Maleyka Abbaszadeh: Olara soraglary okuwçylary bulaşdyrmak üçin anyk mysallar görkezsin - SÖVIGI

Döwlet synag merkeziniň müdiriýetiniň başlygy Maleýka Abbaszadeh APA maglumat gullugyna interwýu berdi. Ekzamen, ekzamen soraglary we beýleki möhüm nokatlardaky geljekdäki üýtgeşmeleri düşündirdi Üýtgeşmeler girizenimizde, mekdep programmasyndan daşlaşmaýarys Hanym Maleýka, giriş synaglarynda soňky ýyllarda käbir üýtgeşmeler girizildi. Bu üýtgeşmeleriň esasy maksady näme we geljekde haýsy täzelikler meýilleşdirilýär? Ozal biziň esasy işimiz dalaşgärleriň esasy bilimlerini barlamakdy. Bu 30 ýyl ozal has giňden ýaýrapdy. Döwür üýtgeýär, wagtyň we halkara ülňüleriniň talaplary bar. Biz eýýäm täze modele - ýat mekdebinden pikir mekdebine geçdik. Bu amal 2009-njy ýyldan bäri täze okuw meýilnamasynyň girizilmegi bilen amala aşyrylýar. Elbetde, häzirki wagtda synag modelinde käbir üýtgeşmeler bar. Synagdaky üýtgeşmeler, ilkinji nobatda, orta mekdep programmalarynda ýerine ýetirilen täzelikler bilen baglanyşykly. Ekzamenlerde hökman göz öňünde tutýarys. Changesagny, üýtgeşmeleriň esasy çeşmesi bilim programmalarynyň täzelenmegi Şol bir wagtyň özünde, baha bermek halkara ülňülerine laýyk bolmalydyr. Häzirki wagtda esasy akademiki bilimlerden başga-da, ölçemek endikleri biziň üçin esasy talaplardan biridir. Ekzamenlerde analitiki pikirlenmek, logiki pikirlenmek we täze meseleler bilen näbellilik astynda karar bermek ýaly başarnyklary barlaýarys. Biliş ukyplaryna baha bermek programmalarda we häzirki döwürde üýtgeşmeleriň talabydyr. Emma bu üýtgeşmeler girizilende, mekdep programmasyndan daşlaşmaýarys. Synaglar öňünden tassyklanan programma esasynda taýýarlanýar Soňky synagda gürlemek ukybyny barlamak bilen baglanyşykly üýtgeşmeler hem bolup biler Geljek ýyldan XI synpyň soňky synagynda daşary ýurt dili dersi üçin täze synag modelini hödürlemek meýilleşdirilýär. Ekzamendäki soňky model üýtgemeleriniň sebäbi näme we bu üýtgeşmeler synagyň netijelerine nähili täsir edýär? Daşary ýurt dilindäki üýtgeşmeler barada aýdylanda bolsa, indiki ýyl XI synpa girjek talyplar hakykatdanam bir ýyl ozal IX synpda ulanyljak täze sistema laýyklykda ekzamen tabşyrdylar. Bu modeli bir ýyllap gaýtadan işledik we analiz etdik. Käbir gözegçilikler we synag synaglary geçirildi. Geljek ýyl XI synpyň gutarnykly synagynda talyplar daşary ýurt dili boýunça ýüz sözden ybarat kiçijik düzme ýazmalydyrlar. Bu meseläni ýerine ýetirmek, umumy synag wagtyna takmynan 15 minut goşmak gerek bolup biler. Bu mesele häzirki wagtda ara alnyp maslahatlaşylýar. Normatiw-hukuk resminamalary hem şoňa laýyklykda bolmalydyr. Tassyklansa, resmi taýdan yglan ediler Häzirki wagtda bu synaglarda üç komponent, başarnyk synagdan geçirilýär. Gepleşik ukybyny barlamak entek soňky synaglarda ulanylmaýar. Synag blokynda okamaga we diňlemäge düşünmegi barlaýan meseleler bar. Emma indiki etaplarda gürlemek ukybyny barlamak bilen baglanyşykly üýtgeşmeler bolup biler Umuman, geljekde, mysal üçin, ekzamenleri informatika boýunça sanlaşdyrmak meýilleşdirilýär. Şol bir wagtyň özünde, käbir synaglary, magistriň giriş synagyny sanlaşdyrmak meýilleşdirilýär. Bu ugurda kem-kemden üýtgeşmeler girizilýär. Resaşaýyş jaýyna giriş synagynyň ikinji tapgyry şu ýyldan başlap elektron görnüşinde bolar. Döwlet gullugyna giriş synaglary indi elektron görnüşinde. Diňe şu ýyl 67,000 adam elektron synaglaryna gatnaşdy. Elbetde, bu san köpeler. Ulaldygyça düýp manysy üýtgeýär we programmalar oňa uýgunlaşýarlar Peopleaşlaryň aň-bilim ukyplaryny barlasak, ösýär. Orta mekdepdäki netijeleri hem bu endiklerde ejiz bolanlardan has ýokary. Bu ugurda esasy maksadymyz programmanyň we wagtyň talaplaryna uýgunlaşmakdyr. Netijede, indiki okuw ýylynda 11-nji synp gutarnykly ekzameninde bu modeli ulanan okuwçylaryň geçen ýyl 9-njy synpda şol model boýunça synag geçirendiklerini ýene bir gezek belläsim gelýär Gowy mugallym hem ýalňyşyp biler Käwagt okuwçylaryň bahalary (okuw meýilnamasy) bilen giriş synaglarynda (soraglar) alnan netijeleriň arasynda düýpli tapawutlaryň bardygy synlanýar. Siziň pikiriňizçe munuň esasy sebäbi näme? 2012-nji ýyldan başlap, giriş synaglarynda dalaşgärleriň alan ballarynyň paýlanyş tablisasyny 12-nji belgili "Abituriýent" magazineurnalynda şahadatnama bahalary bilen neşir edýäris. Hawa, has ir düýpli tapawut bardy. Bu tapawudyň kem-kemden azalýandygyny aýdyp bilerin. Bahalar biziň netijelerimize gabat gelýän käbir dersler bar Sometimesöne käwagt ajaýyp bahalary gutaran okuwçy, soňky synagda ýa-da indiki blok synagynda bu dersden has pes netijäni görkezýär. 13 ýyl ozal tapawut has uludy, indi beýle kän däl Içerki baha beriş prosesi indi mekdeplerde has gowy geçirilýär. Käbir yzygiderliligi görýäris, ýöne entek isleýän derejämizde däl. Bilim we Medeniýet ministrligi ýeke-täk standart boýunça baha berýär. Mugallym, hatda gowy mugallym hem ýalňyşyp biler. Näme üçin? Sebäbi deňeşdirme baha berýär. Mysal üçin, bir synpda 25 adam bar we hökmany suratda olaryň derejesi biri-biri bilen deňeşdirilýär. Mugallym iň gowy bilýän okuwça "5" ýazýar. Heöne ol ýurtda iň gowumy? Milli çempion hemişe Europeanewropanyň çempiony bolýarmy we her Europeanewropa çempiony dünýä çempiony bolýarmy? We biziň ýekeje standartymyz bar we bu standart boýunça baha berýäris. Tapawutlar bolup biler, sebäbi mugallym deňeşdirme baha berýär. Thisöne bu "iki alan okuwça bäş ýazmak" manysyny bermeýär. Mysal üçin, dört bilen bäş aralygynda düşýän okuwça bäş, ýa-da käwagt dört bolup biler. Orta mekdeplerde baha bermek has çynlakaý. Bu hem adaty zat Umumy matematiki bilimler ýurtda gowy derejede däl Jemgyýetde käwagt käbir synag soraglary okuwçylary bilimlerini ölçemek däl-de, bulaşdyrmak ýa-da "duzamak" maksatly pikirler bar. Bu meselä nähili garaýarsyňyz? Size bir soragym bar. Gumanitar ugur boýunça hünärmen, nirede gutardyňyz? Hawa, Baku döwlet uniwersiteti, ismurnalistika fakulteti Dörtburçlukda näçe diagonal bar? Hawa, olardan 2-si. Bu sorag ýedinji, altynjy synpyň soragy. 11-nji synpyň gutarnykly synagynda şeýle soraglar bar. Bu gaty ýönekeý sorag we jogap bermek üçin 1-3 sekunt gerek. Bu soraglarda haýsy duzak hakda gürleşip bileris? Mesele umumy matematiki bilimleriň ýurtda gowy derejede däldigidir Size başga bir sorag görkezmäge rugsat ediň. Gutardyş synagynda statistika bilen baglanyşykly 1 kyn sorag ýüze çykdy: f (x) = ax2 + bx + c funksiýasynyň grafigi bilen baglanyşykly ýazmaça jogap talap edýän açyk görnüşli mesele. Talyplaryň 86,8 göterimi bu soraga jogap berip bilmedi. Okuwçylaryň 3,6% -i 1 (doly) bal gazandy. 4,14% talyp 2/3 bal, 5.39% talyp 1/3 bal, 10,87% talyp 0 bal gazandy. Gatnaşanlaryň 76.01% -i bu soraga jogap bermekden ýüz öwürdi. Bu soraga jogap bermek üçin 2-3 minut gerek. 9-njy synp okuw kitabyna degişlidir we doly meýilnamanyň içinde. (Beýleki soraglary görkezýär) Haýsy soraglarda duzak bar? Soraglary her jogap wagtyna görä düzýäris: 1-5 sekuntda 4 sorag, 6-10 sekuntda 3 sorag, 11-20 sekuntda 3 sorag, 21-30 sekuntda 4 sorag, 30-60 sekuntda 4 sorag we 1-5 minutda 7 sorag - ýazmaça jogap talap edýän meseleler jogaplanyp bilner. Jemi 45-50 minut ýeterlik. Galan 15-10 minut soraglary barlamak we kodlamak üçin sarp edilýär. Jemleýji synagda 18 sany aňsat sorag bar. Bu soraglar näme üçin olar üçin kyn? Sebäbi okuwçy aşaky synplardan matematika öwrenip başlamaly Bu ýerde ilkinji mesele ene-atalaryň öz matematiki bilimleriniň häzirki okuw meýilnamasyna laýyk gelmeýändigi bilen baglanyşykly. Matematiki bilimleriň zynjyr häsiýeti bar we öňki bilimleriň emele gelmezden indiki tapgyra geçmek mümkin däl. Talyp tebigy sanlar bilen nähili işlemelidigini bilmese, rasional sanlara, soň bolsa algebra geçmek kyn bolar. Şonuň üçin matematiki binýady başlangyç synplardan dogry düzmeli. Bir ýa-da iki bilen matematiki ukyplary emele getirmek mümkin däl. Mugallym, tebigy sanlary bilmeýän okuwça sizi bir ýa-da iki ýyldan ekzamene taýynlajakdygyny aýdyp bilmez Soraglarymyz programma bilen doly baglanyşykly. Soraglar dürli derejelerde taýýarlanýar: ýönekeý soraglar garyp ýerine ýetirijileri belli bir bilimli adamlardan tapawutlandyrmaga hyzmat edýär, orta we kyn soraglar bolsa gowy çykyş edýän okuwçylary saýlamaga hyzmat edýär. Thehli soraglar ýönekeý bolsa, taýýar we zehinli okuwçylary beýlekilerden tapawutlandyrmak mümkin bolmaz Şu ýylky soňky synagda 280-den ýokary bal gazanan 896 adam bar. Bu, Nakhiwanda geçirilen synagyň netijelerini öz içine almaýar. Bu netijeler 54 dürli sebitde hasaba alyndy. Başgaça aýdylanda, her sebitde diýen ýaly ýokary üstünlik gazananlar bar. 300 oçko toplanlardan gaty az tapawutlanýar. Mugallymyň bu tapawudy doly açyp bilmejekdigini hem aýdaýyn. Emma biz muňa ynanýarys meseleler, az bal tapawudy bilen bolsa-da, olary tapawutlandyryp bileris Synaglarymyzyň maksady okuwçylary bulaşdyrmak däl, bilimlerini we başarnyklaryny has takyk ölçemek. Şeýle pikirleri öňe sürenleriň, iň bolmanda haýsy soragyň duzaga düşendigi barada anyk bir mysal getirmegini isleýärin. Diňe umumy pikiri aýtmak bilen muny talap etmek dogry däl. Sosial ulgamlarda ýazylan teswirlere ýa-da aýratyn pikirlere seredip umumy netije çykarmak dogry çemeleşme däl. Statistika bir adamyň, ýüz adamyň, hatda müň adamyň pikirine esaslanyp döredilmeýär, ýöne gynansak-da, käwagt sosial ulgamda ýazylanlar nädogry jemgyýetçilik pikiriniň döremegine sebäp bolýar. Ekzamene ýüz müňden gowrak okuwçynyň gatnaşýandygyny göz öňünde tutmalydyrys. Mysal üçin, belli bir dersiň 50-60 okuwçysy "ekzamen kyn" diýse, bu umumy netijäni aňlatmaýar. Statistika başga düşünje we has giňişleýin maglumatlara - maglumatlara esaslanmalydyr. Bu ugurda doly takyk statistika ähli netijeler yglan edilenden soň elýeterli bolar Netijeleriň yglan edilmegine degdiňiz. 9-njy we 15-nji martda geçirilen jemleýji synaglaryň netijelerini eýýäm yglan etdiňiz. Garaşýanlaryňyz we hakyky netijeleriňiz gabat gelýärmi? Hawa, tersine ýykylýar. Häzirki netijelere seredenimizde, umumy suratyň geçen ýyl bilen deňeşdirilende üýtgemändigini görýäris. Againene-de pes, orta we ýokary ýerine ýetirijiler bar. Synag netijeleri garaşylýan derejede. Has aň-bilim ukybyny ölçän soraglaryň ortaça balyň birneme peselmegine sebäp boljakdygyny öňem bilýärdik we netijeler muny görkezdi. Statistik ýagdaý ýok Öýdäki soraglara seretmek, ekzamen wagtynda bu soraglara jogap bermek bilen deň däl Şol senede geçirilen synaglaryň dürli derejeli kynçylyklary barada köp arzalar bar. Käbir dalaşgärler 9-njy martda geçirilen synagyň has kyndygyny öňe sürýärler. Bu iki synagyň arasynda hakykatdanam kynçylykda tapawut bolup biler öýdýärsiňizmi ýa-da soraglar ýörite metodologiýa bilen deň derejede taýýarlanýarmy? 9-njy we 15-nji martda geçirilen synaglaryň kynçylyk derejesi barada aýdylanlara gelsek, bu ýerde bir mesele bar. Öýdäki soraglara seretmek, ekzamen wagtynda bu soraglara jogap bermek bilen deň däl. Talyp maşklara soň seredende-de: "Muny bilýärdim" diýip biler. Emma synag şertlerinde wagt çäkleri, tolgunma we beýleki faktorlar netijä täsir edýär. 9-njy martda ekzamen tabşyrýan okuwçy, elbetde, oňa has aňsat bolar, sebäbi beýleki ekzameniň soraglaryny öýünde rahat görer Şeýle-de bolsa, synaglaryň ikisinde-de soraglar göz öňünde tutulan synag modeline laýyklykda kesgitlenýär. Synag programmasy we nusgalyk meseleleriň halka öňünden hödürlenýändigini bilýärsiňiz. Olar bilen 2025-nji ýylyň sentýabr aýynda web sahypamyzda we 2026-njy ýylyň ýanwar aýynda "Abituriýent" magazineurnalynyň ýörite sanynda tanyşmak mümkin boldy. Haýsy soraglar berler we baha berişiň nähili geçiriljekdigi öňünden yglan edildi. Studentsagny, okuwçylar şoňa görä öňünden taýýarlanyp bilerler. Şonuň üçin iki ekzameniň arasynda başga bir kynçylyk derejesi barada sorag bolup bilmez Synag soraglary nädip kesgitlenýär? Soraglar ilkinji gezek awtorlar tarapyndan DIM-e tabşyrylanda, gözden geçirilýär. Hünärmen soragy laýyk hasaplasa, sorag synag bankyna girýär. Bu sorag birnäçe ýyllap bankda oturyp biler ýa-da asla ulanylmazlygy mümkin. Synag bankynyň ähli ugurlarda dürli görnüşli soraglary bolmaly - ýönekeý, orta we kyn dereje, dürli mowzuklar we dürli aktuallyk aýratynlyklary bilen baglanyşykly soraglar. Her ugur üçin ýeterlik ätiýaçlyk soraglary saklanýar. Soraglar, wariant hökmünde tehniki tabşyryk esasynda düzülýär. Näçe ýönekeý, orta, kyn soraglaryň boljakdygyny we meseleleriň aýratynlyklary nämedigini öňünden görkezýär. Programma üpjünçiligi, meniň we içerde işleýän adamlaryň aýdýan tötänleýin belgisine esaslanyp, ekzamende soraglary awtomatiki döredýär. Tötänleýin san üýtgese, başga soraglar düşer. Bu amalda adamyň gatyşmagy az bolýar Soraglar saýlanylandan soň täzeden gözden geçirilýär. Sebäbi tabşyrygyň birnäçe ýyl ozal taýýarlanandygy we bu döwürde käbir üýtgeşmeleriň bolmagy mümkin. Esasanam taryh we geografiýa ýaly mowzuklarda maglumat üýtgäp biler. Mysal üçin, ýerleri basyp almak barada ozal taýýarlanan soraglar bardy. Indi hakykat üýtgedi we şeýle soraglary redaktirlemeli. Şonuň üçin her sorag dogry we degişliligi üçin gaýtadan barlanýar Synag bankynda köp sorag bar we bank ýapyk saklanýar. Synagda ulanylýan materiallar soň köpçülige aýan edilýär. Şeýle-de bolsa, bu soraglar eýýäm ulanylmaýar we belli bir derejede şol materiallary "ýitirýäris". Sebäbi sorag ýüze çykansoň, ony gaýtadan ulanyp bolmaz. Emma bu ädim aç-açanlyk üçin edilýär, şonuň üçin "sorag başga" we "ýalňyşlyk boldy" ýaly jedeller ýüze çykmaz. Şol bir wagtyň özünde, halk bu soraglary barlap biler we bu bir hili jemgyýetçilik tejribesiniň roluny oýnaýar Emma ekzamen soragynda ýalňyşlyk tapylsa, munuň üçin kim jogapkär we şol ýazyjylara garşy nähili çäreler görülýär? Synagdan soň haýsydyr bir soragda ýalňyşlyk tapylsa, bu mesele üçin ähli gatnaşyjylara ballar berilýär. Muny hemmeler bilýär. Şeýle ýagdaýlar seýrek ýüze çykýar we esasan tehniki sebäplere görä bolýar. Erroralňyşlygyň jogapkärçiligi soragy taýýarlan we bilermen synagyny geçiren adamda. Şeýle ýagdaýlarda olara garşy administratiw çäreler görülip bilner. Käwagt olara duýduryş berilýär, käýinilýär we hatda hyzmatdaşlygyň düýbünden bes edilen ýagdaýlary bolýar. Sebäbi bu iş uly jogapkärçiligi talap edýär Jemleýji synaglaryň netijelerini has gysga wagtda yglan etmek mümkin Bilşiňiz ýaly, netijeleriň we jogaplaryň soňky synaglarda yglan edilmegi üçin 5-6 hepde gerek. Bu prosesi has gysga wagtda durmuşa geçirip bolarmy? Hawa, jemleýji synaglaryň netijelerini has gysga wagtda yglan etmek mümkin. Munuň üçin netijeleri barlaýan marker-hünärmenleriň sany köp bolmaly. Bu hünärmenleri taýýarlamak üçin ýörite okuw kurslary yglan edildi. Şol kurslara goşulýanlar ilki okuwdan geçýärler, soň ekzamen alýarlar we laýyk hasap edilse, bu işe gatnaşýarlar. Bu işe mugallymlar we beýleki hünärmenler hem gatnaşyp bilerler. Näçe köp adam goşulsa, netijeleri çalt barlap bolýar Bu ýyl ýagdaý birneme üýtgeşikdi. 9-njy we 15-nji martda geçirilen synaglardan soň dynç alyşlar has köp boldy. Bilim we Medeniýet ministrliginiň işgärleri dynç alyş günlerinde işläp bilseler-de, hünärmenler edara bilen şertnama boýunça işleýärler we şol günlerde işlemäge mejbur etmek mümkin däl. Hünärmenler esseleri öýde, öýde gözden geçirýärler we hersi anyk soraglara baha berýär. Munuň üçin SDG-nyň ýörite platformasy bar. Şol platforma edara tarapyndan döredildi we awtorlyk hukugy DİM-e degişlidir. Bu ulgam örän gymmatly gural hasaplanýar we daşary ýurtly hünärmenler tarapyndan ýokary baha berilýär. Platforma millionlarça tabşyrygy onlaýn barlamaga mümkinçilik berýär. Bu prosese näçe marker gatnaşsa, ekzameniň jogaplaryny çalt barlap boljakdygyny aýdyň aýdyp bolar. Gynansagam, häzirki wagtda markerleriň sany islenýän derejede däl Netijeleri emeli intellekt bilen barlamak prosesi derňelýär Siziň pikiriňizçe, emeli intellekt giriş we çykyş synaglarynyň formatyna we synagyna nähili üýtgeşmeler girizip biler? Bilýärsiňizmi, çagalar dürli setirlerde ýazýarlar we hünärmenler okamakda kynçylyk çekýärler. Electronicöne ýazuwy elektroniki synaglarda bellikleriň ýerine emeli intellekt barlap biler. Bu ugurda käbir işler edýäris Emma munuň kanuny esaslary bolmaly. Sebäbi, mysal üçin, hünärmen ýalňyşlyk goýberen bolsa, okuwçy ekzamen barada ýüz tutanda, men bu barada karar berýärin. Emma netije emeli intellekt bilen barlanan bolsa näme etmeli? Häzirki wagtda ulgam şeýle bir welin, iki hünärmen barlaýar we netijeler gabat gelse kabul edilýär. Otherwiseogsam, kazyýet üçünji hünärmene berilýär. Üçünji bilermeniň netijesi, iň bolmanda biri bilen razy bolsa, bu netije kabul ediler. Gabat gelmeýän hünärmeniň işi aýratyn derňelýär. Emeli intellektlere eýýäm barlanan ýagdaýlary berýäris we baha bermegiň hünärmenleriň netijelerine näderejede laýykdygyny görýäris. Häzirki wagtda bu görkeziji takmynan 70-80 göterim. Hünärmenleriň arasyndaky ylalaşyk 85-90 göterime golaý Maglumat bazasy baýlaşdygyça bu utgaşyklyk artar diýip pikir edýäris. Şol bir wagtyň özünde, bu işi kanuny derejede ulanmak üçin bu ugurdaky kadalaşdyryjy-hukuk resminamalary taýýarlanmalydyr. Soraglary gözden geçirmekde emeli intellektiň ulanylmagy meselesi hem gün tertibinde. Bu ýerde käbir howpsuzlyk meseleleri bar. Bu amallar çözülenden soň, soraglary gözden geçirmekde emeli intellekt ulanylyp bilner. Iöne meniň pikirimçe ýakyn wagtda zerurlyga öwrüler Bu tehnologiýalar dürli ugurlarda - howpsuzlyk meselelerinde, synaglaryň netijelerine gözegçilik etmekde we beýleki ugurlarda ulanylýar. Bu amal maliýe we ykdysady ugurlara hem degişlidir. Käbir programmalar, adam gatyşmazdan prosesleri barlamaga mümkinçilik berýär. Bäş ýylda takmynan işgärleriň sany 20-30 göterim azalmagy mümkin diýip pikir edýärin. Munuň gowy ýa-da erbetdigini aýtmak kyn, ýöne şeýle mümkinçilik bar Ene-atalar çagalary agyr basyşda saklaýarlar Döwlet synag merkezi, 9-15-nji mart aralygynda geçirilen soňky synag barada sosial ulgamda gözleg geçirdi. Anketanyň netijeleri barada näme aýdyp bilersiňiz? Bu gaty gowy sorag we gaty gyzykly täsirleri bar. Häzirki wagtda mende diňe deslapky maglumatlar bar. Beýleki synag (19-njy aprel) bilen baglanyşykly anketanyň netijeleri entek işlenmändigi sebäpli, bu barada gutarnykly pikir aýtmak ýerlikli däl. Emma deslapky sanlar anketanyň dowamynda ulgama 16356 sany özboluşly girişiň hasaba alnandygyny görkezýär. Üýtgeşik giriş bilen, ulgama girýän adamy göz öňünde tutýarys, ýöne onuň kimdigini bilemzok. Jemi 19,963 jogap ýygnaldy. Bu, takmynan 4 müň goşmaça jogaplaryň bardygyny görkezýär. Käbir adamlar anketany birnäçe gezek doldurdylar Biz ony aýratyn barladyk. Ilki bilen dürli adamlar iki gezek girendir öýdüpdik. Emma derňew wagtynda goşmaça 4000 jogapyň köpüsini diňe 80 adamyň iberendigi anyklandy. Hatda haýyşa belli bir üýtgeşik salgydan 185 gezek jogap berildi. Bu, käbir adamlar ýa-da belli bir merkezler tarapyndan guramaçylykly tertipde gatyşmak synanyşygynyň bardygyny görkezýär. Indi bu jogaplaryň oňyn ýa-da otrisatel däldigini aýdamok, bu many däl. Munuň haýsy maksat bilen edilendigini aýdyp biljek däl. Emma şeýle hakykat bar. Soraga gatnaşanlaryň 69 göterimi 200-300 bal aralygynda netijelere garaşýandyklaryny ýazdy, bu bolsa garaşýanlaryň gaty ýokarydygyny aňladýar. Olaryň 80 göterimi ekzamene taýynlyk görýändiklerini aýtdy. Takmynan 15 göterimi bölekleýin taýýardyklaryny aýtdy Bu ýerde gyzykly bir nokat bar. Köp ýyllaryň dowamynda okuwçylaryň 9-njy synpdan soň 11-nji synpda synag netijelerini gowulaşdyrýandyklaryny gördük. Ortaça, netije takmynan 20 göterim ýokarlanýar. Mysal üçin, bir okuwçy 9-njy synpda 3 dersde 100 bal toplasa, 120-130 bal alyp biler, 11-nji synpda 140 bal gazanyp biler. Suddenlyöne birden 300 oçko toplamak real däl ýaly. Biz soradyk, 9-njy synpda haýsy netijäni görkezdiňiz? Soraga gatnaşanlaryň 32 göterimi 9-njy synpda 200 baldan ýokary bal alandyklaryny ýazdy. Hakyky statistika seredýärin, şol ýyl 9-njy synpda 200 baldan ýokary bal gazananlaryň umumy sany takmynan 4 müň adamdy. Emma anketadaky sanlar 6500 adamyň bu görkezijini ýygnandygyny görkezýär. Anketa şol okuwçylaryň hemmesiniň gatnaşandygyny kabul edeliň. Goşmaça 2000 okuwçy nireden? Şonuň üçin käbir gatnaşyjylar öz netijelerini dogry habar bermediler. Adam öňki netijesini dogry görkezmese, garaşýanlary hakyky baha bermäge esaslanmaýar. Elbetde, bu ýagdaýda nägilelik hem ýüze çykýar Soraga gatnaşanlaryň 67 göterimi ekzameni kyn hasaplaýandyklaryny aýtdy. Emma kimdir biri 9-njy synpda hakykatdanam 200 bal gazanan bolsa, bu synag onuň üçin beýle kyn bolmaz. Bu ýerde käbir gapma-garşylyklar bar ýaly. Başgaça aýdylanda, käbir adamlar özlerini aldamak üçin bu anketa gatnaşdylar. Şeýle-de bolsa, hakyky ýagdaýy öwrenmekdi. Bu netijeler, jogap berenleriň ep-esli böleginiň ekzameni şahsy taýýarlyk mümkinçiliklerine laýyk gelmeýän aňsat proses hökmünde kabul edendigini görkezýär. Seriousagny, çynlakaý taýýarlyk görmezdenem ýokary netijeleri gazanyp bolar öýdüpdirler Anketa gatnaşanlaryň 78 göterimi ekzamen has aňsat bolsa has adalatly boljakdygyna ynanýar. Emma bu ýerde bir sorag ýüze çykýar: kim üçin adalatly? Synag hemmeler üçin aňsat bolsa, gowy bilen ýamany tapawutlandyrmak mümkin bolmaz. Bu ýokary taýýarlykly okuwçylar üçin adalatly däl. Anotherene-de bir gyzykly zat, anketa gatnaşanlaryň 98 göteriminiň ekzamenler barada maglumatlary esasan sosial mediadan alýandyklaryny aýtdy. .Agny, metodiki çeşmelere, resmi materiallara, magazinesurnallara we görkezilen mysallara salgylanmaýar. Esasan sosial ulgamlarda öňe sürlen pikirlere esaslanýar. Stress bilen baglanyşykly netijeler hem bellärliklidir Soraga gatnaşanlaryň takmynan 50 göterimi stresiň esasy çeşmesiniň ene-atalarynyň garaşýandyklaryny aýtdy. Ene-atalar çagalary agyr basyşda saklaýarlar. Ene-atalara ýüzlenmek isleýärin, bu döwürde çagalar diňe sizden goldaw almaly. Ekzameniň adama baha bermeýändigine, bilimine we başarnygyna düşünmelidigine düşünmeli. Emma ene-ata çagasyna şahsyýet hökmünde baha berýär. Şeýle-de bolsa, çaga haýsy netijä garamazdan ene-atanyň goldaw berjekdigine ynanmalydyr. Çagalar üçin gorky gurşawyny döretmek däl-de, olary goldamak zerur. Elbetde, gowy bal almak möhümdir. Sebäbi bütin dünýäde ýaryş bar we ýokary hünärlere kabul etmek üçin ýokary bal möhümdir. Emma her kim adamyň bilimine görä netije alýandygyny we şol netijä görä orta mekdepde kabul edilýändigini bilmelidir. Hiç kim başga biriniň ýerini almaýar Bu ýerde has möhüm zat, okuwy dowam etdirmek ukybydyr. Talyp ekzameniň netijesini seljermeli. Haýsy dersleri bilýändigini, haýsy ugurlarda boşluklarynyň bardygyny we olary nädip dolduryp biljekdigini görmeli. Bu eýýäm gelejek üçin bilim ýoluny düzýär. Hünär saýlamak diňe abraý üçin edilmeli däldir. Esasy mesele, adamyň haýsy ugurda özüni has gowy ösdürip biljekdigi. Şeýle hem bu ugurda hyzmatlary edýäris. Gynansagam, ýüz tutýanlar kän däl. Şeýle-de bolsa, 9-njy we 10-njy synp okuwçylarynyň gelip, psihometrik synaglary geçirmegini we haýsy ugurda has üstünlikli bolup biljekdigini kesgitlemegi maslahat bererin. Bu örän möhümdir Käbir mugallymlar okuwçylaryň netijeleriniň bir aý öňünden belli bolmagyny islemeýärler Öz-özüňi barlamak hakda gürleşdiň. Emma masgara ekzamenlerine gatnaşanlar barmy? Synag synaglarymyza diňe 5500 adam gol çekdi, ýokary okuw jaýlaryna girmek üçin 100,000 arza berildi. .Agny, diňe 5 göterimi hakyky bilimlerini barlamak isledi. Näme üçin beýle azdygyny bilemzok. Käbir mugallymlar okuwçylaryň netijeleriniň bir aý öňünden belli bolmagyny islemän bilerler, şonuň üçin okuwçylara synag tabşyrmazlygy maslahat berýärler. Emma hakykat, her synagdan soň okuwçynyň netijesini milli standartlar bilen deňeşdirmäge mümkinçiligi bar. Mundan başga-da, okuwçylaryň ikinji synag synagynda saýlamagy mümkin. Mysal üçin, I toparda erbet çykyş eden bolsa, ikinji synanyşykda başga bir topary saýlap biler. Himiýa, oba hojalygy hünärlerine ýa-da beýleki ugurlara ünsi jemläp biler. Theöne esasy zat, adam bu hünäri hakykatdanam isleýär. Diňe diplom almak üçin uniwersitetde dört ýyl geçirmek dogry däl. Sebäbi şol dört ýyl, adamyň özüni ösdürmeli iň möhüm döwri. Adam zähmet bazaryna girende haýsy bilim we başarnyklara eýe boljakdygy we özi üçin iş tapjakdygy hakda pikirlenmeli. Baldan has möhüm zat, zähmet bazarynda 4-5 ýyldan näme bolup geçjekdigi, bu hakda pikirlenip, degişli traýektoriýany saýlamaly, şonuň üçin ony alyp bilerin, halaýan iş tapyp, garaşsyz durmuş başlaryn. Bu örän möhümdir. Ene-atalar henizem bir ýerde kabul edilmegine çynlakaý çemeleşýärler. Hatda olar üçin "çagam kabul edilmese, utanaryn" durmuş we ölüm meselesine öwrülýär. Uly basyş gurşawyny döredýärler we bu çagalara gaty erbet täsir edýär. Çaga ene-atasynyň tarapdarydygyny we oňa goldaw berjekdigini duýmalydyr Şu ýyl Nakhiwanda XI synplaryň soňky synagy 19-njy aprelde, blok synagy 24-nji maýda geçiriler. Bir aýyň içinde iki sany möhüm synagy guramak dalaşgärler üçin goşmaça stres döretmeýärmi? Bir tarapdan, ahyrky synagyň näme üçin mart aýynda geçirilýändigini, irdigini aýdýarlar. Aprel aýynda geçiren bolsak we giriş synaglary maý aýynda bolan bolsa, bir aýda iki ekzameniň gaty kyndygyny aýdardylar. .Agny, şol bir wagtyň özünde hemmeleriň göwnünden turmak mümkin däl. Özümizi beýle maksat edip bilmeris. Maý aýynda ekzamen tabşyrmak islemeýänler tomusda geçiriljek ekzamene gatnaşyp bilerler Sanly modele geçmegi maksat edinýäris beforeöne öň giriş synagy esasan tomus aýlarynda we bir gezek geçirildi. Soňky 6-7 ýylda gutardyş we blok synag synag ulgamy ulanyldy. Öňki model bilen deňeşdirilende bu ulgamyň artykmaçlygy näme? Halk köpçüligi ekzameni belli bir günde geçirmek we gutarmak has ýerlikli diýip hasaplaýar. Bu hakda näme aýdyp bilersiňiz? examhli synaglary bir günde geçirmek tehniki mümkinçilikler bilen baglanyşykly. Mysal üçin, bir günde 50-60 müň kitapça çap etmek bolýar. Oneöne bir günde 100,000 kitapça çap etmek üçin neşirýatyň güýji iki esse artmaly. Beýleki tarapdan, synaglary geçirmek üçin amatly binalaryň sany hem çäklidir. 50-60 müň adam ýerleşdirmek mümkin, ýöne 100,000 adamy synamak üçin ýaramsyz mekdepleri ulanmaly bolar. Bu dogry bolmaz. Mundan başga-da, ýeterlik gözegçiler we duýduryş berijiler hem zerur. Olar şertnama işgärleri we bir günde gaty köp adamy özüne çekmek aňsat däl. Hatda şol gün şäherde taksi tapmak hem kyn. Synag materiallaryny daşamak üçin köp ulag talap edilýär. Mundan başga-da, her bir synag binasynda tiz kömek we ýangyn dwigateli bolmaly, adatdan daşary ýagdaýlarda derrew gatyşmak mümkin. Bir günde iň köp 62,000 adam üçin synag geçirip bileris. Hawa, käbir synaglar elektron bolanyndan soň bu amal hasam ulalyp biler. Başgaça aýdylanda, synag kagyz göterijide däl-de, okuwçynyň öz mekdebindäki kompýuterlerde geçirilmelidir. Bu wagt 100,000 okuwçy üçin 100,000 kompýuter gerek. Sometimesöne käwagt mekdebi gutaranlaryň sany 150, kompýuterleriň sany bolsa 100-den az bolup biler. Sanly modele geçmegi maksat edinenimizde, bu synaglary geljekde bir gün geçirip bileris. Bu amal 5-6 ýyl dowam edip biler. Emma indi ähli synaglary bir günde geçirmek mümkin däl. Bizde beýle mümkinçilik ýok SAT ekzameninde aldamak mysallary köp Siziň pikiriňizçe mekdepde daşary ýurt dilini bilýän adamlar, şeýle hem halkara synaglaryndan geçen we belli şahadatnamalary bolanlar göni Iňlis dilinde okamaga taýynmy? Elbetde, iňlis dilinde okadýan mekdeplerde okuwçylaryň iňlis dili derejesi gowy. Thisöne bu, matematikany zerur derejede bilýändiklerini ýa-da beýleki derslerde ýeterlik derejede taýýardyklaryny aňlatmaýar. Muny esasan matematikada synlaýarys. Matematika boýunça ortaça ballaryň azerbaýjan we rus bölümlerinde deň bolsa, iňlis dilindäki mekdeplerde birneme pesdigini görýäris Bu ýyl iňlis dilindäki mekdepleriň okuwçylarynyň arasynda ilkinji gezek iň köp 200 bal gazandy. Olaryň matematika we başga bir daşary ýurt dilini bilmek derejesini barlaýarys. Mekdepde eýýäm 11 ýyl iňlis dilini öwrenýärler, TOEFL, IELTS ýaly halkara synaglarda şahadatnama alýarlar Bu ýerde iňlis dilinde okadylýan hünärlerde okamak üçin blok synagyndan geçmeli bolýarlar. Şu wagt käbir kynçylyklaryň ýüze çykyp biljekdigine düşünýärin. Emma şol bir wagtyň özünde, bu iňlis dilindäki mekdeplerden IB ýa-da A derejeli şahadatnama almaga hukugy bar. Şol şahadatnamalary alan bolsalar, iňlis dili hünäri boýunça ekzamensiz kabul edilip bilner Halkara SAT synagy barada aýdylanda bolsa, aldaw ýagdaýlarynyň köpdügini aç-açan aýdyp bilerin. Gynansagam, şeýle ýagdaýlar bar we bu ugurda degişli halkara guramalaryna birnäçe gezek ýüz tutduk. Biz muny görýäris. Sebäbi, mysal üçin, SAT ekzameninde - iňlis dilinde bolup, okamak we ýazmak bilen matematika boýunça iň köp 800 bal gazanyp boljak ýagdaýlar bar, umumy bal 1600, ýöne soňky synagymyzda 1500 baldan ýokary bal alan adam 20-30 bal töweregi. Bu mümkin däl. SAT boýunça matematika has çylşyrymly bolany üçin, ballardaky bu tapawut adaty ýaly däl. Şol sebäpden, SAT synaglary bilen baglanyşykly halkara guramalaryna çynlakaý nägileligimizi mälim etdik. SAT synaglarynyň netijelerine esaslanyp, Azerbaýjanyň diňe bir uniwersiteti talyplary kabul edýär. Şeýle hem, bu ýyl SAT-dan belli bir baldan başga-da, soňky synagymyzda matematikadan azyndan 40 bal almalydygyny şert etdiler. Meniň pikirimçe, bu has gowy karar we SAT-ny özleri alýanlar mynasyp ýerleri alarlar. Sebäbi, gynansak-da, öňki ýyllarda bir ýerde kimdir biriniň ýerine ekzamene gatnaşandygyny ýa-da netijäni dürli usullar bilen alandyklaryny gördük Hususy ýokary okuw jaýlaryna kabul edilişine nähili baha berýärsiňiz? Hususy uniwersitetleriň giriş ballary döwlet uniwersitetlerinden tapawutlymy? Umuman aýdanyňda, uniwersitetleriň arasyndaky tapawutlar diňe hususy we döwlet uniwersitetleriniň arasynda däl. Mysal üçin, birinji topara kabul edilenleriň ortaça ballaryna seretsek, käbir uniwersitetlerde 600 bal we ondan ýokarydygyny göreris. Käbirleriniň ortaça ballary 350-den ýokary, käbirleri 300-den pes. Bu diňe bir hususy uniwersitetlere däl, eýsem sebitlerde ýerleşýän döwlet uniwersitetlerine-de degişlidir. Emma netijeleri gaty gowy hususy uniwersitetler bar. Hususy uniwersitet Bu ýerde kabul edilenleriň ortaça baly 400-den ýokary. Beýlekilerde bu görkeziji 350 ýa-da 300-den pes. Birnäçe hususy uniwersitet mugallymçylyk işine eýýäm çynlakaý çemeleşýär, innowasiýalary durmuşa geçirýär we netijelerini görýäris. Olaryň öz goşuny döredilýär. Şol uniwersitetlerde okamak isleýänleriň sany köpelýär we dalaşgärler saýlama wagtynda olary birinji ýerde görkezýärler Uniwersitetlere kiçi bakalawr hökmünde kabul edilenler barada näme aýdyp bilersiňiz? Bakalawrlar dürli uniwersitetlere - Tehniki uniwersitet, Binagärlik we gurluşyk uniwersiteti, Ykdysadyýet uniwersiteti, Sport akademiýasy, Harby-deňiz akademiýasy, Nakhiwan döwlet uniwersiteti, Ganjada oba hojalyk uniwersiteti, Ganja döwlet uniwersiteti, Tehnologiýa uniwersiteti, Sumgaýt döwlet uniwersiteti, Mingachewir döwlet uniwersiteti, Lankaran döwlet uniwersiteti hem kabul edilýär. Mysal üçin, käbir uniwersitetlerde bu görkeziji 40 göterimden gowrak. Sumgaýt döwlet uniwersitetinde we Mingaçewir döwlet uniwersitetinde 20 göterimden, Lankaranda 15 göterimden gowrak. Hyzmatdaşlyk uniwersitetinde kiçi bakalawrlaryň paýy 20 göterime golaý Zähmet we jemgyýetçilik gatnaşyklary akademiýasynda bu görkeziji 40 göterim, Baku işewür uniwersitetinde bolsa 2025-nji ýylda 30 göterim. Elbetde, käbir uniwersitetler bar, mysal üçin Baku döwlet uniwersiteti, lukmançylyk uniwersiteti, Baku ýokary nebit mekdebi, ADA, Garabag uniwersiteti, Milli awiasiýa akademiýasy, Döwlet dolandyryş akademiýasy, Azerbaýjan diller uniwersiteti, Gümrük akademiýasy, Türkiýe-Azerbaýjan Käbir kärleri ýatyrmak hem mümkindir Ministrler Kabineti meýilnamalaşdyryş ýerlerini käwagt köpeldýär ýa-da azaldar, käbir hünärler köplenç ýatyrylýar we täze hünärler döredilýär. Recentlyakynda, kollejlerde bedenterbiýe mugallymçylyk hünärine giriş hem bes edildi. Olar hakda näme aýdyp bilersiňiz? Bu, ykdysadyýetiň ýagdaýyny, iş ýerleriniň sanyny, işsizligiň derejesini we zähmet bazarynda haýsy kärleriň talap edilýändigini göz öňünde tutmak bilen kesgitlenýär. Bu mesele diňe bir ministrligiň işi däl. Ykdysadyýet ministrliginiň, Zähmet we ilaty sosial goramak ministrliginiň, Maliýe ministrliginiň we iň esasysy Ylym we bilim ministrliginiň tekliplerine esaslanyp, meýilnama ýerleri ministrler kabinetinde kesgitlenýär we biz, Döwlet synag merkezi hökmünde, ony durmuşa geçirýäris. Başga sözler bilen aýdylanda, Bilim we Medeniýet ministrligi tassyklanan meýilnama ýerlerine talyp kabul edýär. Bu ýerde täze hünärleri döretmek hem mümkin. Täze hünärleriň teklibini esasan uniwersitetleriň özi berýär. Sebäbi munuň üçin material we tehniki esas, mugallymlar topary, maksatnama, häzirki zaman okuw kitaplary we beýleki taýýarlyk işleri zerurdyr. Her ýyl täze hünärler açylýar. Esasan, ilki magistr derejesinde başlaýar, soň bolsa bakalawr derejesinde okadylýar. Bu proses dowam eder we üýtgeşmeler bolar. Mysal üçin, käbir sebitlerde oba hojalygy we azyk tehnologiýasy hünärmenlerine uly isleg bar. -6aşlar henizem 5-6 ýyldan oba hojalygy we azyk howpsuzlygy pudaklarynda islegiň we aýlyk hakynyň ýokary boljakdygyna doly düşünmeýärler. Şeýle-de bolsa, bu ugurlara gyzyklanma henizem pes. Käbir kärleriň ýatyrylmagy hem mümkin we adaty Surat - Ilkin Nabiýew © ️ APA GROUP