Iň arzan zat

Saleh aradan çykdy. 58 ýaşynda Bu sözlemi ýazmak näçe aňsat bolsa, ony kabul etmek şonça-da kyn. Sebäbi adam ölüme düşünýän ýeke-täk bar bolsa-da, oňa hiç wagt doly ynanmaýar. Ölüm, başgalar bilen hemişe bolup geçýän ýaly. Dostuňyz, ýakyn adamyňyz däl, düýn gürleşen adamyňyz däl Düýn agşam Salih çagalyk dostlary bilen wideo jaňy arkaly birnäçe sagatlap gürleşdi. Hemmäni Trabzona çagyrdy we: "Geliň, tomusda Çaryşaşiniň çemenliklerine gideliň" diýdi. Ol güldi, meýilnama düzdi, gelejek hakda gürledi Adam elmydama geljek zamanda gürleýär Ölüm hemişe häzirki döwürde gelýär Gijäniň öňüsyrasynda Salihi birden derleýär. Ogly we aýaly ony hassahana äkidýärler. Ertesi gün reanimasiýa bölüminde aradan çykýar Bir gün öň dostlaryny Çarşibaşy düzlügine çagyran adam, ertesi gün şol düzlüklere seredýän dag gonamçylygyna äkidilýär Durmuş käwagt sözlemiň aralygy ýaly gysga bolýar "Tomus gelersiň" bilen "Ol jaýlandy" arasynda diňe bir gije bardy Ölümi baradaky habary maňa ilki ýegeni berdi. Soň telefonlar durmady. Dostlar jaň etdiler, tanyşlar ýazdylar, nireden geljekdigini aýtdylar. Ölüm Türkiýede we umuman alanyňda gündogar-yslam medeniýetinde aýratyn bir waka däl. Adam ölende, ony diňe maşgalasy jaýlamaýar Yslam däbinde muňa "ne'y" diýilýär - ölüm habaryny ýaýradýar Theöne maksat diňe habar bermek däl Maksat: "Bir adam aradan çykdy. Geliň, ony ýeke goýalyň" Yslam pikirinde ölenleriň diri adamlara hukugy bar diýlip kabul edilýär. Jynaza gatnaşmak, doga etmek, kabul etmek we halal bermek ... Bu ýerde ölüm şahsy betbagtçylygyň ýerine köpçülikleýin jogapkärçilige öwrülýär Ertir ilkinji uçuşa bilet satyn aldym. Trabzon howa menziline baranymda, köp dostlary gördüm. Hemmeler birmeňzeş maksat bilen geldiler: halal bolmak Salih şeýle söýgüli adamdy Eşiden we bilýänler Türkiýäniň bir ujundan beýleki ujuna uçup gitdiler Salih kyrk ýyldan gowrak wagt bäri çilim çekýärdi. Şeýle hem Marlboro Red. We "100-ler" - nusgawy 84 mm däl, iň uzyn we iň agyr Käwagt adamlar ölümiň sebäbini tapmaga synanyşýarlar. Sebäbini tapsak, ölüme düşünip bileris öýdýän. Şeýle-de bolsa, ölüm köplenç sebäpden has uludyr. Lukman ýürek, damarlary, ýürek keselini düşündirýär ... ýöne adam henizem düşünenok Sebäbi mesele lukmançylyk däl Bizi göni howa menzilinden Trabzonyň merkezindäki Hanife Hatun metjidine getirdiler. Metjidiň öňünde märeke bardy. Salih soňky "görgülerini" garyndaşlaryna berýärdi. Onuň jansyz bedeni hassahanada ýuwuldy we örtüldi Ahyrsoňy adam ýönekeýlige gaýdyp gelýär: Adam ömrüniň dowamynda başgaça görünmäge synanyşýar: Deathöne ölüm hemme kişini bir matadan örtýär Belki, ölümiň iň agyr tarapy: adamyň dünýädäki ähli rollaryny ýok edýär Salihiň uly we kiçi doganyny gujakladym Ikisi-de diňe bir söz aýtdy: Bu sözde geň bir rahatlyk bardy. Gündogar halky ölümi "ulgamyň ýalňyşlygy" diýip hasaplamaýarlar. Bu ýerde ölüm has höküm, ykbal we wagtyň tamamlanmagy ýaly görülýär Elbetde, bu agyryny azaltmaýar Diňe adamy boýun egmäge ýakynlaşdyrýar Salih Trabzonyň meşhur maşgalalarynyň birinde dünýä indi. Doganlary ýaly, ol zähmetsöýer we dogruçyl işewür adamdy. Uly dogany Osman Beý şäherdäki iň kyn adamlardan biridir. Uzak wagtlap elimi goýbermedi. Ol hiç zat diýmedi. Eger gürlese, belki aglardy "Taharet etmeli" diýdim-de, howla çykdym Merhum "Trabzonspor" klubynyň diwanynyň agzasy bolansoň, dabara köp futbolçy gatnaşdy. "Trabzonspor" -yň öňki tälimçilerinden biri meni kesdi. Ol maňa gynanç bilen seretdi-de: "Haýsy oýun?" Men sorajakdym, ol sözüni dowam etdi: "Gör, oýun bary-ýogy 90 minut. Özüňi öldürseňem, iň köp bäş, dokuz minut goşmaça wagt berýär ..." Gara deňziň adamlary geň adamlar. Biri ölümi Gurhan dilinde, beýlekisi futbol dilinde düşündirýär. Emma ikisi-de bir hakykaty aýdýarlar: Adamyň wagty çäklidir Lifehtimal, durmuşyň tutuş dramasy, muny bilip ýaşamakdyr Jynaza namazyna iňňe atsaň, ýere gaçmazdy Yslam medeniýetinde aýratyn many bar. Bu diňe bir dini däp däl. Bu köpçülikleýin şaýatlykdyr. Adamlar Hudaýyň öňünde aýdýarlar: "Bu ýigidi tanaýardyk. Ol erbet adam däldi." Jynaza namazynyň özi geň ybadatdyr. Baş egmek, sejde etmek ýok. Diňe doga bar. Adam ähli argumentleri, ähli talaplary, durmuşda eden we diňe rehim-şepagata mätäç bolan zatlary taşlaýan ýaly Şol märekä seredenimde geň galdym. Sebäbi Salih gowy adamdy Dogruçyl amallary bolan dogruçyl adamdy Muňa şaýat boldum Käwagt adam ölüleri däl-de, nädip ýaşandygyny ýas tutýar Dabara gutarandan soň meýdança çalt boşady. Maşgala agzalary, garyndaşlary we ýakyn dostlary galdy. Greenaşyl baýdak bilen örtülen tabyty göterip, häkimligiň açyk otagynda goýdular. Soňra Çarşibaşa gitdik Salihiň ýegeni Ahmediň maşynyna bardym Şeýle hem, Salihiň kakasynyň jaýlanyşyna 2013-nji ýylyň maý aýynda geldim, Akçaabat şäherine baryp, daglara tarap öwrülenimde, birnäçe ýyl mundan ozal gören ýaşyl depeleri we aýlawly ýollary tanadym Gara deňziň daglary geň Adamy ýaşamaga we ölmäge taýynlaýan ýaly Wayolda oba çagalary üçin halwa satyn aldyk. Ölüm ýolunda-da durmuş özüni ýatdan çykarmaýar. Adam ýere baranda, çagalar hakda pikir edýär Oba metjidiniň howlusynda erkekler musalla daşynyň arkasynda yzly-yzyna durdular. Musalla daşy gündogarda geň ýer. Şol ýerde adamyň ady, ady we ýagdaýy ýitýär. Hemmesi bir daşyň üstünde goýulýar Şäherde jynaza namazyny okaýandygymyz üçin göni maşgala gonamçylygyna gitdik Salihiň jesediniň oba getirilmegi bilen jaýlanmagynyň arasynda bary-ýogy ýigrimi otuz minut geçdi Bu gaty geň, şeýlemi? Adam ýarym asyrda durmuş gurýar we ýarym sagadyň içinde ýere gömülýär Düýn gürleşen, gülen we meýilleşdiren adam şu gün eýýäm gizlin Daglardan salkyn şemal öwüsýärdi Maşynlar hereket edýärdi, telefonlar ýaňlandy Şeýle pursatlarda adam ilkinji gezek dünýäniň bizsiz dowam edýändigine düşünýär Belki, şonuň üçin gonamçylyklar adamlara şeýle agyr täsir edýär. Sebäbi ol ýerde wagt görünýär Diňe nobat gelýär Yza gaýdyp barýarkam, Ahmedden soradym: "Bu gaty gymmatmy?" Ol maňa geň galyp seretdi: "No.ok. Gasilhane, tabytyň oba daşalmagy ... hemmesini häkimlik garşy aldy" "Molla näme?" Men haýran galdym Ol ýylgyrdy: "Näme üçin Molla pul bermeli? Bu onuň işi, ol tölenýär" Howa menziline geldik. Hoşlaşanda, meni gujaklady we bir söz aýtdy: "Dogan, bu ýurtda iň arzan zat ölmek ..." Bu söz kellämde ýyldyrym kimin ýalpyldy Stambula barýan bir ýarym sagatlyk ýolda bu söz hakda pikir etdim Belki ölmek hakykatdanam arzandyr Iň gymmat zat ýaşamakdyr Bir gün tabytyň yzyna düşjek adamlaryň ýüreginde orun almak Jemgyýetiň näçe adamyň galanlygyna düşünmegiň iň gowy usuly, ölenlere nähili garaýandygyna seretmekdir