Milli ýadynda ýaşaýan we göterýän sözleriň ajaýyp ussady

Häzirki zaman edebiýatymyzda şeýle şahsyýetler bar welin, olary diňe şahyr, proza ​​ýazyjylary, publisistler ýa-da syýasatçylar hökmünde görkezmek ýeterlik däl. Munuň ýaly atlar diňe bir eser ýazman, diňe pikirleri beýan etmeýär; tutuş döwrüň ruhuny, bir milletiň taryhy ýadyny we geografiýanyň ykbalyny öz egninde göterýärler. Halk şahyry Sabir Rustamhanli şeýle ajaýyp şahsyýetleriň biridir Halk şahyry, görnükli filolog, jemgyýetçilik we syýasy şahsyýet Sabir Rustamhanli Azerbaýjan edebiýatynyň we jemgyýetçilik-syýasy pikiriniň taryhynda özboluşly we ýatdan çykmajak yz galdyran beýik şahsyýet. Diňe şahyr we ýazyjy hökmünde däl, eýsem jemgyýetçilik pikirindäki milli ýörelgesi we ýörelgesi bilen publisist-journalisturnalist hökmünde-de sungat we intellektual taýdan erkinlik, ýurdy söýmek, taryhy ýatlama we azerbaýjan halkynyň milli ideallaryny beýan etdi Häzirki wagtda Sabir Rüstamhanliniň ady diňe bir azerbaýjan edebi pikiriniň däl, eýsem tutuş türk dünýäsiniň ruhy ýadynyň aýrylmaz bölegine meňzeýär. Döredijiligi we jemgyýetçilik göreşi milli şahsyýeti goramak, taryhy hakykaty dowam etdirmek we geljek nesillere geçirmek meselesinde çalşyp bolmajak ähmiýete eýe Sabir Rüstamhanliniň edebi we intellektual dünýäsine çuňňur düşünmek üçin döredijiligine ýol açýan esasy düşünjelere seretmek ýeterlikdir. Bu düşünjeleriň başynda ene dili şübhesizdir. Sabir Rüstamhanli üçin dil diňe bir aragatnaşyk serişdesi däl; dil milletiň göze görünmeýän serhedidir, taryhy ýadygärligiň gaçybatalgasy, ahlak bitewiliginiň goldawydyr. Onuň pikir ulgamynda dil geçmiş bilen geljegiň arasynda mukaddes köpri bolup durýar Şol sebäpli Sabir Rustamhanli üçin ene dilini goramak diňe bir medeni mesele däl, eýsem milli barlygy, milli ruhy we döwletlilik aňyny goramagy gönüden-göni aňladýar. Eserlerinde dil estetiki gözelligiň çeper elementi bolmak üçin ýeterlik däl; milli öz-özüňi tanamak, taryhy ýat we ahlak garşylygynyň esasy sütünlerine öwrülýär. Sabir Rüstamhanliniň sözler dünýäsinde dil hem ýat, serhet we milletiň ykbalyna eýe bolan kalbyň sesi Oftenygy-ýygydan "lander goralmaly, ene dili hem goralmaly" diýen pikiri aslynda bütin döredijiliginiň we pikir ulgamynyň ahlak formulasydyr. Bu pikir adaty dile bolan söýginiň beýany däl; bu ýerde dil bilen ýer, söz we watan, söz we ykbal milli barlygyň arasynda çuňňur we aýrylmaz baglanyşyk gurulýar. Sabir Rüstamhanli üçin ene dil Watan ýaly mukaddes, serhet ýaly eldegrilmesiz, baýdak ýaly belent we eziz Bu ruhy ygrarlylyk, goşgularynda, isticurnalistik ýazgylarynda we köpçüligiň öňünde eden çykyşlarynda aýdyň görünýär. Esasanam Azerbaýjanyň hakykatynda, milli şahsyýetiň we döwletliligiň duýgur pursatlarynda Milli Mejlisiň oturgyjyndan aýdan pikirleri, sözleriň we amallaryň arasynda döreden bitewiliginiň aýdyň mysalydyr. Sabir Rustamhanli üçin ýazmak diňe bir edebi iş däl, eýsem milli pozisiýa, ahlak jogapkärçiligi we taryhy borjy Dile bir milletiň ruhy geografiýasy hökmünde düşünýär. Occuper basyp alyp bolar; emma dil ýaşasa, milletiň içki watany ýaşamagyny dowam etdirer. Şonuň üçinem, poeziýasynda ýurda bolan söýgi diňe bir kartada görkezilen ýurda däl, eýsem şol ýurduň diline, ýadyna, sesine we ruhuna-da degişlidir Sabir Rustamhanlini häzirki Azerbaýjan edebiýatynda tapawutlandyrýan we tapawutlandyrýan esasy taraplaryň biri, poeziýasynda raýatlyk aňydyr. Liriki duýgurlygy hiç wagt jemgyýetçilik jogapkärçiliginden aýyrmady. Şygryýetinde söýgi bar bolsa, bu söýgi diňe şahsy duýgularyň beýany däl; milletine, taryhyna, ýurduna we adama has uly, has ýokary söýgi. Azerbaýjan öz eserlerinde diňe bir ýurduň ady ýaly däl-de, eýsem gürleşilmeli, ýazylmaly, garşy durmaly we zerur bolsa tölenmeli mukaddes ynam hökmünde görünýär. Şu nukdaýnazardan seredeniňde, Sabir Rustamhanli häzirki Azerbaýjan poeziýasynda milli erk şahyrydyr Edebi şahsyýetini we syýasy we jemgyýetçilik göreşini biri-birinden aýratyn göz öňüne getirmek mümkin däl. Sabir Rustamkhanli, 1988-nji ýylda milli oýanma prosesinde Maýdan hereketiniň ruhuny göteren we diňe ýazgylary bilen däl, eýsem meýdançadaky pozisiýasy bilen halkyň milli aňyna ýüz tutan öňdebaryjylardan biri. Garaşsyzlyk döwründe ýerine ýetiren wezipeleri, parlament agzasy hökmünde alyp barýan işleri, metbugatda we intellektual durmuşda öňdebaryjy orny diňe ruçkasy bilen ýazylypdy. islegi bilen gürleýän intellektualdygyny aýdyň görkezýär Çeper eserleri bilen syýasy pozisiýasynyň arasynda gapma-garşylyk ýa-da dargamak ýok; tersine, şol bir milli-ruhy çyzygyň dürli görnüşleri. Şahyryň sözleri we syýasatçynyň pozisiýasy şol bir kök bilen iýmitlenýär: Azerbaýjanyň dili, şahsyýeti we bitewiligi Bu nukdaýnazardan Sabir Rustamhanli diňe bir edebi şahsyýet däl, eýsem milli ýadygärlik binagäri. Hususan-da, "Durmuş kitaby" Azerbaýjanyň soňky taryhynda pikir hadysasy hökmünde baha berilýär. Bu eser tutuş bir nesil bilen täzeden tanyşmaga, taryhyna göz aýlamaga we milli ykbalyny täzeden okamaga mümkinçilik boldy. Galamyndan ýazylan tekstler, pikiri, ýady we jemgyýetçilik islegini herekete getirýän we jemgyýetiň ahlak energiýasyny oýanýan tekstlerdir Sabir Rüstamhanliniň beýikligi hem geljegi çözmek ukybyna baglydyr. Ene diline nostalgiýa hökmünde garamaýar. Onuň üçin dil ýaşaýan, göreşýän, saklanmaly we geljekki nesillere berk berilmeli janly bir jandar. Şonuň üçin diliň bilimden metbugata, kanunçylyk dilinden gündelik durmuşyna dogry, arassa we aňly ulanylmagyny milli borjy hasaplaýar. Onuň pikiriçe, ene dilini goramak diňe bir filologlaryň ýa-da mugallymlaryň işi däl; tutuş jemgyýetiň umumy jogapkärçiligidir. Sebäbi dil döwülende pikirlenmek hem gowşaýar, ýat ýitýär we şahsyýeti sarsdyrýar Şygryýetinde köplenç ýüze çykýan taryhdan habarly bolmak bu ýerde aýratyn many alýar. Sabir Rüstamhanliniň eserlerinde taryh janly aň, janly aňdyr. Türk dünýäsiniň umumy ýady, göreşlere baý Azerbaýjanyň taryhy, Garabagyň agyrylary, aýralyk islegi, agzybirlik - bularyň hemmesi ýazgylarynda medeniýet we siwilizasiýa aňy hökmünde ýüze çykýar. Geçmişi şu günüň islegine öwürýän pikirli adam. Şonuň üçin eserlerinde "watan" düşünjesi geografiýa garanyňda has giň we çuň many berýär: watan diliň gürlenýän, taryhy ýatda saklanýan we şahsyýetiň saklanýan ýeri Sabir Rüstamhanliniň poeziýasy, ismurnalistikasy we intellektual mirasy barada birnäçe wagtlap geçiren gözleglerimiň netijesinde, edebi şahsyýetine ene dili, milli aýratynlygy we watany nukdaýnazaryndan birmeňzeş baha berilmeli diýen netijä geldim. Milli şahyryň 80 ýyllygy mynasybetli taýýarlan "Dil, şahsyýet, watan" atly kitabym şu netijäniň netijesinde ýüze çykdy we eserlerinde diliň milli ýat, şahsyýet we döwlet düşünjesi bilen döredilen çuňňur baglanyşygyny has ýakyndan görmäge mümkinçilik döretdi Sabir Rustamhanli üçin ene dili bir milletiň görünmeýän serhedidir, taryhy ýady we ahlak garşylygynyň güýji. Bu gurluş, "Dil, şahsyýet, watan" okuwymda açmaga synanyşan esasy çemeleşmämiziň özenidir Sabir Rüstamhanlini türk dünýäsi nukdaýnazaryndan gymmatly edýän başga bir möhüm tarap. Azerbaýjan barada aýdanda, diňe bir ýurt hakda däl; şol bir wagtyň özünde, türk dünýäsiniň bölünen ýadyny, umumy medeniýetini we umumy ykbalyny beýan edýär. Öz eserlerinde türk diliniň dürli şahalarynyň arasyndaky garyndaşlyk, taryhy baglanyşyklaryň dowamlylygy we umumy siwilizasiýanyň aňy güýçli duýulýar. Bu nukdaýnazardan Sabir Rustamhanli diňe bir milli şahyr däl; şeýle hem, türk dünýäsiniň umumy wy consciencedanyna ýüz tutýan güýçli söz ussady Segsen ýyl adaty ömür hasaplamasy däl. Esasanam bu segsen ýylda bir milletiň poeziýasy, göreşi, agyrylary we umytlary bar bolsa, bu döwür senenamada ýönekeý san bolmakdan ýüz öwürýär we tutuş bir döwrüň şaýady bolýar. Sabir Rüstamhanliniň 80 ýyllyk durmuşy, şeýle hem Azerbaýjanyň soňky taryhyna, milli oýanmagyna, dil ugrundaky göreşine, edebi garşylyga we türk dünýäsiniň idealyna çuňňur hormat goýýandygynyň beýanydyr. Ony ýatlamak diňe bir ussa hormat goýmak bilen çäklenmeýär; şol bir wagtyň özünde, ene diline, milli özboluşlylygyna we watanyna wepalylygyň iň güýçli mysallaryndan birine salam Häzirki wagtda Sabir Rüstamhanliniň ady agzalanda, diňe bir poeziýa kellä gelenok; şol bir wagtyň özünde ses, pozisiýa, garşylyk we ynanç gelýär. Sözlerine ýurduň agyr ýüküni çeken, milletiň ýadyny öz diline ynandyran we ruçkasyny hakykat üçin ulanan beýik at. Eserlerini okaýarka, bir halkyň ýüz ýyllyk tolgunyşyklary, şatlyklary, ýitgileri we galkynyş islegi hakda hem okamak bolýar Şonuň üçin Sabir Rustamhanli diliň şahyrydyr; dili milletiň ykbaly hökmünde görýärdi. Ol şahsyýet şahyry; sebäbi adamlary we jemgyýeti köklerinden aýyrman düşünýärdi. Watan şahyry; sebäbi ikisem topragy, mukaddeslik duýgusy bilen gorady Belki-de, bu sözlem ony has dogry beýan edýär: Sabir Rustamhanli Azerbaýjanyň sesi bilen gürleýän, türk dünýäsiniň hatyrasyna ýazýan we sözleri bilen Watany goraýan beýik halk şahyrydyr Türkiýäniň Gazi uniwersitetiniň gözlegçisi