Milli gaznadan nebitden az mukdarda pul alyndy

Maliýe ministrliginiň maglumatlaryna görä, mart aýynda nebit we gaz kompaniýalaryndan Milli gaznanyň girdejisi 83 milliard tenge ýa-da 175,6 million dollar boldy. Nebit we gaz hünärmeni, "Energetika Monitor" telegramma kanalynyň awtory Nurlan umumagulowyň ýazmagyna görä, bu gymmat Milli Gaznanyň (2001-nji ýyldan bäri) rekord derejä ýetdi Umuman alanyňda, Milli fond mart aýynda 98,1 milliard tenge ýa-da 207,6 million dollar bilen dolduryldy. Nebit we gaz kompaniýalarynyň salgytlaryndan we hökmany töleglerinden başga-da, bu mukdar özleri tarapyndan tölenen jerimeleri, döwletiň peýdasyna kazyýet töleglerini, şeýle hem döwlet emlägini hususylaşdyrmakdan we Milli gaznanyň ýolbaşçylaryndan maýa goýum girdejilerinden ozal berlen býudjet karzlaryny yzyna gaýtarmakdan gelýän serişdeleri öz içine alýar Umuman alanyňda, ýylyň ilkinji üç aýynda Milli gazna 799,5 milliard teňňe aldy, bu bolsa 2025-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 26,6% köpdür. Mart aýynyň ahyrynda gaznanyň umumy mukdary 37,3 trillion tenge ýetdi - bir ýyl öň 34,7 trillion Nebit işgärlerinden Milli gazna mineral gazyp almak salgydy (MET), CIT, iri taslamalar üçin aýlyk haklary, eksportdan kärende salgydy, artykmaç girdeji salgydy, şeýle hem önümçiligi paýlaşmak şertnamasy (PSA) boýunça Gazagystanyň bonuslary we paýlaryny alýar. Bu tölegleriň iň uly paýy adatça CIT-e degişlidir. Bu ýagdaýda eksport paçlary gönüden-göni respublikan býudjetine geçirilýär. Onuň gymmaty gönüden-göni nebit eksportynyň bahalaryna baglydyr Humagulow häzirki şertlerde, Eýrandaky uruş fonunda nebitiň bahasy ýokarlananda, nebit işgärleriniň býudjetine goşantlarynyň hem artjakdygyny belleýär. Şol bir wagtyň özünde, Milli gaznanyň alyp biljek käbir serişdeleri sypdyrar. Hünärmen, ýurduň iň uly Tengiz ýatagynyň operatory Tengizchevroil-den alýan haklaryny öz içine alýar. Amerikaly “Chevron” we “ExxonMobil”, Russiýanyň “Lukoil” we “KMG” paýnamalaryna eýe bolan bu kompaniýa, PSA-nyň şertlerine laýyklykda, aýlyk haklarynyň ýerine eksport tölegini töleýär Şol bir wagtyň özünde Milli gazna tölegler hem artar, sebäbi olaryň köpüsi nebitiň bahasyna bagly. Çig mal üçin global sitatalar entek Milli gaznanyň girdejilerine täsir etmedi, sebäbi aýyrmalar gijikdirilýär