurt biziň öýümiz we başga öýümiz ýok" diýdi Kipriň tebigy baýlyklaryna ünsi çeken Nilden Bektaş Erhürman ýurduň tokaýlary, daglary, batgalyk ýerleri, deňzi, arassa howasy we taryhy gymmatlyklary bilen aýratyn bir geografiýadygyny aýtdy we "Biz gaty owadan ada, ajaýyp öýümiz bar. Şeýle-de bolsa, bu öýi goramaly we geljek nesillere geçirmeli" -diýdi Daglyk sebitlerde işleýän karýerlere salgylanyp, Nilden Bektaş Erhürman karýerleriň doly ýapylmalydygyny we zerur derejede işlemelidigini we daşky gurşaw ölçeglerine laýyklykda işlemelidigini öňe sürmeýändigini aýtdy Nilden Bektaş Erhürman "Daş karhanalary daşky gurşaw kadalaryna laýyklykda dolandyrylmaly we işlemeli. Häzirki wagtda muny mümkin edýän daşky gurşaw tehnologiýalary bar. Closedapyk karhanalar hem dikeldilmeli we tebigata täzeden girizilmeli" -diýdi Käbir sebitlerde deňizlere girmek meselesinde kynçylyklaryň bardygyny mälim eden Nilden Bektaş Erhürman, has uly problemanyň deňziň hapalanmagydygyny aýtdy Deňiz suwy derňewleriniň her ýyl tomus möwsüminden öň geçirilmelidigini we netijeleriň halk bilen paýlaşylmalydygyny mälim eden Nilden Bektaş Erhürman, hapalanma ýüze çykarylsa, munuň sebäpleriniň derňelmelidigini we jogapkärlere degişli sanksiýalaryň ulanylmalydygyny aýtdy. Nilden Bektaş Erhürman çykyşyny dowam etdirip: "Girýän deňzimiziň arassa ýa-da ýokdugyny bilmelidiris. Suwa düşýän suwuň hili yzygiderli ölçelmelidir we halka habar berilmelidir" -diýdi Nilden Bektaş Erhürman, tutuş ýurt boýunça gaty galyndylary dolandyrmagyň täsirli ulgamynyň ýokdugyny mälim edip, Dikmen poligony ýapylandan soň täze ammar meýdançasynyň açylandygyny, ýöne meýilleşdirilen ulgamlaryň tamamlanyp bilmejekdigini aýtdy Täze ammar meýdançasynyň 33 ýyl hyzmat etmegine garaşylýandygyny, ýöne takmynan 11 ýylda doldurylandygyny bellän Nilden Bektaş Erhürman geçiriş stansiýalarynyň döredilmeginiň meýilleşdirilendigini, ulaglaryň satyn alnandygyny, emma stansiýalaryň durmuşa geçirilip bilinmejekdigini aýtdy Gaýtadan işlemekde düýpli kemçilikleriň bardygyny belläp, Nilden Bektaş Erhürman gaýtadan ulanylýan galyndylaryň, esasanam gaplaýyş galyndylarynyň ýeterlik derejede ulanylyp bilinmejekdigini we poligonlaryň çalt doldurylmagyna sebäp bolýandygyny aýtdy Inurtda 6 hapa suwy arassalaýjy desganyň bardygyny mälim eden Nilden Bektaş Erhürman, ähli şäherleriň lagym ulgamlarynyň arassalaýyş desgalaryna birikdirilmelidigini aýtdy Arassalanan suwy gaýtadan ulanmagyň möhüm ähmiýete eýedigini we käbir sebitlerde bejeriş desgalarynyň ýoklugyny mälim eden Nilden Bektaş Erhürman Iskele bu meselede mysal hökmünde görkezilip bilinjekdigini aýtdy Demirgazyk Kiprdäki 7 sany daşky gurşawy goramak zolagynyň dünýä derejesinde möhüm tebigy gymmatlyklary göterýändigini mälim eden Nilden Bektaş Erhürman, bu sebitler üçin taýýarlanan dolandyryş meýilnamalaryny ýerine ýetirmekde kemçilikleriň bardygyny aýtdy Nilden Bektaş Erhürman bu sebitler üçin dürli başlangyçlaryň wagtal-wagtal öňe sürülýändigini aýdyp, şuňa meňzeş meseleleriň tokaý ýerlerinde-de ýüze çykýandygyny aýtdy Ildurduň köp ýyl bäri suw ýetmezçiligini başdan geçirýändigini ýatladýan Nilden Bektaş Erhürman, ýerasty suw baýlyklarynyň aşa köp ulanylmagy sebäpli, Duzly we hapa diýdi Türkiýeden getirilen suwuň ýurda ep-esli ýeňillik döredendigini mälim eden Nilden Bektaş Erhürman, muňa garamazdan ýerli suw baýlyklaryny goramak üçin garaşylýan çäreleriň görülmändigini aýtdy. "Bu suw örän gymmatly, ýöne bu ömrümiziň dowamynda ulanyp boljak çeşme däl. Türkiýe suw garyplaşmagyň ýoludyr. Şonuň üçin ýerli suw baýlyklarymyzy goramaly we baýlaşdyrmaly we alternatiw çözgütleri döretmeli" Daşky gurşaw meseleleriniň hroniki, ýöne çözülip bilinmejekdigini aýdan Nilden Bektaş Erhürman, ähli meseleleriň in engineeringenerçilik we ylmy usullar bilen çözülip bilinjekdigini aýtdy Daşky gurşaw dolandyryşynyň üç esasy sütüniniň bardygyny mälim eden Nilden Bektaş Erhürman olary kanun, býudjet we jemgyýetiň gatnaşmagy hökmünde görkezdi Nilden Bektaş Erhürman, ilkinji aýagynyň kanundygyny aýdyp, 2012-nji ýylda Unionewropa Bileleşiginiň kadalaryna laýyklykda taýýarlanan Daşky gurşaw kanunynyň möhüm esas bolup durýandygyny, ýöne takmynan 60 düzgüniň kabul edilmelidigini aýtdy. Şeýle hem, kanunlary we düzgünleri ýerine ýetirjek edaralary güýçlendirmek, işgärleri işe almak, barlaglary köpeltmek we zerur jezalary girizmek zerurdygyny aýtdy Ikinji aýagyň býudjetdigini mälim eden Nilden Bektaş Erhürman "Daşky gurşawy dolandyrmak amala aşyrylyp bilinmez we býudjet bölünmezden daşky gurşaw syýasaty öndürilip bilinmez" -diýdi Üçünji aýagyň halkyň daşky gurşawy dolandyrmak işine gatnaşýandygyna ünsi çeken Nilden Bektaş Erhürman daşky gurşawy goramak we bilimiň ähmiýetine ünsi çekdi "Üçünji aýak ýok bolsa, beýleki iki aýak işlemez. Halk köpçüligi talap etmeli, guramalar bilelikde hereket etmeli we daşky gurşawy goramak meselesi giňden ýaýramaly" -diýdi Daşky gurşaw ugrundaky göreşde aýallaryň tutýan ornunyň diýseň möhümdigini aýdan Nilden Bektaş Erhürman, daşky gurşawy goramak bilen çagalary terbiýelemegiň geljekdäki ekologiýa syýasatlary üçin möhüm ähmiýete eýe bolandygyny aýtdy Prezidentiň ýerine ýetiriji häkimiýet däldigini, ýöne daşky gurşawda işjeň rol oýnaýandyklaryny mälim eden Bektaş Erhürman, daşky gurşawyň örän giň meýdandygyny düşündirdi, şonuň üçin ilki bilen Daşky gurşaw we howa stoluny we suw dolandyryş bölümini döretdiler Suw tygşytlamak boýunça gözleg geçirýändiklerini mälim eden Nilden Bektaş Erhürman, ýaňy-ýakynda geçirilen nahal oturtmak çäresinde bir sagadyň dowamynda topraga 14 müň 300 nahalyň ekilendigini aýtdy Maksatlarynyň diňe nahal ekmek bilen çäklenmän, ekilen nahallara ideg etmekden ybaratdygyny mälim eden Nilden Bektaş Erhürman bu işiň ýakyn ýyllarda dowam etjekdigini aýtdy Döwlete degişli däl guramalar bilen yzygiderli ýygnak geçirýändiklerini mälim eden Nilden Bektaş Erhürman, daşky gurşaw pudagynda ýaýradylan maglumatlary bir maglumatlar bazasynda ýygnamak üçin işe başlandyklaryny aýtdy Nilden Bektaş Erhürman gaplamak galyndylary baradaky kadalaşdyryş işleriniň we gaýtadan işlemek düzgünleriniň dowam edýändigini we ähli taraplary ýaraşdyrmak arkaly ekologiýa taýdan täsirli düzgünleri oýlap tapmagy maksat edinýändigini aýtdy Daşky gurşaw guramalaryna baryp görmek mümkinçiligini ýokarlandyrmaga synanyşýandyklaryny mälim eden Nilden Bektaş Erhürman, daşky gurşaw meselelerini çözmegiň diňe döwlet edaralarynyň we jemgyýetiň ähli gatlaklarynyň bilelikdäki tagallalary bilen mümkin boljakdygyny aýtdy Nilden Bektaş Erhürman çykyşyny "Daşky gurşaw diňe goralyp we bilelikde goralyp bilner. Biz diňe bu göreşde bilelikde üstünlik gazanyp bileris" sözleri bilen tamamlady