Malak Hanum - Merhum şahyr Şahmar Akbarzadäniň ömürlik dosty Malak Hanum Baharlä

Gowy tötänlikleri gowy görýärin we ähli tötänlikleriň ýyllar boýy duşan we şaýat bolan wakalarymyzyň dowamy we netijesidigini ynam bilen aýdyp bilerin 1996-njy ýylyň oktýabr aýynyň soňky günleri boldy. Huseýn Jawidiň mawzoleýiniň açylyş dabarasy Nakhiwanda köp adamy özüne çekdi. Hanym Turan Jawidiň şahsy çakylygy boýunça mawzoleýiň açylyşyna gatnaşmak maňa bagtly boldy. Üç gün dowam eden ajaýyp çäreleriň biri Nakhivan döwlet drama teatrynda geçirildi. Şahmar Akbarzadeni, goşgularyny söýgi bilen okan zalda görüp, gaty begendim. Salamlaşanymdan soň, boş oturgyç gözledim, "Gel, otur, gyz" -diýdi. Çäräniň dowamynda mugallym Şahmar birneme başyny maňa öwrüp, goşgy okap başlanda, ilki tolgunýardym, ýöne bu diňe wagt meselesi. "Kajawany gutlaýarys, bagtly toý" goşgusynyň birinji bölümi meni gaty tolgundyrdy ... Goşgy Huseýn Jawidiň mazary açylmazyndan birnäçe gün öň, Muşkunaz Jawidiň ölümi mynasybetli ýazylypdy we ýigrimi ýyl soň Nakhiwana getirilip, Jawid Efendiniň mazary bilen birleşdi. Goşgy gutaransoň, başymy ýokaryk galdyryp, oňa minnetdarlyk bildirdim, jenap Şahmaryň gözlerinden akýan gözýaşlar we uzakdan seredişi meni herekete getirdi ... Şondan soň çykyşlary eşitsem-de, düşünip bilmedim, kalbyma siňen "Kejavan mubarak, toýun mubarak" aýatlary meni alyp gitdi Gabyrdan mazara geçýärsiň Doglan günüň gutly bolsun, toýuň gutly bolsun Bu gün ganyň gana gabat gelýän güni däl Jawidiň gany Sibirde serhoş bolupdy Sürgünde doňan süňküňiziň toýy Jawidiň köýnegi şu gün açylar Syllar geçdi. 1999-njy ýylyň ajaýyp güýz agşamynda Hudaý ojagymyza ýagtylyk berdi. Dünýä belli hirurg we alym doktor Jawad Heýat, beýik ylmy hirurg, professor Nurettin Rzaýew we onuň aýaly, häzirki zaman edebiýatymyzyň ägirtleri Bagtyýar Wahabzade we Şahmar Akbarzade günortamyzdan myhmançylyga geldi. Maňa birnäçe gezek "Aý, gyzym, sen otur" diýilse-de, hormat nyşany hökmünde stoluň golaýynda durdum we söhbetdeşligi gyzyklanma bilen diňledim we eşidenlerimi ýada saljak boldum. Mugallym Bagtyýaryň çakylygy bilen ilkinji gezek bize gelen Şahmar Akbarzade, Nakhiwanda geçirilen duşuşygy ýada saldy. Jawad Haýatyň teklibi bilen beýik şahyrymyz goşgyny okady we sowgat hökmünde getiren kitabyna gol çekdi. Şol gije maşgala arhiwimizde alan suratym bar. Birnäçe ýyldan soň, özüme göriplik eden başga bir ot bilen bu mübärek gijäni ýada saljakdygymy hiç wagt göz öňüne-de getirip bilmedim, gulagymyň ujuna çenli tolgunýardym we elbetde bu iki duşuşygyň zerurlykdan dörän bagtly tötänlikdigine ynanýardym Birnäçe ýyldan soň başga bir tötänlik. Jynazada Şahmar Akbarzadeň ömürlik ýoldaşy Melak Hanum bilen tanyşdym. Beýik şahyrymyz eýýäm aradan çykdy. Malak hanym ýygnakda ýaş aýallara: "Aý, owadan aýallar, ýanýoldaşlaryňyz dirikä, jaýyňyzyň çyrasy, kelläňiz täji, näme bolsa-da, hiç haçan gödek bolmaň" -diýdi Seniň boýnuňy, ömrümi, günümi goý Agramlar asmana çyksyn, şöhratym Durmuş düwünim birden öwrülýär Bu dünýä bizi belli bir wagt aýyrar Yourüregiňizi ýakar, daglary we daglary ýakar Döşümde ýanýan ojak Tüsse diňe gözleri ýakýar Haçan ýüregiň gözleri sowuk bolsa Hawa, gygyryň, bozulmajak baky arzuwym Men burnuňyzyň ujundan ys alyp bilýärin Meniň ýoklugym seni daglaryň üstünden süýrär Oundara duz sepeniňizde Oriesatlamalar birin-birin kellä gelýär Günleriň odunda birin-birin ýakýarsyňyz Eser titreýär we titreýär Sinaryň dyzynyň buýsanjy Bagt garaşylmadyk bir gün bilen duşuşýar Şahmardan ot we otlar ýok bolar Siziň tagamyňyz we duzuňyz Şahmarzyzyz bolar Bu dünýä bizi belli bir wagt aýyrar Goşgy meni çagalygyma we ýetginjekligime alyp gitdi. Galyberse-de, men şahyrlar maşgalasynda ulaldym. Kakamyň gaty ir aradan çykan ejeme bagyş eden goşgulary ýadyma düşdi we başga näme ... näme. Memoriesatlamalar meni şeýle bir uzaklaşdyrdy welin, Malak Hanum bilen ýakyndan tanşyp bilmedim. Insideöne içimdäki ses: "Gaýgy etme, Jala, hökman seniň bilen duşuşaryn" -diýdi Yearsyllar ýene geçdi, bu gezek Hudaý gaty rehimli boldy we men beýik şahyrymyz Şahmar Akbarzadanyň ojagynda myhman boldum. Tötänlikmi? Elbetde ýok. Öýleriniň bosagasynda kakamyň ojagynyň atmosferasyny we ysyny duýdum. Üçünji gezek gelenimden soň, Şahmar Akbarzade ojagyna ogul, aýal dogan ýaly ýapyşdym we bu ojakda paýhas hazynasyny tapdym. Bu paýhas hazynasynyň ady özüne, adyna mynasyp bolan Perişde hanymyna degişlidi. Ilkinji söhbetdeşligimizden, adamyň durmuşa, milli we ahlak gymmatlyklaryna bolan garaýşyna düşündim Baýlygyň düýbünde baý ata-babalaryňyz bar. Men ýalňyşmadym. Malak hanymyň her gezek gelenimde hormat we joşgun bilen aýdan ýatlamalaryny diňlänimde wagtyň nähili geçendigini bilmedim. Malak Hanumyň titreýän sesine, bulut ýaly gözlerine seredip, başyndan aýagynyň arassalygynyň we tebigylygynyň beýany bolan paýhasly sözlerine haýran galmak bilen diňläp bilmedim. Melak Hanum, Garabagyň görnükli adamlaryndan biri bolan Agdamyň Baharli obasynda doglan atasy Aliş Beýiň adyny göterýän enesi Melak Hanum hakda ýatlama aýtdy. Diňe bir ýat, durmuş hekaýasy däldi, diňe bir bu nesliň däl, eýsem ata-babalarymyzyň, milli we ahlak gymmatlyklarymyzyň näderejede baýdygyny görkezýän mysaldy Şol ýady indi siziň bilen paýlaşmak isleýärin Sowet hökümetiniň ýaňy döredilen wagtydy. Gyzyl şlýapalar adamlary deportasiýa etmek bilen ýüregini ýitirmedi we sorag etmezden Sowet hökümetiniň peýdasyna emläklerini ellerinden aldylar. Gara eller, Garabag etrabynda görkezen edermenligi bilen halkyň hormatyny gazanan we halal, gyzgyn ojagyna kül atýan Aliş Beýiň gapysyny kakýar. Gazagystanyň Çimkend sebitine sürgün edilen Aliş Beý iki çagasyny we söýgüli Malak hanuny Hudaýa tabşyrmaly boldy. Kyn günler başlaýar. Geçen günler Aliş Beý gyzykly habarlar bilen gapysyny açýar. Oňa "Hanym Perişde" diýip ýüzlenmek her kimiň özüne baglydy, "hanym" we "jenap" sözlerini aýdanlara berlen jeza aýdyňdy. Her gün egninden egin eşigi bilen meýdandan öýüne gaýdyp gelýän Malak hanym, oba aýallarynyň getiren habaryna üns bermeýär Aý Malak, Alişiniň mallary öňündäki kolhoza iberildi Alişe üstünlik, gaýdyp geleninden soň şeýle 100 mal sürüsini gurar Eý, perişde, eý, perişde, çagalarymyz ýaňy bäş-alty adamyň Alişiniň kerpiç zawodyna gelip, gapyda ýazgy goýandygy baradaky habary getirdiler. Aý gyz, garyp Aliş, ol zawody bir günem işlemedi Kim otursa, Alyşyň durmuşyny goýmasyn, gaýdyp geler we täzesini gurar. Factorsüz zawodda Alişiň ýekeje siminiň gymmaty ýok Şeýlelik bilen, Aliş Beýiň şahsy emläginden jaýdan başga zat galmady. Şeýle-de bolsa, Malak hanym bir gezek hem ýüz öwürmedi. Her gün gözleri ýolda Alişiniň hatyna garaşýardy Ol Aliş Beýiň hatlaryny gaýta-gaýta okaýardy, ogşady we gözlerini süpürdi, "Aý Aliş, aý Alyş" diýdi we gözýaş dökdi, ýöne özüni elinde kanagatlandyrdy Şeýdip, kynçylyklardan doly günler geçýär. Günleriň birinde Melak hanim egnine taýak bilen howlynyň ýanyna baryp, jaýyň öňündäki ullakan agaç agajynyň düýbünden kesilendigini we daş-töweregine dargandygyny gördi we dünýäsi ýykylan ýalydy. Dyrnaklary bilen ýüzünden we gözlerinden gan akýan, saçlaryny ýyrtýan we eşiklerini ýyrtýan Melak Hanumy köşeşdirmek isledi. Oba aýallaryndan biri ýüregi ýaryldy: "Eý, perişde, men pida boldum, bozulmaz emlägiň ýitdi, hatda jylawy hem aýyrmadyň, näme üçin agaç seni beýle döwdi?" Hiç kim äsgermezlik edip, Malak hanim ýüzüni paltaly agaç agajyna öwrüp: "Wah, ömrüm, meni günäkärleme, diňe bir gün bar, iň bolmanda ýene bir gün näme bolar? Bu köne uçar agajynyň kitaplarda ýa-da dillerde ýazylyp bilinmejek ýatlamalary bar. Hiç kim bu uçar agajynyň aşagynda oturmady, hiç bir ogul stoluň üstünde durup bilmedi. bu uçar agajyndan başga hemme zady ediň. Bu wakadan soň hiç kim Malak hanymyň ýüzünde ýylgyryş görmeýär P.S. Birnäçe gün bäri bu ýadyma düşüp bilemok. Her söz Şahmar Akbarzadanyň täsirine degen Melak Hanumy diňlänimde, bu dünýäden gitmegiň asla aýrylyşmagy aňlatmaýan adamlaryň bardygyna ýene bir gezek ynandym. Bir owadan söz bar: "Adam unudylanda ölýär". Shahene-de bir gezek, Şahmar Akbarzadäniň peçinden Hakykat kazyýetine goşulanlaryň, hamyry arassalygy, halallygy we dogruçyllygy bilen ýugrulanlaryň diňe fiziki taýdan ýokdugyna ynanýaryn. Hudaý bu peçiň çyrasyny hiç wagt söndürmez. Bu ojagyň ýanmagyny dowam etdirýän perişde ýüzi we perişde häsiýetleri bolan perişde aýal-gyzlary boldy we hemişe bolar