Hünärmen: Sosial ulgamlarda ýaş çäklendirilmegi çagalaryň howpsuzlygyna oňyn täsir eder

Milli Mejlisde ara alnyp maslahatlaşylan sosial ulgamlary ulanmak baradaky kanun taslamasy çagalary sanly gurşawda goramak ugrunda görülýän möhüm ädimlerden biridir. Resminamanyň esasy maksady, kämillik ýaşyna ýetmedikleriň onlaýn howplardan goralmagyny güýçlendirmek, howpsuz sanly gurşawda işjeňligini üpjün etmek we sosial ulgamlaryň ulanylmagy bilen baglanyşykly töwekgelçilikleri azaltmak Bilim meseleleri boýunça hünärmen Rizwan Fikretoglu muny AZERTAC-a beren beýanatynda aýtdy Onuň sözlerine görä, sanly gurşawda çagalary goramaga gönükdirilen şuňa meňzeş başlangyçlar dünýäniň köp ýurtlarynda amala aşyrylýar we Azerbaýjanyň bu ugurdaky ädimi halkara tejribesine laýyk gelýän çemeleşme. Taslamanyň möhüm artykmaçlyklaryndan biri çagalary zyýanly mazmundan goramak üçin hyzmat edýär. 16 ýaşa ýetmedikler üçin ýaş çäklendirilen platformalara girmegi çäklendirmek, zorlukly we agressiw mazmuna sezewar bolmak howpuny azaldyp biler "Sosial ulgam platformalarynyň jogapkärçiligini ýokarlandyrmak kanun taslamasynda-da aýratyn ähmiýete eýe. Eger platformalarda ýaşy barlamak, howpsuzlyk çärelerini ulanmak we zyýanly mazmuny aýyrmak bilen baglanyşykly aýratyn borçnamalar bar bolsa, bu jogapkärçiligiň diňe ene-atalaryň üstünde galmagynyň öňüni alýar. Şeýle çemeleşme sanly howpsuzlyk ulgamynda has täsirli dolandyryş mehanizmleriniň emele gelmegi üçin şert döredip biler. has gizlin görnüşde "näbelli adamlar bilen aragatnaşyklary çäklendirmek, mahabat we maglumat ýygnamak çärelerini çäklendirmek, şeýle hem ekranyň wagtyna gözegçilik etmek mümkinçiliklerini giňeltmek oňyn netijelere getirip biler" -diýdi Şahsy maglumatlary goramagyň resminamanyň möhüm ugurlaryndan biridigini belläp: "Kämillik ýaşyna ýetmedikler paýlaşýan maglumatlarynyň geljekdäki netijelerine doly düşünmeýärler. Maglumatlary ýygnamak we gaýtadan işlemek üçin goşmaça çäklendirmeler girizmek, geljekde gizlinlik meselelerine duçar bolmak howpuny azaldyp biler. Käbir töwerekler söz azatlygy we kanun taslamasy barada maglumat almak hukugy barada sorag döredip biler. Şeýle-de bolsa, kämillik ýaşyna ýetmedikleri goramak üçin ulanylýan çäreler barada gürleşýändigimizi bellemelidiris. Bu ýerdäki maksat çagalary sanly gurşawdan doly izolirlemek. etmek üçin däl-de, olaryň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin. Şonuň üçin meselä gadaganlyk nukdaýnazaryndan däl-de, goranyş mehanizmi hökmünde çemeleşmek has dogry " R.Fikratoglu kanunyň ýerine ýetirilişinde käbir tehniki we amaly kynçylyklaryň ýüze çykyp biljekdigini we sosial ulgamlaryň aglaba böleginiň daşary ýurt kompaniýalary tarapyndan dolandyrylýandygyny aýtdy. "Tejribe, käbir ýagdaýlarda çagalaryň doglan senesini üýtgetmek, ene-atalaryň hasaplaryny ulanmak ýa-da VPN ýaly gurallary ulanmak arkaly çäklendirmelerden geçip biljekdigini görkezýär. Şonuň üçin ýaşy barlamak mehanizmleriniň netijeliligi geljekde ara alnyp maslahatlaşyljak temalaryň biri bolar. Haýsy derejede we "TikTok", "Facebook" we beýleki platformalaryň milli kanunçylygyň talaplaryny durmuşa geçirjekdigi aýratyn hukuk we tehniki mesele. Bu ugurdaky käbir kynçylyklar hem aradan aýrylmaýar. Taslamanyň esasy maksady çagalaryň sanly howpsuzlygyny ýokarlandyrmak we olary dürli töwekgelçiliklerden goramak. Resminama halkara tendensiýalaryna laýyk gelýär we esasanam kämillik ýaşyna ýetmedikleriň şahsy maglumatlaryny goramak we zyýanly mazmun töwekgelçiligini azaltmak babatynda oňyn netijeleri wada berýär. Kanunyň üstünligi, ilkinji nobatda, ýaşy barlamak mehanizmleriniň nähili dörediljekdigine we ýerine ýetiriş mehanizmleriniň tehniki taýdan işlemegine bagly bolar. Umuman aýdanymda, kanunyň çagalaryň howpsuzlygyna oňyn täsir etjekdigine ynanýaryn. Munuň üçin diňe bir kanuny düzgünler däl, eýsem ene-atalaryň, mekdepleriň we sosial ulgam platformalarynyň bilelikdäki hereketi hem möhümdir "-diýdi 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir