Gepleşikleriň petiklenmegi Gazadaky söweşiň täzeden döremegine gorky döredýär

Ysraýyl bilen Hamasyň arasyndaky ýaraşyk gepleşikleri saklandy we Gazanyň söweşe çekilmegi howpy abanýar Şu hepde Ysraýylyň howa zarbasy Hamasyň lideri we baş gepleşikçi Halil al-Haýýanyň ogluny öldürdi we Palestina çeşmeleri BBC-ä taraplaryň gepleşiklerde kynçylyk çekendigini tassyklady Ysraýylyň metbugaty Ysraýylyň dartgynlylygy we Hamasyň ýarag bermekden ýüz öwürmegi sebäpli Gaza zolagynda çaknyşyklary gaýtadan başlamaga taýýardygyny öňe sürdi Ysraýylyň premýer-ministriniň geňeşçisi Maýkl Eisenberg Hamasy "toba etmedik terror guramasy" diýip atlandyrdy we "Hamasyň ýaragsyzlanmajakdygyna düşündik, hemmeler düşünýärdi we maksatlaryna ýetýändiklerini" aýtdy Eisenberg "Ysraýylda hiç kim urşa gaýdyp barmak islemeýär" -diýdi Ysraýylyň 12-nji kanaly telewideniýesiniň habaryna görä, ady aýdylmadyk howpsuzlyk çeşmelerine salgylanyp, Waşington Ysraýyla "amallary" täzeden başlatmak üçin "ýaşyl yşyk" berip biler Habarda Ysraýylyň göz öňünde tutýan esasy wariantlarynyň biri-de ýaraşyk döwründe Gazanyň takmynan 60 göteriminiň Ysraýylyň doly gözegçiliginde galmagyna sebäp bolýan “Sary liniýanyň” giňeldilmegi diýilýär. Gazanyň ýaşaýjylary munuň eýýäm bolup geçýändigini aýdýarlar Ysraýyl Hamasyň ýaragsyzlanmak meselesiniň 10-njy oktýabrda güýje giren ýaraşyk şertnamasyny bozýandygyny öňe sürýär. Beýleki tarapdan Hamas, Ysraýylyň ynsanperwer kömek borçnamalaryny ýerine ýetirmezlik we hüjümleri dowam etdirmek bilen şertnamany bozýandygyny öňe sürýär Çarşenbe güni Hamasyň beren beýanynda "ABŞ-nyň administrasiýasy we Şarm el-Şeýhiň [ýaraşyk şertnamasy] ylalaşygy" Ysraýylyň "Gazadaky bigünä adamlara garşy agressiýasyny" duruzmak üçin "gyssagly çäre görmäge" çagyryldy Bu çagyryş, Ysraýylyň Palestina sebitleriniň dürli ýerlerine guran howa hüjümlerinde Hamasyň serkerdesi we Hamasyň baş gepleşikçisi Halil Al-Haýýanyň ogly Azzam Al-Haýýa ýaly azyndan alty adamyň ölmeginden soň edildi. Halyl Al Haýýa Ysraýyl bilen gytaklaýyn gepleşiklere ýolbaşçylyk edýärdi Gazanyň saglygy goraýyş ministrliginiň habaryna görä, ýaraşyk başlany bäri sebitde azyndan 846 adam, şol sanda köp aýal we çagalar öldürildi. Ysraýyl şol döwürde esgerlerinden bäşisiniň ölendigini aýdýar Gazadaky gumanitar ýagdaý çynlakaýlygyna galsa-da, iki milliondan gowrak ilatyň köpüsi başga ýerlere göçürildi. Adamlar urşuň täzeden başlamagyndan gorkýarlar Gaza şäherindäki göçürilen ene Samah: "Dogrusyny aýtsam, ýeterlik diýýärin, ýeterlik. Uruş täzeden başlamaz diýip umyt edýäris. Hüjümler henizem dowam edýär" -diýdi "Hamasa ýaragyny tabşyrmagy täzeden gözden geçirmegi aýdýarys, sebäbi şehitlerimiz ýeterlik we gabaw uzak dowam etdi. Halk ýaşasyn. Biz halys." Goňşularyndan biri Abu Firas al-Jidi Ysraýyly "paýhassyzlyk" bilen günäkärledi we dünýäniň Eýranda we Liwandaky söweşlere ünsi jemleýän döwründe "Gazanyň gaýtadan konflikte çekilmegi howpunyň" bardygyny aýtdy ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky Parahatçylyk Geňeşi bilen Hamasyň liderleriniň Kairdäki soňky gepleşikleri bilen tanyş iki palestinaly resmisi gepleşikleriň kyn ýagdaýa gelendigini tassyklady Resmiler BBC-ä beren habaryna görä, Ysraýyl ilkinji etap borçnamalaryny ýerine ýetirmezden ozal ýaragsyzlanmak meselesine ünsi jemläp, prezident Trump-nyň 20 punktly meýilnamasynyň ikinji tapgyryna geçmegi talap edýär Resmileriň aýtmagyna görä Hamasyň islegleriniň arasynda Ysraýylyň artilleriýa ýangynyň, ýerüsti hüjümleriň we Gazadaky beýleki harby operasiýalaryň bes edilmegi Şeýle hem bu gurama, kömegiň mukdarynyň köpelmegini we galyndylary arassalamak üçin wagtlaýyn gaçybatalga bölümleriniň we agyr tehnikalaryň girmegini isleýär. Başga bir haýyş, Müsüriň Rafah serhet derwezesinden çykmaga rugsat berlen palestinaly hassalaryň we ýolagçylaryň sanyny köpeltmek Ysraýyl, howpsuzlyk sebäpli Gazadan girip we çykyp bilýän zatlary çäklendirýändigini aýtdy Hamas oktýabr aýynda Şarm el-Şeýhde Ysraýyl bilen gol çeken resminamanyň şertlerine salgylanmagyny dowam etdirýärkä, atyşygyň birinji tapgyryna ünsi jemlän Ysraýyl Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň karary bilen tassyklanan 20 punktly parahatçylyk meýilnamasyny kabul etdi. Hamas Trumpyň meýilnamasyny öwrenen hem bolsa, ony resmi taýdan doly kabul etmedi Ysraýyl geňeşçisi Maýkl Eisenberg "Birinji we ikinji etap ýaly bir zat ýok, bu Hamasyň toslamasy" -diýdi we Ysraýylyň häzirki wagtda öz üstüne alan borçlaryny ýerine ýetirýändigini aýtdy. Kömek edýändigini aýdýar "Hamas ýaragsyzlanmaly, harby kuwwatyndan mahrum edilmeli we radikalizasiýadan aýrylmaly. 20 punktly meýilnama görä, bu Gazanyň geljegi." Mart aýynda Parahatçylyk Geňeşiniň Gazadaky ýörite wekili Nikolaý Mladenow palestinaly ýaragly toparlary ýaragsyzlandyrmak barada jikme-jik meýilnama düzdi; Bu proses raketalar, partlaýjy maddalar we awtomat ýaraglar bilen başlar. Bu çözgüdiň Ysraýylyň harby taýdan yza çekilmegi we Gazanyň gaýtadan dikeldilmegi bilen baglanyşyklydygyny aýdyp, Mladenow bu ret edilse, söweşe gaýdyp geljekdigini duýdurdy Mladenow şu hepde Ysraýylyň i24 habar kanalyna beren interwýusynda Parahatçylyk Geňeşi bilen Ysraýylyň arasynda howpsuzlyk aladalary sebäpli "pikir tapawudynyň ýokdugyny" aýtdy. Hemişelik parahatçylyk gazanylmasa donorlaryň Gazanyň gaýtadan dikeldilmegini maliýeleşdirmejekdigini aýtdy Mladenow "Parahatçylyk Geňeşi Aýlag ýurtlaryndan maliýeleşdirmek meselesinde möhüm borçnamalary aldy, ýöne bu diňe Gazadaky söweşiň täzeden başlamazlygy üçin şertler döredilen halatynda mümkindir" -diýdi Hamas, 15 agzaly Palestina tehnokratik komitetiniň döredilmegini aç-açan gutlady we häkimiýeti şol organa tabşyrmagy wada beren bolsa-da, bu toparyň ygtyýarlyklaryny birleşdirýändigi barada alamatlar bar Söwdagärler we dükançylar onuň harytlara we hyzmatlara täze salgyt salandygyny aýdýarlar. Hamas polisiýa güýçlerini gaýtadan işleýär Trumpyň 20 punktly meýilnamasyna görä, halkara durnuklaşdyryş güýçleriniň Gazanyň içine girip, täze döredilen Palestina polisiýa güýçleri bilen işleşmegine garaşylýar. Meýilnama görä, 2023-nji ýylyň oktýabr aýynda Ysraýylda ganly hüjüme we köpçülikleýin zamun alynmagyna ýolbaşçylyk edip, söweşe sebäp bolan Hamas geljekki dolandyryşda hiç hili rol oýnamaly däldir Ysraýyl resmileriniň habar bermegine görä Hamasyň ýolbaşçylygyndaky hüjüm takmynan 1200 adamyň ölmegine we 251 adamyň zamun alynmagyna sebäp boldy. Gazadaky saglygy goraýyş edarasynyň habaryna görä, Ysraýylyň hüjümleri Gazada 72,628 adamyň ölümine sebäp boldy Kataryň, Müsüriň we Türkiýanyň sebit araçylarynyň häzirki wagtda Hamasa ýaragsyzlanmak meselesinde öňe gidişlik edýändigi aýdylýar