Şäher meýilnamalaşdyrylyşyny we ýaşaýyş jaý gurluşygyny ösdürmäge gönükdirilen täze başlangyçlar gözden geçirildi

Soňky ýyllarda ýurtdaky şäher ilatynyň paýy 50 göterimden geçdi we bu görkezijiniň artmagyna garaşylýar. Ilatyň köpelmegi we gurluşyk depgininiň ýokarlanmagy häzirki zaman talaplaryna laýyk gelýän, ýaşyl ýerleri gorap saklamak, taryhy we medeni mirasy goramak we in engineeringenerçilik we transport infrastrukturasynyň sazlaşykly ösmegini üpjün edýän şäher meýilnamalaşdyryş shemalaryny ösdürmegi has möhümleşdirýär Häzirki wagta çenli ýurduň 8,604 şäherçesinden 2,506-sy ýa-da 29 göterimi baş meýilnamalar bilen üpjün edilýär. 2026-njy ýylda ýene 154 şäherçe, 2027-nji ýylda bolsa 144 şäherçe üçin baş meýilnamalar meýilleşdirilýär. Bar bolan baş meýilnamalardan 1044-si elektron formata geçirildi Aýry-aýry ýerleri ösdürmek üçin 275 baş meýilnama döredilen hem bolsa, olaryň bitewi ýazgylary ýok ýa-da has giň meýilnamalar bilen baglanyşykly däl. Bu sebitleriň hemmetaraplaýyn ösmeginde birnäçe meselä getirýär we infrastruktura, transport, in engineeringenerçilik ulgamlary we jemgyýetçilik desgalarynyň utgaşdyrylan meýilnamalaşdyrylmagyna päsgelçilik döredýär Şunuň bilen baglylykda umumy we baş meýilnamalar bilen işlemek üçin täze ulgam teklip edildi. Bu ulgamyň çäginde, birinji etapda umumy meýilnamalar baradaky maglumatlar doly ýygnalar we täzelener. Ikinji etapda sanlylaşdyrma amala aşyrylar. Üçünji etapda gözegçilik ulgamy, dördünji tapgyrda bolsa giňişleýin maglumat we seljeriş ulgamy dörediler Bu prosesiň çäginde şäher gurluşyk resminamalarynyň bitewi elektron sanawy ýörediler. Hasaba alynmadyk resminamalaryň kanuny güýji bolmaz. Şäherleşdiriş merkezine şäher meýilnamalaşdyryş geografiki maglumat ulgamyny goldamak, toplumlaýyn gurluşyk işlerinde topografiki we geodeziki işleri utgaşdyrmak we territorial binagärlik we meýilleşdiriş geňeşleriniň işine metodiki goldaw bermek ýaly goşmaça meseleler berler Şäher gözleglerinde, geodeziýada, kadastrda, dizaýn, aglomerasiýa dolandyryşy we geografiki maglumat ulgamlarynda işlemäge ukyply orta derejeli we ýokary derejeli hünärmenlere isleg artýar Bu maksatlar üçin Daşkent Geodeziýa we Kartografiýa Kollejini Şäher öwreniş kollejine, geodeziýa we kadastr kollejine üýtgetmek teklip edildi. Ölçeg işleri, kadastr we geodeziýa, kompýuter grafikasy we dizaýn operatorlary we kompýuter esasly kadastr programmalary boýunça orta derejeli hünärmenleri taýýarlar Educationokary bilim ulgamynda Daşkent binagärlik we gurluşyk in Engineeringenerçilik uniwersitetinde häzirki zaman şäher öwreniş we aglomerasiýa dolandyryş fakultetini açmak meýilnamalary durmuşa geçirilýär Şeýle hem şäher gözleglerini, dizaýny we binagärçiligi birleşdirip, ähli sebitlerde döredijilik seýilgählerini döretmek teklip edildi. Olara laboratoriýalar, dizaýn ussahanalary, programma üpjünçiligi we dizaýn hyzmatlary, şeýle hem bort, aragatnaşyk we iş platformalary girer. Döredijilik seýilgähleriniň ýaşaýjylary şahsy girdeji salgydy we sosial salgyt ýeňilliklerini alarlar Tanyşdyryş dabarasynda şäher gurluşygyndaky jenaýatlar üçin jogapkärçiligi güýçlendirmek meselesi hem gozgaldy. Bikanun we rugsatsyz gurluşyk, gurluşyk möhletleriniň emeli yza süýşürilmegi we ýer bölekleriniň netijesiz ulanylmagy ýaly meseleleriň dowam edýändigi bellendi Häzirki jerimeleriň ýeterlik derejede päsgel bermeýändigi bellendi. 2025-nji ýylda 1,952 bikanun bina ýüze çykaryldy. Şunuň bilen baglylykda düzgün bozmalar üçin maliýe sanksiýalaryny güýçlendirmek teklip edildi Umumy paýly ýaşaýyş jaý gurluşygyndaky ýagdaý hem seljerildi. Soňky ýyllarda şeýle binalaryň gurluşygynyň mukdary 2,5 esse artdy we geçen ýyl 11 million inedördül metrden geçdi. Şol bir wagtyň özünde umumy ýaşaýyş jaý gurluşygy bilen baglanyşykly düzgün bozmalaryň sany hem köpeldi. Diňe geçen ýyl 3000 töweregi raýat jemi 668 milliard UZS zyýan çekdi Şunuň bilen baglylykda paýnamaly gurluşyk baradaky kanunyň taslamasy işlenip düzüldi. Täze çemeleşmeleri ulanyp, paýnamaly gurluşyk taslamalaryny düzgünleşdirmegi, raýatlaryň serişdelerini goramagy we gurluşyk işleriniň aç-açanlygyny üpjün edýär Şeýle hem paýnamaly gurluşygy maliýeleşdirmegiň täze mehanizmi - hasap hasaplary - ara alnyp maslahatlaşyldy. Bu ulgam boýunça alyjylaryň serişdeleri ygtyýarly bankda ýörite hasaplarda saklanar we diňe kesgitlenen şertlere laýyklykda gurluşyk tamamlanandan soň işläp düzüjä geçiriler Gorag ulgamy dört esasy düzgüne esaslanýar. Ilki bilen, hasap hasaplarynda alnan serişdeler karz berijileriň talaplaryny kanagatlandyrmak üçin ulanylyp bilinmez. Ikinjiden, maýadarlar we işläp düzüjiler diňe ygtyýarly banklaryň üsti bilen işleýärler. Üçünjiden, pul geçiriş şahadatnamasyna gol çekilenden soň işläp düzüjä geçirilýär. Dördünjiden, şertnama ýatyrylsa, paýdaryň serişdeleri doly yzyna gaýtarylýar Bitewi “Uy-Joy” maglumat platformasy täze ulgamda möhüm rol oýnar. Constructionhli gurluşyk amallary, açyk elektron görnüşinde amala aşyrylar, işläp düzüjileriň bahalary, rugsatlary, taslama we gurluşyk işleri, hasap hasaplary we şertnamalar barada maglumatlary ýygnaýar Şeýle hem häzirki wagtda bir gurluşyk taslamasy baradaky maglumatlaryň birnäçe maglumat ulgamynda saklanýandygy bellendi. UzKad, E-Auksion, E-Karor, Şafof Kuriliş we Mening Uýim ýaly ulgamlaryň arasynda özara baglanyşygyň ýoklugy sebäpli ýer bölegi, taslama resminamalary, hünärmenleriň gözden geçirmesi, gurluşyk rugsady we desganyň işe girizilmegi aýratyn ýazylýar Şunuň bilen baglylykda bitewi kesgitleýjini, sebit üçin sanly pasporty, taslama üçin sanly pasporty we desganyň gurluşyk işlerine sanly pasportyny girizmek teklip edildi. Bu desganyň tutuş ömrüni ýekeje sanly çarçuwada gurşap almaga mümkinçilik berer Şäheri abatlamak meselelerine aýratyn üns berildi. Zerur infrastruktura bilen üpjün edilen häzirki zaman, energiýa tygşytlaýan ýaşaýyş jaýlarynyň 1991-nji ýyla çenli ýurtda gurlan 17,000 jaýyň ýerine gurlup bilinjekdigi bellendi Şu wagta çenli abatlaýyş işlerini düzgünleşdirýän ýekeje kanun ýokdy. Şunuň bilen baglylykda şäheri abatlamak baradaky täze kanunyň taslamasy işlenip düzüldi. Täzeleniş zolaklarynyň, ilatyň razylygyny almagyň tertibi, öwezini dolmak we göçürmek tertibi, maýadarlaryň borçlary we döwlet edaralarynyň ygtyýarlyklary barada anyk kesgitleme berýär Täzeleniş taslamalary arkaly meýilnama köne ýaşaýyş jaý gorlaryny täzelemek, ilat üçin howpsuz we amatly ýaşaýyş şertlerini döretmek, in engineeringenerçilik we aragatnaşyk ulgamlaryny döwrebaplaşdyrmak, ýaşyl ýerleri we sosial infrastrukturany giňeltmekden ybaratdyr Prezident şäher gurluşygy we şäherleşme özgertmeleriniň ilat üçin amatly gurşaw döretmek we durnukly ösüş ýörelgelerine esaslanmalydygyny aýtdy Jogapkär işgärlere umumy we baş meýilnamalary sanlaşdyrmak, “Uy-Joy” bitewi platformasyny açmak, paýdarlar gurluşygynda raýatlaryň hukuklaryny kepillendirmek, girdeji mehanizmlerini durmuşa geçirmek we abatlamak üçin aç-açan we adalatly proseduralary döretmek tabşyryldy