Mugam okuwym bolmasa hytaý dilini öwrenmek kyn bolardy - SÖVIGI

Myrat Alyýew, Hytaýda okaýan azerbaýjan ýaşlarynyň arasynda görnükli şahsyýetleriň biridir. Häzirki wagtda Pekin adaty uniwersitetinde bilim tehnologiýasy boýunça doktorlyk derejesini alýar. Bilim tehnologiýalary we emeli intellekt pudagyndaky birnäçe taslamalara ýolbaşçylyk edýän Myrat Alyýew halkara konferensiýalaryna gatnaşdy we ylmy makalalary dürli platformalarda çap edildi Milli medeniýete aýratyn gyzyklanma bildirýän Myrat Alyýew akademiki çärelerden başga-da 5 ýyllyk mugham bilimini aldy. Hytaýda bilim we tehnologiýa pudagynda işleýär we Azerbaýjany medeni we intellektual potensialy bilen ösdürmäge synanyşýar Bu gezek Modern.az-yň "Diasporanyň sesi" taslamasynyň myhmany Pekin pedagogika uniwersitetiniň PhD talyby, taslamanyň ýolbaşçysy we bilim tehnologiýasy boýunça gözlegçi Myrat Aliýewdir Ine, onuň bilen söhbetdeşlik: Jenap Myrat, mugamy öwrenen ýigit Hytaýda doktorlyk derejesini almak we halkara taslamalaryna gatnaşmak üçin näçe gezek gözlegçi boldy? Çagalykdan bäri durmuşymda aýdym-saz uly rol oýnady. Ilki bilen horlarda aýdym aýdyp aýdym-saz bilen meşgullandym. Soň garyndaşlarymyň goldawy bilen men fortepianony hem öwrendim. 11 ýaşymda, ene-atamyň razyçylygy bilen aýdym-saz mekdebine ýazylmak kararyna geldim. Aýdym-saz mekdebinde fortepýano öwrenmegi meýilleşdirýärdim. Gynansagam, fortepiano sapaklaryna gijä galdym. Dreamöne arzuwymy ýüregimde amala aşyrmak isledim. Şeýlelik bilen, aýdym-saz mekdebinde mugham synpyna kabul edilmek isleýändigimi aýtdym. Müdiriň otagynda halk aýdymyny ýerine ýetirendigimi we bu çykyşyň şeýle täsirli bolandygyny, beýleki mugallymlaram otaga gelendigini ýadymda. Şeýdip, mugham, halk aýdymlary, kompozitoryň aýdymlary bilen uzak ýola başladym. Çagalygymdan elmydama özbaşdak öwrenmäge, öwrenmäge we synag etmäge synanyşýardym. 300-den gowrak aýdym we mugham eserlerini öwrendim. Henizem ýadymda, käwagt birnäçe minutlyk ýoly dogry öwrenmäge synanyşýardym. Bu meniň üçin gyzykly däldi, ýöne içinden öwrenmeli. 12-15 ýaşymda-da mugam öwrenmek we oýnamak meniň üçin gözleg ýalydy. Aýdym-saz bilen deňeşdirip, tapawutlary duýup, netije çykardym. Bu endikler uniwersitetde dowam etdi. Mugallym bir mowzuk üçin diňe bir çeşmäni maslahat berenem bolsa, goşmaça çeşmeleri gözlärdim, dürli çemeleşmeleri öwrenerdim we netijeleri birleşdirerdim. Çagalykdan gözleg ruhuny çagalykdan ösdürmek gaty möhümdir diýip pikir edýärin. Çaga öwrenmäge, öwrenmäge we sorag bermäge meýilli bolsa, geljekde haýsy ugurdan saýlasa şowly bolar. Bu gyzykly meýdan däl, öwrenmek we öwrenmek zerurlygy. Görşüňiz ýaly, bu gün eýýäm dünýäniň iň uly ýurtlarynyň birinde okuwymy dowam etdirýärin. Gözleg edýärin, özümi ösdürýärin, täzelik gözleýärin. Netijede, geçmişdäki endikleri dowam etdirip, şu gün gülläp ösmegimi dowam etdirýärin Aýdym-saz bilimim hytaý dilini öwrenmekde maňa köp kömek etdi. Bilşimiz ýaly, hytaý dilindäki sözleriň manysy köplenç heňe we bogunyň nähili aýdylmagyna baglydyr. Mugamy öwrenendigim üçin sesiň, sazlaşygyň, intonasiýanyň we ton tapawudynyň inçe nuanslaryny has aňsat duýup bildim. Şonuň üçin hytaý dilinde dogry aýdylyşy we aýdylyşy meniň üçin beýle kyn däldi. Hatda mugallymlarym we beýleki okuwçylarym meniň aýdyşymyň we intonasiýamyň başgaçadygyny gördüler. Hytaý dilini öwrenip başlanymdan dört-bäş aý töweregi wagt geçensoň, hytaý aýdymlaryny aýdyp başladym, goşgulary ýatda sakladym we dürli ýaryşlara gatnaşdym. Hytaýda okaýarkam, azerbaýjan sazyny hödürlemek üçin has giň mümkinçilikler bardy. Uniwersitetimizde we beýleki ýokary okuw mekdeplerinde geçirilen medeni festiwallarda azerbaýjan halk aýdymlaryny, kompozitoryň aýdymlaryny we mugam eserlerini ýerine ýetirip başladym. Bu çykyşlar uniwersitet administrasiýasy, mugallymlar we daşary ýurtly talyplar tarapyndan uly gyzyklanma bilen kabul edildi. Her ýyl medeni festiwallar geçirilende, beýleki ýurtlardan dürli milli tagamlara garaşylýandygy sebäpli, milli aşhanamyz we aýdym-saz çykyşym Azerbaýjandan garaşylýar Häzirki wagtda Pekin adaty uniwersitetinde bilim tehnologiýasy boýunça doktorlyk derejesini alýarsyňyz. Näme üçin takyk Hytaýda we näme üçin bu ugur? Bu saýlaw durmuşyňyzda haýsy maksatlary döretdi? Azerbaýjan Diller Uniwersitetinde iňlis dilini öwretmek boýunça bakalawr derejesini aldym. Göni göni hünäri Mugallymçylyk bilen baglanyşykly bolansoň, okuw prosesi, mugallym-okuwçy gatnaşyklary we okuw gurşawy ýaly meseleler bilen gyzyklandym. Soň bolsa Pekin adaty uniwersitetinden ýokary bilim we talyp işleri boýunça magistr derejesini aldym. Bu etapda bilime diňe bir mugallymyň nukdaýnazaryndan däl, eýsem dolandyryş we ulgam nukdaýnazaryndan hem seredip başladym. Meniň akademiki ýolumda üç baglanyşykly ugur emele geldi: okatmak, bilim dolandyryşy we bilim tehnologiýalary. Hytaýda okaýarkam, tehnologiýanyň gündelik durmuş we bilim ulgamy bilen näderejede ýakyndygyny öz gözüm bilen gördüm. Aýratynam sanly platformalaryň, emeli intellekt esasly ulgamlaryň we bilimde innowasiýa tehnologiýalarynyň ulanylmagy meni gyzyklandyrdy. Geljekdäki bilimiň indi adaty çemeleşmeler bilen çäklenmejekdigine düşündim. Bu gyzyklanma, gatnaşan halkara taslamalarym we maksatnamalarym bilen hasam güýçlendi. Tsinghua uniwersitetiniň "Bilim we telekeçiligi innowasiýa" we "Sanly ykdysadyýetde AI" programmalarynda taslama ýolbaşçysy bolup işledim, dürli halkara konferensiýalara, seminarlara we okuwlara gatnaşdym. Bu tejribeler, emeli intellekt we bilim tehnologiýalarynyň diňe bir tehniki täzelikler bolman, eýsem mugallymlar üçin has täsirli sapaklary gurmagy we okuwçylaryň döredijilik we seljeriş pikirleniş ukyplaryny ösdürmegi üçin möhüm guraldygyny görkezdi. Şonuň üçin Pekin pedagogika uniwersitetinde bilim tehnologiýalarynda doktorlyk kursyny saýladym. Hytaý bu ugurda çalt ösýän ýurtlaryň biri we güýçli ylmy gurşaw we amaly amaly mümkinçilikleri bar. Esasy maksadym, geljekde gazanan bilimlerimi we tejribämi Azerbaýjanyň bilimine uýgunlaşdyrmak, esasanam mugallymlaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak, pikirlenişe esaslanýan öwretmek we emeli intellektiň bilimde netijeli birleşdirilmegi ugrunda hereket etmek. Tehnologiýa dogry ulanylsa bilimiň hilini üýtgedip biljek ajaýyp mümkinçilikdir diýip pikir edýärin Hytaýa ilkinji syýahatyňyzda sizi iň geň galdyran zat näme? Dil, adamlar, durmuş ritmi ýa-da bilim ulgamy taýdan uýgunlaşmak size nähili kyn boldy? - Hytaýa ilkinji gezek gelenimde, meni iň geň galdyran zatlaryň biri adamlaryň durmuşydy. Bu ýerdäki durmuşyň ritmi gaty çalt, adamlar intensiw işleýärler we iş wagty köplenç gaty uzyn. Mundan başga-da, beden saglygyna we gündelik işjeňlige aýratyn ähmiýet berýärler. Sport bu ýerde diňe bir güýmenje däl, eýsem durmuşyň bir bölegi. Adamlar näçe meşgul bolsalar-da, irden ýa-da agşam gezelenje, ylgamak we dürli bedenterbiýe bilen meşgullanmaga wagt tapýarlar. Aýratynam meni haýran galdyran nokatlaryň biri garrylaryň jemgyýetçilik we medeni işjeňligi boldy. Seýilgähleri ​​diňe dynç alyş meýdançalaryna däl-de, janly sosial şertlere öwürýärler. Bilelikde tans edýärler, aýdym aýdýarlar, saz gurallaryny çalýarlar, goşgy okaýarlar. Bu işler diňe bir dynç alyş çäreleri däl, eýsem gündelik durmuşda hytaý medeniýetiniň bir görnüşi. Daşary ýurtlardan gelenleriň bu gurşawdan daşda galmaýandygy gyzykly. Adam özüni synçy ýaly duýmaýar, ýöne şol sazlaşygyň bir bölegine öwrülýär. Bu hytaý jemgyýetiniň ajaýyp aýratynlyklaryndan biridir. Hytaýy tapawutlandyrýan esasy zat, ýokary tehnologiki ösüş bilen jemgyýetçilik gatnaşyklaryny we medeni durmuşy paralel gorap saklamakdyr diýip pikir edýärin. Hut şu deňagramlylyk mende iň güýçli täsir galdyrdy Häzirki wagtda Hytaý tehnologiýa we innowasiýa taýdan dünýäde iň çalt ösýän ýurtlaryň biri hasaplanýar. Ol ýerde okaýan biri hökmünde gündelik durmuşyňyzda bu ösüşi nähili başdan geçirýärsiňiz? Üç ýyldan gowrak wagt bäri Hytaýda ýaşadym we bu döwürde tehnologiýanyň gündelik durmuşyň ähli ugurlaryna diýen ýaly goşulandygyny ýakyndan synladym. Ilki bilen bu meniň üçin has öwreniş we syn etabydy. Timeöne wagtyň geçmegi bilen özümi tehnologiýa eýerýän adam däl-de, onuň bilen ýaşaýan adamdygyny duýdum. Häzirki wagtda Hytaýda tehnologiýa aýratyn täzelik hökmünde däl-de, gündelik durmuşyň göze görünmeýän infrastrukturasy hökmünde işleýär. Töleg ulgamlaryndan jemgyýetçilik ulaglaryna, logistika hyzmatlaryna, uniwersitet gurşawyna we dükanlara çenli hemme zat sanly çözgütler bilen birleşdirildi. Iň gyzykly ýeri, adamlar bu tehnologiýalary täzelik hökmünde kabul etmeýärler, sebäbi olar durmuşyň adaty bir bölegine öwrüldi. Mysal üçin, bir önüm irden sagat 3-de zerur bolsa, uniwersitet şäherçesinde ýerleşýän sanly dükana diňe QR koduny skanerden geçirip, önümi saýlap we tölegini doly elektron görnüşinde edip bolýar. Käbir ýagdaýlarda bu amallar robot ulgamlary tarapyndan dolandyrylýar. Adam kassir ýa-da hyzmatçy bilen habarlaşmazdan satyn almany tamamlaýar. Meniň pikirimçe, Hytaýyň tapawudy diňe bir tehnologiýa öndürmekde däl, eýsem ony jemgyýetiň ähli gurluşlaryna yzygiderli ornaşdyrmakda. Bu ýerde tehnologiýa adamlary özlerine uýgunlaşmaga mejbur etmeýär, tersine, adamlaryň isleglerine uýgunlaşdyrylýar. Şonuň üçin belli bir wagtdan soň adam diňe bir tehnologiýa ulanyjysyny däl, eýsem sanly ekosistemanyň bir bölegini duýýar. Bu çemeleşmäni bilim pudagynda-da aýdyň görmek bolýar. Sanly bilim çeşmeleri merkezleri, akylly okuw enjamlary we interaktiw platformalar uniwersitetlerde giňden ulanylýar. Ilki bilen bu tehnologiýalar meni gaty haýran galdyrdy. Şeýle-de bolsa, wagtyň geçmegi bilen olar gündelik akademiki işleriň yzygiderli bölegine öwrüldi. Tehnologiýanyň hakyky ösüş derejesi diňe bir täze enjamlaryň elýeterliligi bilen däl-de, eýsem adamlaryň gündelik pikirleniş we hereket ulgamyna tebigy taýdan birleşdirilmegi bilen ölçelýär diýip pikir edýärin. Highokary tehnologiýa indi adatdan daşary hadysa hökmünde däl-de, adaty iş we ýaşaýyş gurşawy hökmünde kabul edilse, bu jemgyýetiň tehnologiki üýtgemeginiň näderejede çuňdygyny görkezýär Azerbaýjan bilen Hytaýyň jemgyýetlerini deňeşdirseň, iň uly meňzeşlik we iň çynlakaý tapawut näme? Adam gatnaşyklary, tertip-düzgün, tehnologiýa we gündelik durmuş nukdaýnazaryndan haýsy tapawutlary görýärsiňiz? - Azerbaýjan bilen Hytaýyň jemgyýetleriniň arasynda belli bir meňzeşlik bar bolsa-da, tapawutlar has göze ilýär. Meňzeşlikler barada aýtsak, iki jemgyýet hem ýaşululara, mugallymlara we umuman adam gatnaşyklaryna hormat goýmagy we sypaýylygy nygtaýarlar. Şeýle hem, adamlar bilime çynlakaý çemeleşýärler, öz-özüňi ösdürmek we yhlas etmek iki jemgyýet üçin möhüm gymmatlyklardyr. Iň uly tapawutlaryň biri tehnologiýa bolan çemeleşme. Hytaýda tehnologiýa gündelik durmuşyň aýrylmaz bölegine öwrüldi. Töleg ulgamlaryndan başlap dükanlara, transport we bilim gurşawyna çenli hemme zat sanly çözgütler bilen birleşdirildi. Bu ýerde tehnologiýa goşmaça gural däl, ulgamyň tebigy bölegi. Bu proses Azerbaýjanda ösýän hem bolsa, tehnologiýany gündelik durmuşa we bilim ulgamyna yzygiderli birleşdirmek entek doly döredilmedi. Jemgyýet durmuşy taýdan gyzykly tapawutlar hem bar. Hytaýda adamlar köpçülik ýerlerinde has köpçülikleýin hereket edýärler. Garry adamlaryň seýilgählerde bilelikde tans etmegi, aýdym aýtmagy we dürli medeni çärelere gatnaşmagy adaty zat. Bularyň ikisi hem sosial gatnaşyklary pugtalandyrýar we gündelik durmuşda medeniýeti ýaşamaga hyzmat edýär. Azerbaýjanda adamlar has köp maşgala we ýakyn jemgyýetçilik durmuşyny ýaşaýarlar. Düzgün-nyzam we öz-özüňi guramak meselesinde tapawutlar hem duýulýar. Hytaýlylar öz işlerini has meýilleşdirilen we yzygiderli tertipleşdirýärler. Azerbaýjanda adamlar has çeýe, karar bermek we ýagdaýa uýgunlaşmak ukyby has görnüklidir. Gözegçiligime görä, hytaý tejribesiniň iň gyzykly tarapy, goşmaça ulgam hökmünde tehnologiýa, jemgyýetçilik durmuşy, medeniýet we iş tertibi gurmakdyr. Azerbaýjan üçin öwrenmeli esasy zat tehnologiýany diňe bir gural däl, eýsem gündelik durmuşyň, bilimiň we jemgyýetçilik gatnaşyklarynyň tebigy bölegi etmekdir diýip pikir edýärin. Bu çemeleşme, şahsy ösüşi we jemgyýetiň umumy öndürijiligini ýokarlandyrmaga kömek edip biler Bilim tehnologiýasy pudagynda işleýän gözlegçi hökmünde Hytaý uniwersitetleriniň çemeleşmesi sizi nähili duýdy? Siziň pikiriňizçe Azerbaýjan bilim ulgamy Hytaýdan nähili mysal alyp biler? - Meniň pikirimçe, Azerbaýjanyň Hytaýyň tejribesinden alyp biljek iň möhüm mysallaryndan biri tehnologiýany diňe enjam ýa-da platforma hökmünde däl-de, bilim medeniýetiniň bir bölegi hökmünde kabul etmekdir. Käwagt sanlaşdyrma tehniki derejede has köp düşünilýär. Şeýle-de bolsa, esasy mesele tehnologiýany okatmak prosesine we pedagogiki çemeleşmä nädip birikdirmeli. Bu nukdaýnazardan mugallymlary taýýarlamak aýratyn möhümdir. Mugallymlara diňe bir tehnologiýany nädip ulanmalydygyny däl-de, eýsem okuwçylaryň pikirleniş, seljeriş we meseläni çözmek endiklerini ösdürmek üçin nädip ulanylmalydygyny öwretmeli. Emeli intellekt mugallymyň ornuny alýan gural däl-de, onuň pedagogikasydyr mümkinçiliklerini güýçlendirýän gural bolmalydyr. Hytaý uniwersitetleri hakda gören başga bir zadym, güýçli amaly gözleg gurşawy. Laboratoriýalar we bilim tehnologiýa merkezleri diňe görkeziş maksatly däl. Bu ýerde hakyky sapak mysallary işlenip düzülýär, mekdeplerde synag edilýär, netijeler derňelýär we yzygiderli gowulaşýar. Şeýle merkezleri Azerbaýjanda döretmek hem peýdaly bolup biler. Mugallymlaryň arasynda hyzmatdaşlygyň medeniýeti hytaý tejribesiniň möhüm taraplaryndan biridir. Sapagy taýýarlamak köplenç şahsyýet hökmünde däl-de, köpçülikleýin iş hökmünde düzülýär. Mugallymlar we gözlegçiler bilelikde sapak meýilnamalaryny ara alyp maslahatlaşýarlar, has täsirli usullaryň üstünde işleýärler we işleýärler. Bu çemeleşme Azerbaýjanda-da giňeldilip bilner. Emeli intellekti bilime birleşdirmek meselesinde esasy üns tehnologiýanyň özi däl-de, okuw netijelerine täsirine gönükdirilmelidir. Mysal üçin, AI mugallymlara dürli derejedäki tabşyryklary düzmäge, okuwçylaryň pikirleniş proseslerini seljermäge we has gowy çekişmeler gurmaga kömek edip biler. Anotherene bir möhüm zat, uniwersitet bilen mekdep hyzmatdaşlygyny güýçlendirmek. Hytaý tejribesinde uniwersitetler we mekdepler has ýakyndan işleşýärler we täze çemeleşmeler we tehnologiýalar ilkinji gezek hakyky mekdep gurşawynda synagdan geçirilýär. Bu model Azerbaýjanda bilimiň ösmegine oňyn täsir edip biler. Meniň pikirimçe, esasy mesele tehnologiýany bilime getirmek däl-de, täze pedagogiki pikirleniş, mugallymlaryň hyzmatdaşlygy we töwereginde gözleg esasly ösüş medeniýetini döretmek. Bu hytaý tejribesiniň iň gymmatly tarapy Şeýle hem, birnäçe taslamalara ýolbaşçylyk etdiňiz we halkara konferensiýalara gatnaşdyňyz. Daşary ýurt okuw şertlerinde özüňizi azerbaýjanly ýaş hökmünde görkezmek nähili kyn? Daşary ýurtly akademiki gurşawda özüňizi azerbaýjanly ýaş hökmünde görkezmek diňe bir ylmy iş däl, eýsem ýurda wekilçilik etmek üçinem jogapkärçilikdir. Halkara gurşawda adam diňe bir aýratyn gözlegçi hökmünde däl, eýsem bilim ulgamynyň we gelip çykan ýurdunyň ylmy potensialynyň wekili hökmünde hem kabul edilýär. Hytaý ýaly ýokary bäsdeşlik gurşawynda, diňe yhlasly bolmak ýeterlik däldigine tiz düşünersiňiz. Bu ýerde yzygiderli pikirlenmek, güýçli ylmy esas döretmek, usulyýeti goramak we gözlegleriň amaly ähmiýetini görkezmek möhümdir. Esasanam konferensiýalarda adamlar meseläniň merkezine gaty çalt geçýärler we gözlegiň hakyky goşandyny görmek isleýärler. Meniň üçin iň kyn tapgyrlaryň biri akademiki düzediş prosesi boldy. Bu ýerde diňe bir gözlegiň teoretiki tarapy däl, eýsem amaly ulanylyşy hem çynlakaý bahalandyrylýar. Teklip eden pikiriňiz barada derrew "Bu model hakyky gurşawda nähili işlär?", "Haýsy meseläni çözer?" Diýip soraň. ýaly soraglar berilýär. Bu adamy has çuňňur pikirlenmäge mejbur edýär. Şeýle hem halkara konferensiýalarda we ýygnaklarda Azerbaýjana bolan gyzyklanmanyň şaýady. Adamlar ýurdumyzyň bilim ulgamy, tehnologiýa çemeleşmesi, ýaşlaryň ösüşi we innowasiýa potensialy barada soraglar berýärler. Bu wagt, şeýle platformalaryň diňe bir ylmy netijeleri paýlaşmak üçin däl, eýsem Azerbaýjany ösdürmek üçinem möhüm pursatdygyna düşünýärsiňiz. Daşary ýurtda ýaşaýan ýaş azerbaýjanlylaryň artykmaçlyklaryndan biri dürli gurşawlara uýgunlaşmak we dürli medeniýetleriň arasynda köpri gurmak ukybydyr diýip pikir edýärin. Köp medeniýetli gurşawdan gelmek, halkara hyzmatdaşlygynda goşmaça artykmaçlyk berýär. Meniň üçin möhüm maksatlaryň biri, Azerbaýjanyň häzirki zaman akademiki keşbiniň döremegine goşant goşmakdyr. Countryurdumyzyň diňe bir taryhy we geografiýasy bilen däl, eýsem ylym, innowasiýa we bilim pudagyndaky mümkinçilikleri bilen halkara gurşawynda tanalmagyny isleýärin. Geljekde ýurtlaryň güýji diňe bir ykdysady görkezijiler bilen däl, eýsem adam kapitaly we ylmy potensial bilen hem ölçeljekdigine ynanýaryn. Umuman aýdanyňda, daşarky akademiki gurşaw diňe bir adamyň ylmy ösüşine däl, eýsem dünýägaraýşyna hem täsir edýär. Bu amal adama has köp pikirlenmegi, dürli garaýyşlara açyk bolmagy we hemişe özüni täzelemegi öwredýär Şol bir wagtyň özünde 5 ýyl mugham bilimini alandygyňyz gyzykly. Mugam ýaly milli sungat bilen iş salyşmak, dünýägaraýşyňyza we Azerbaýjanyň daşary ýurtlara hödürlenmegine nähili täsir etdi? Meniň dünýägaraýşymyň kemala gelmeginde mugham bilimi uly rol oýnady diýip pikir edýärin. Mugham diňe bir saz bolman, adamyň pikirlenişine, hadysalara çemeleşmegine, sabyrlylygyna, içerki tertip-düzgünine we estetiki manysyna täsir edýän çuňňur sungatdyr. Mugamda improwizasiýa bar, ýöne bu improwizasiýa bu tötänleýin däl. Öz düzgünleri we mekdebi bar. Meniň pikirimçe, adama erkin pikirlenmegi we belli bir çäkde özüni beýan etmegi öwredýär. Soň ylmy işe başlanymda, onuň täsirini has aýdyň duýdum. Gözleg geçirilende mowzuga çuňňur çemeleşmek, dürli taraplary deňeşdirmek, baglanyşyklara seretmek we pikirlenmegi ulgamlaşdyrmak möhümdir. Mugam bilimi bu häsiýetleriň kemala gelmegine täsir etdi. Başga bir tarapdan, mugham maňa azerbaýjan medeniýetine has çuňňur düşünmäge mümkinçilik döretdi. Adam öz medeniýetini näçe gowy bilse, şonça-da daşary ýurtda görkezip biljekdigine ynanýaryn. Azerbaýjanyň daşary ýurtlara wekilçilik etmegi diňe bir ýurduň adyny agzamak bilen çäklenmän, özüni alyp barşy, pikirleniş usuly we medeni aýratynlygy bilen görkezmekdir. Halkara gurşawda mugham hakda aýdylanda, adamlaryň reaksiýasy hemişe gyzykly bolýar. Mugamy ilkinji gezek diňleýänler bu ýerde diňe bir aýdym-saz däl, eýsem çuňňur duýgy we belli bir pikir ulgamyny hem görýärler. Daşary ýurtly talyplar we professorlar bilen bolan söhbetdeşligimde muňa şaýat boldum. Bu sungatda improwizasiýa we berk düzgünleriň we mekdepleriň bolmagy gyzykly. Meniň pikirimçe, mughamyň iň uly güýji, Azerbaýjany diňe bir aýdym-saz arkaly däl, eýsem pikirleniş usuly, duýgular dünýäsi we milli ýatda saklamakdyr. Hatda sungat bilen meşgullanmak bilim tehnologiýasy we emeli intellekt ugrundaky işlerime täsir etdi diýip pikir edýärin. Häzirki wagtda döredijilik, estetiki görüş we başgaça pikirlenmek ukyby tehnologiýa pudagynda möhüm rol oýnaýar. Mugam mende bu aýratynlyklary döretmäge kömek etdi Hytaýda Azerbaýjany nädip tanadýarsyňyz we tanadýarsyňyz? Hytaýlylaryň biziň ýurdumyz hakda iň köp ýaýran soraglary haýsylar we olary iň geň galdyrýan zat? Azerbaýjany Hytaýda diňe bir geografiki nukdaýnazardan däl, eýsem medeni, intellektual we adam taraplary bilen has köp görkezmäge synanyşýaryn. Bir ýurdy tanatmak, kartada ýerleşýän ýerini görkezmek bilen çäklenmän, eýsem halkyny, medeniýetini, pikirleniş usulyny we ösüş ugurlaryny düşündirmekdir. Uniwersitet gurşawynda bilim ulgamy, medeniýet, aýdym-saz, köp medeniýetli gurşaw we Azerbaýjanyň häzirki zaman ösüşi barada has köp gürleýärin. Şol bir wagtyň özünde, bilim tehnologiýalary pudagynda işleýänimden, Azerbaýjanda mugallymlary taýýarlamak, emeli intellektiň bilimde ulanylmagy we sanly üýtgeşmeler barada maglumatlary paýlaşmaga synanyşýaryn. Meniň üçin Azerbaýjanyň diňe bir taryhy we medeniýeti bilen däl, eýsem geljege seredýän ýurt hökmünde hem tanalmagy möhümdir. Hytaýlylaryň iň köp berilýän soraglarynyň biri Azerbaýjanyň geografiki ýerleşişi bilen baglanyşykly. Azerbaýjanyň Europeewropa ýa-da Aziýa degişlidigini köplenç soraýarlar. Şeýle hem, ýurdumyzyň dürli siwilizasiýalaryň täsiri bilen emele gelen Gündogar bilen Günbataryň çatrygynda ýerleşýän özboluşly bir ýerdigini düşündirýärin. Olary gyzyklandyrýan mowzuklaryň biri Baku şäheri. Köne şäher, Gyzlar galasy, Hazar deňzi we esasanam Haýdar Aliýew merkezi barada aýdylanda uly gyzyklanma ýüze çykýar. Hytaýlylary geň galdyrýan zatlaryň biri Azerbaýjanyň medeni dürlüligi we çydamlylyk däpleri. Dürli dinleriň, dilleriň we medeniýetleriň köp ýyllaryň dowamynda bilelikde ýaşamagy, şeýle hem azerbaýjanlylaryň myhmansöýerligi we maşgala gymmatlyklaryna ygrarlylygy olaryň ünsüni özüne çekýär. Garabagyň mowzugy hem gyzykly. Bu meseläni diňe bir syýasy däl, eýsem taryhy, medeni we ynsanperwerlik nukdaýnazaryndan hem düşündirmäge synanyşýaryn. Garabagyň medeni ýady we milli özboluşlylygy taýdan Azerbaýjan üçin aýratyn ähmiýete eýedigini belläp geçýärin. Azerbaýjan bilen has ýakyndan tanşansoň, hytaýlylaryň hem iki ýurduň arasyndaky käbir meňzeşlikleri görýändigi gyzykly. Maşgala gymmatlyklaryna hormat goýmak, bilime çynlakaý çemeleşmek, ýaşululara hormat goýmak we milli medeniýete ygrarlylyk bu meňzeşlikleriň esasy mysallarydyr. Umuman aýdanymda, maksadym diňe bir azerbaýjan hakda adamlarda maglumat döretmek däl, eýsem medeniýeti, adamlary, taryhy we ösüş potensialy bilen olary ýurdumyza has ýakyn duýmak Daşary ýurtda ýaşaýan ýaş azerbaýjan hökmünde, diasporanyň işine we Döwlet diaspora komitetiniň daşary ýurtly ýaşlar bilen alyp barýan işine nähili baha berýärsiňiz? Bu ugurda haýsy başlangyçlar has möhüm? - Daşary ýurtda ýaşaýan ýaş azerbaýjan hökmünde men diaspora işjeňligini gaty möhüm hasaplaýaryn. Sebäbi daşary ýurtda ýaşasaňyz, ýurdy tanatmagyň diňe resmi çäreler bilen çäklenmejekdigine düşünersiňiz. Käwagt hatda akademiki çykyş, konferensiýanyň tanyşdyrylyşy ýa-da gündelik aragatnaşyk Azerbaýjan hakda täze pikir döredip biler Bu meselede diaspora işjeňligi ýurt bilen daşary ýurtlarda ýaşaýan azerbaýjanlylaryň arasynda medeni, ylmy we ruhy köpri bolup hyzmat edýär. Soňky ýyllarda azerbaýjan diasporasynyň işi has yzygiderli boldy diýip pikir edýärin. Daşary ýurtlarda ýaşaýan ýaşlar diňe bir medeni çärelere däl, eýsem ylym, bilim, tehnologiýa, işewürlik we innowasiýa ugurlaryna-da wekilçilik edýär. Bu, Azerbaýjany döwrebap we ösüşe gönükdirilen ýurt hökmünde tanatmak meselesinde möhümdir. Diaspora bilen işlemek boýunça Döwlet komitetiniň işinde iň möhüm nokatlaryň biri daşary ýurtlarda ýaşaýan ýaşlaryň ýygnanmagyna we arabaglanyşygyna goldaw bermekdir. Dürli ýurtlarda işleýän talyplaryň, gözlegçileriň we hünärmenleriň aragatnaşygyny güýçlendirmek täze hyzmatdaşlyga we taslamalara mümkinçilik döredip biler. Meniň pikirimçe, geljekde üns berilmeli esasy ugurlaryň biri daşary ýurtlarda ýaşaýan ýaş azerbaýjanlylaryň professional ulgamyny has-da berkitmekdir. Bu platformalar diňe bir tanyşlyk maksadyna hyzmat etmän, eýsem bilelikdäki taslamalar, terbiýeçilik maksatnamalary we tejribe alyşmak üçin mümkinçilik döretmeli. Scienceurduň ösüşi üçin ylym we bilim pudagynda işleýän ýaşlaryň bilimlerini we tejribelerini has netijeli ulanmak bolýar. Anotherene bir möhüm mesele, daşary ýurtlarda ýaşaýan ýaşlaryň arasynda Azerbaýjan bilen gatnaşyklary yzygiderli dowam etdirmek. Theurtda bolup geçýän ösüş prosesleri, ylym we bilim pudagyndaky täzelikler, täze mümkinçilikler we hyzmatdaşlyk platformalary barada yzygiderli maglumat bermek, ygrarlylygy güýçlendirer we geljekde ýurda goşant goşmak mümkinçiliklerini artdyrar Komitet tarapyndan gurnalan VI tomus lagerine gatnaşmagyňyz size näme getirdi? Şol programmanyň iň ýatdan çykmajak pursaty haýsydy? Diaspora bilen işlemek boýunça Döwlet komiteti tarapyndan gurnalan VI tomus lagerine gatnaşmagym meniň üçin gaty gymmatly tejribe boldy. Iň uly gazanjym, dünýäniň dürli ýurtlarynda ýaşaýan azerbaýjanly ýaşlar bilen birleşmekdi. Dürli ugurlarda üstünlik gazanan ýaşlar bilen tanyşmak buýsanç duýgusyny we has uly jogapkärçilik duýgusyny döretdi. Lager maňa diasporanyň işleri barada has giňişleýin düşünmäge mümkinçilik berdi. Diasporanyň diňe bir ýurdy tanatmak bilen çäklenmän, eýsem birek-biregi tanamak, birek-biregi goldamak we umumy maksatlara birleşmek bilen baglanyşyklydygyna ýene bir gezek düşündim. Iň ýatda galan pursatlaryň biri, Azerbaýjanyň tanymal medeni we sungat işgärleri bilen duşuşygymyz boldy. Şol ýygnakda Azerbaýjany daşary ýurtlara nädip tanatmalydygy meselesi ara alnyp maslahatlaşyldy. Şeýle hem ýurdy tanatmak üçin sungat pudagynda işlemegiň zerur däldigini belledim. Adam ylymda, bilimde, tehnologiýada ýa-da başga bir ugurda işlese-de, medeniýetini we milli şahsyýetini dogry görkezip biler. Duşuşykda kompozitor Javanwaşir Guliýewiň "Durmuşda hemme zat owadan" aýdymyndan bir eser ýerine ýetirdim. Aýdymdan soň ol ​​degişme bilen maňa: "Hytaýda näme edýärsiň? Azerbaýjana gel, konserwatoriýada oka" -diýdi. Bu sözler meniň üçin ýatdan çykmajak we gymmatly ýat boldy. Lageriň soňky gijesinde ýene bir ýatdan çykmajak pursat boldy. Dünýäniň dürli ýurtlaryndan gelen azerbaýjanly ýaşlar Hankendi ýygnandy. Şol gün agşam Prezident Ylham Alyýewiň ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump we Ermenistanyň premýer-ministri Nikol Paşinýan bilen bolan möhüm duşuşygyna tomaşa etdik. Şol pursatda hemmeleri birleşdirýän esasy duýgy milli jebislik we Azerbaýjana bolan ygrarlylykdy. Meniň üçin bu gije diaspora ruhunyň we milli şahsyýetiň güýjüni görkezýän iň oňat pursatlaryň biri boldy. Umuman aýdanyňda, VI tomus lageri diaspora işjeňliginiň diňe bir daşary ýurtlarda ýaşaýan azerbaýjanlylaryň ýygnanyşygy bolman, eýsem bilimlerini we mümkinçiliklerini ýurt üçin gymmata öwürmek prosesidigini görkezdi. Şeýle programmalaryň durnukly bolmagy we ylym, bilim, tehnologiýa we innowasiýa ugurlaryndaky aýratyn taslamalar bilen baýlaşdyrylmagy gaty peýdaly diýip pikir edýärin Häzirki wagtda Hytaýda okamak we ýaşamak isleýän azerbaýjan ýaşlaryna näme maslahat berersiňiz? Sosial ulgamlarda peýda bolan Hytaý bilen hakyky Hytaýyň arasynda nähili tapawutlar bar we şol bir wagtyň özünde geljekdäki meýilnamalaryňyz barada näme pikir edýärsiňiz - Hytaýdaky işiňizi dowam etdirmek isleýärsiňizmi ýa-da Azerbaýjanda alan bilimleriňizi we tejribäňizi ulanmak isleýärsiňizmi? - Ilki bilen, Hytaýda okamak we ýaşamak isleýän ýaş azerbaýjanlylara diňe diplom almak üçin bu ýere gelmezligi maslahat bererin. Hytaý diňe bir uniwersitet bilimi däl, eýsem adamyň dünýägaraýşyny üýtgedýän başga bir gurşaw. Bu ýerde akademiki bilimler bilen birlikde adamyň zähmeti, tertip-düzgüni we wagty bar dogry dolandyrmak we durnukly ösüş medeniýetini öwrenýär. Meniň pikirimçe, Hytaýda okaýan bir ýaş adam diňe bir kär almak bilen çäklenmän, başgaça pikirlenmegi hem öwrenýär Sosial ulgamlarda peýda bolan Hytaý bilen hakyky Hytaýyň arasynda käbir tapawutlar hem bar. Sosial mediýa has köp tehnologiýany, uly şäherleri we çalt durmuş ýörelgelerini görkezýär. Emma hakyky durmuşda Hytaý has çuň we çylşyrymly. Bu ýerde tehnologiki ösüş bilen birlikde adamlaryň yzygiderli işlemegi, bilime bolan çemeleşme, uzak möhletleýin meýilleşdiriş medeniýeti we köpçülikleýin jogapkärçilik duýgusy görülýär Käwagt bu ýerdäki hemme zat awtomatiki we aňsat işleýän ýaly. Aslynda, Hytaý bäsdeşlik gurşawy. Esasanam uniwersitetlerde talyplar we gözlegçiler köp işleýärler. Şonuň üçin üstünlik gazanmak üçin diňe bir sowatlylyk däl, eýsem uýgunlaşmak, sabyr etmek we üznüksiz öwrenmek ukyby hem möhümdir Geljekdäki meýilnamalarym barada aýdanymda, Hytaýda alan bilimlerimiň we tejribämiň esasy gymmaty, onuň Azerbaýjana nähili ulanyljakdygydyr diýip pikir edýärin. Bu ýerde esasanam bilim tehnologiýalary, emeli intellekt we sanly özgerişler ýaly baý tejribe emele geldi. Geljekde bu bilimleri Azerbaýjanyň bilim ulgamyna uýgunlaşdyrmak, mugallymlary taýýarlamak, pikirlenmäge gönükdirilen okatmak we bilimde emeli intellekt ulanmak ugurlarynda işlemek isleýärin Halkara akademiki gurşaw bilen gatnaşyklary saklamak meniň üçin möhümdir. Şeýle-de bolsa, uzak möhletli maksadym, toplan tejribämi Azerbaýjanyň ösüşine gönükdirmek we bilim pudagynda innowasiýa çemeleşmeleriniň ulanylmagyna goşant goşmak. Meniň pikirimçe, bu daşary ýurtda okamagyň iň uly manysy: adam diňe bir özüni ösdürmän, eýsem bilim we tejribe bilen ýurdunyň ösüşine hyzmat etmäge synanyşýar