Dawa-jenjel sebäpli göçürilmegi - migrasiýa syýasatyny hasam günäkärleýänler - SÖ .GI

Dünýäde bosgunlar we göçürilenler bolmazdan hiç gün bolmandy. Her gün müňlerçe adam dawa we yzarlamalar sebäpli öýlerini terk etmäge mejbur bolýar BMG-nyň hasabatyna görä, 2026-njy ýylyň başynda yzarlamalar we konfliktler sebäpli öýlerini terk etmäge mejbur bolan adamlar hökmünde 118 million adam hasaba alyndy. Hasabat döwründe başga sebäplere görä gaçybatalga gözleýänleriň sany takmynan 9 million adama ýetdi BMG BMCK-ty tarapyndan düýn neşir edilen resminamada dünýädäki 118 million adam yzarlamalar, konfliktler, zorluklar we adam hukuklarynyň bozulmagy sebäpli öýlerini terk etmäge mejbur boldy. Bu, hasabat döwrüniň netijelerine görä, dünýä ilatynyň her 70-nji ýaşaýjysynyň içerki göçürilendigini aňladýar Aboveokarda agzalan göçürilenleriň umumy sanyndan 35,6 million adam bosgun, 68,7 million adam bolsa göçürilenler hökmünde kesgitlenildi. Hasabata görä, arzalary boýunça karara garaşýan gaçybatalga gözleýänleriň sany takmynan 645,000 artyp, takmynan 9 milliona ýetdi Theeri gelende aýtsak, bu statistika ABŞ we Ysraýylyň Eýrana garşy söweşi sebäpli 2026-njy ýylyň ilkinji aýlarynyň migrasiýa akymlaryny göz öňünde tutmaýar. Şeýle hem hasabatda tebigy betbagtçylyklar, howanyň üýtgemeginiň täsiri ýa-da maliýe kynçylyklary sebäpli öýlerinden çykan adamlary göz öňünde tutmaýar 1988-nji ýyldan soň 1 million azerbaýjan Ermenistandan, Garabagdan we Azerbaýjanyň töweregindäki sebitlerden bosgun we öýlerinden göçürilen adamlar boldy Bosgunlar we azerbaýjanlylary häzirki döwürde zor bilen göçürmek prosesi Ermenistandan kowulmagy bilen başlandy. Şol ýyllarda SSSR liderleriniň kömegi we howandarlygy bilen 300,000 azerbaýjanly öýlerini we öýlerini terk etmäge mejbur boldy Azerbaýjan Respublikasynyň territorial bitewiligini üpjün etmegiň netijesinde, göçürilenleriň watanyna gaýdyp gelmek prosesi başlandy Şeýle-de bolsa, Günbatar Azerbaýjanlylaryň 300,000 raýatlygy we emläk hukuklary 38 ýyl bäri aýak astyna alyndy Dünýäniň öňdebaryjy döwletleri we halkara guramalary bu ugurda azerbaýjanlylaryň adam hukuklarynyň bozulmagyna kömek etmedi ýa-da arasyndaky gapma-garşylyklar sebäpli muny edip bilmedi. Şu nukdaýnazardan seredeniňde, dünýä güýçleriniň bähbitleriniň gapma-garşylygy bosgunlaryň döremeginde we mejbury göçürilmeginde uly rol oýnamaýar Soňky ýyllarda Siriýa, Yrak, Eýran, Yemenemen, Ukraina we Russiýa ýaly konfliktler bosgunlaryň we öýlerinden göçürilenleriň sanyna ep-esli derejede täsir etdi Päkistan bilen Owganystanyň arasyndaky ýaragly çaknyşyk serhet sebitiniň ýaşaýjylarynyň iki tarapa göçmegine sebäp boldy ABŞ we Ysraýylyň Eýrana guran hüjümleri Yslam respublikasynda howpsuzlyk nukdaýnazaryndan içerki göçümleriň köpelmegine sebäp boldy Russiýanyň Ukrainada alyp baran söweşi we sebitleri basyp almagy ukrainalylaryň ýurtdan we ýaşaýan sebitlerinden köpçülikleýin göçmegine sebäp boldy Ukrainanyň Russiýanyň çägine eden hüjümleri hem şol welaýatlarda mejbury göçürildi. Mundan başga-da, Russiýanyň belli raýatlary bu söweşe garşy çykyş etdiler. Howpsuzlyk sebäpli ýurtdan gaçdylar Golaýda Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin "Russiýa Federasiýasynyň bähbitlerine ters gelýän işler sebäpli" ýurtdan giden raýatlaryň emläklerini konfiskasiýa etmäge rugsat berýän kanuna gol çekdi. Kanun 1-nji sentýabrda güýje girer Şol sebäpden bu dawa bosgunlaryň gozgalmaýan emläklerini we döwlet tarapyndan maliýe çeşmelerini konfiskasiýa etmeklige sebäp bolýar Şeýle ýagdaýlar migrantlara basyş etmegiň we jemgyýetiň pikirine täsir etmegiň serişdesi hasaplanýar Bosgunlaryň mejbury göçürilmegi gizlin zat däl, bosgun güýçleriň çaknyşygy netijesinde ýüze çykýan ynsanperwer betbagtçylykdyr Adamlary öýlerinden çykmaga mejbur edýänler, beýleki tarapdan, migrasiýa syýasatyny berkitmek bilen, asuda we howpsuz durmuşda ýaşamak hukugyny üpjün edip bilmeýärler Soňky ýyllarda ABŞ Latyn Amerikasynyň ýurtlaryndan göçmeginiň öňüni almak maksady bilen Meksika bilen serhedinde beton diwar gurdy. Aziýa, Gündogar Europeanewropa we Afrika ýurtlaryndan migrantlary kabul etmek üçin kynçylyklar we býurokratik päsgelçilikler döredilýär. Migrasiýa syýasatynyň güýçlendirilmegi migrantlaryň sanyny azaltmaga we kwotalary ulanmaga gönükdirilendir. Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndan gaçybatalga gözleýänler ýörite merkezlerde karara birnäçe aý garaşýarlar ýa-da üçünji ýurtlara iberilýär. Bu bolsa öz gezeginde näbellilik döredýär, adamlary zorluk ýerlerine gaýtaryp bermek howpuna salýar Ewropa Bileleşigi "Gala Europeewropa" düşünjesi bilen daşarky serhetleriniň goralmagyny güýçlendirýär. Daşary ýurt bikanun migrantlaryň deportasiýa edilmegini maliýeleşdirmek ýurtlarda migrantlary kabul ediş merkezlerini döretmek arkaly amala aşyrylýar. Şeýle çäreler migrantlaryň tussag edilmegini we deportasiýa edilmegini çaltlaşdyrmaga hyzmat edýär Russiýa Federasiýasy zähmet migrantlaryna Ukrainadaky söweşi üçin işçi güýji toplamak üçin basyş edýär. Russiýa Federasiýasynda galmak we işlemek üçin raýatlygy kabul etmeli we Ukrainada söweşmeli. Şu we beýleki şuňa meňzeş faktorlar sebäpli soňky ýyllarda Russiýa Federasiýasyndaky migrasiýa kanunlary ep-esli berkidildi Şeýle hem, Eýran Owganystandan göçürilenleriň yzyna gaýdyp gelmegi üçin birnäçe berk ädim ätdi Beýleki ýurtlar göçürilenlere we bosgunlara garşy şuňa meňzeş çäreleri gördi Öňdebaryjy ýurtlaryň migrasiýa syýasatynyň berkleşmegi netijesinde göçürilenleriň sany soňky on ýylda ilkinji gezek 5,4 million adam ýa-da 4% azaldy Global we sebitdäki gapma-garşylyklar, uruşlar, yzarlamalar we rewolýusiýalar bilen görlen häkimiýetiň üýtgemegi beýik güýçleriň gapma-garşylygy we olaryň arasyndaky gapma-garşylyk netijesinde ýüze çykýar. Bu köp millionlyk migrant goşunyny döredýär BMG-nyň hasabatyna görä, häzirki wagtda dünýäde göçürilen on adamyň takmynan ýedisi bäş ýyl "bosgun" statusy bilen ýaşaýar we käbir ýagdaýlarda has uzyn. Käwagt bu "at" ömürboýy galýar Şonuň üçin migrasiýa esasan ulularyň göçmeginden emele gelýär. Sebäbi adamlaryň köpüsi mejbury bolýança ýurtlaryny terk etmeýärler. Günbatar Azerbaýjanda, bir wagtlar Garabagda bolşy ýaly Ulanylanda saýtdaky materiallara ýüzlenmek möhümdir. Web sahypalarynda maglumat ulanylanda, giperlink bilen salgylanmak hökmanydyr