Garaşsyzlyk urşunyň ilkinji ädimi, Atatürkiň 'meniň doglan günüm' diýip atlandyran güni: 19-njy maýda Atatürkiň hatyrasy, Youthaşlar we sport güni gutly bolsun! | T24

Mustafa Kemal Paşanyň 1919-njy ýylyň 19-njy maýynda Bandyrma gämisine Samsuna gonanyndan 107 ýyl geçdi. 1919-njy ýylyň 19-njy maýy, soňky ýyllarda harby we syýasy göreşiň başlangyjy bolmak bilen birlikde häzirki zaman döwlet-döwlet şahsyýetiniň we ýaşlar idealynyň esaslarynyň birine öwrüldi. Mustafa Kemal Paşanyň Samsuna gelmegi, takmynan 4 ýyl dowam etjek Garaşsyzlyk söweşine esas döretdi Mudros ýaragy 1918-nji ýylyň 30-njy oktýabrynda gol çekilenden soň, Anadolynyň dürli sebitlerini soýuzdaş güýçler basyp aldy. Gresiýanyň goşuny Izmirde gonanda, Adana fransuzlar tarapyndan dolandyryldy, Antalýa we Konýa töwerekleri italýanlar tarapyndan gözegçilik astyna alyndy. Iňlis esgerleri Samsun, Merzifon, Urfa, Maraş we Antep ýaly nokatlara ýerleşdirildi. Iňlis deňiz flotunyň 1918-nji ýylyň 13-nji noýabrynda Stambulyň öňünde gämi duralgasy Osmanlynyň paýtagtyndaky basyp alyş atmosferasynyň iň görnükli nyşanlarynyň birine öwrüldi Yearsyllaryny birinji hatarda geçiren we ningyldyrym goşun toparynyň serkerdesi wezipesinden soň Stambula gaýdyp gelen Mustafa Kemal Paşa bu döwürde Anadolyda bolup geçýän garşylyk hereketlerini ýakyndan yzarlady. 9-njy goşun gözegçisi wezipesine bellenen Mustafa Kemal, Gara deňiz sebitindäki dartgynlylyga we howpsuzlyk meselelerine salgylanyp, Izmir basyp alnandan bir gün soň, 1919-njy ýylyň 16-njy maýynda Stambuldan Bandyrma gämisine gitdi. Paşa we oňa ýoldaş delegasiýa 19-njy maýda irden Samsundaky Reji Pire gitdi Garaşsyzlyk söweşini 1919-njy ýylyň 19-njy maýynda Samsunda aýak basyp, Anadolyda garşylyk toruny dokamak üçin telegrafda görkezen Mustafa Kemal Paşanyň görkezen karary, taryhy resminamalarda we ýatlamalarda ýatdan çykmajak bir waka boldy Döwrüň Samsun telegraf müdiri Faik Şemseddin (Başara) Beýiň hut özi şaýatlyk eden we PTT Taryhy, Atatürk gözleg merkezi (ATAM) neşirlerinde we Garaşsyzlyk söweşiniň ýatlamalarynda söz bilen beýan edilen şol taryhy gije: "Howa ýagyşly we elektrikli boldy. Şol döwürde ýyldyrym çybyk ulgamy bolmansoň, simleri ýere gömdüm (ýyldyrym çakmaz we enjamlary ýakmaz ýaly). Gijäniň ýary ýakynlaşanda gapydaky garawul ylgap gelip, 'Mustafa Kemal Paşa gelýär!' Şol wagt Mustafa Kemal Paşa bir otagdan ybarat telegraf ofisine girdi. Men ýerimden turdum-da: 'Gel, Paşa' diýdim. Havza we Amasýa bilen derrew duşuşmalydygyny aýtdy 'Howa elektrikleşdirildi, simleri gömdük, görüşmäge rugsat berip bilmerin, urup bilersiňiz!' Diýlende, Mustafa Kemal Paşa gözlerime seretdi we aşakdaky taryhy jogaby berdi: "Bu ýurduň halas edilmegi barada, hökman duşuşaryn ... diea öleris, ýa-da ýurt halas bolar!" " Samsundan soň Gawza göçüp gelen Mustafa Kemal Paşa, neşir edilen neşirleri we şol ýerde geçirilen ýygnaklar bilen basyp alyşlara garşy köpçülikleýin reaksiýany guramakda möhüm rol oýnady. Gawzada geçirilen demonstrasiýalarda Izmiriň basyp alynmagy gün tertibine getirildi. Şeýlelik bilen, Amasýa, Erzurum we Siwas prosesleri bilen dowam etjek Milli göreş liniýasynyň ilkinji ädimlerinden biri Samsunda geçirildi Atatürkiň çykyşy, Samsuna gelşiniň beýany bilen başlaýar: "1919-njy ýylyň 19-njy maýynda Samsuna gondum. Umumy ýagdaý we dünýägaraýyş şeýle boldy: Birinji Jahan Urşunda Osman imperiýasynyň jemgyýeti ýeňildi, Osman goşunyna ähli tarapdan zeper ýetdi we agyr şertler bilen ýaraşyk şertnamasy baglaşyldy. Beýik Urşuň uzak ýyllarynda millet ýadaw we garyp ýagdaýa düşdi 19-njy maýda köpçüligiň ýadyna düşen ýeri respublikanyň ilkinji ýyllarynda emele geldi. Ilkinji döwürlerde bu sene häzirki wagtda bolşy ýaly tutuş ýurt boýunça resmi dabaralar bilen bellenilýän baýramçylyk däl-de, Samsunda ýerleşýän ýerli ýatlamalar görnüşinde boldy Türkiýe Respublikasynyň esaslandyryjysy Mustafa Kemal Atatürkiň "Meniň doglan günüm 19-njy maý" sözleri hem senä simwoliki many berdi 1936-njy ýylda Prezidentiň hususy sekretary Hasan Rıza Soýak Atatürk Türkiýe Respublikasynyň Daşary işler ministrliginden (Daşary işler ministrligi) resminama aldy. Resminamada Atatürkiň doglan gününde: "Iňlis wekili Monsiur Morgan biziň ofisimize ýüz tutdy we Angliýanyň koroly Eduard sekizinji prezidentimiziň doglan güni mynasybetli ýörite we çyn ýürekden gutlag telegrammasynyň iberiljekdigini aýtdy we Atatürkiň doglan senesi barada habar berilmegini isledi. Rugsatyňyzy haýyş edýärin. "Daşary işler ministriniň orunbasary Ali Türk geldi Atatürk biraz oýlandy, ýöne takyk gününi we aýyny bilmedi. Ejesinden eşidişi ýaly, ýazda doglandygyny ýadyna saldy. Birdenem: "Näme üçin bu 19-njy maýda bolmaly däl?" Hasan Rıza Beý resminama aşakdaky jogaby ýazdy we iberdi: "Bu, 10.XI.1936 belgili hatyň jogaby we belgili teswirnama: Prezident Atatürkiň 1881-nji ýylyň 19-njy maýynda doglandygyny tabşyrýaryn." Samsunda her ýyl geçirilýän dabaralarda şäher bezeldi, meýdançalarda dabaralar geçirildi, konferensiýalar we tomaşalar geçirildi. Bedenterbiýe we sport çäreleri 19-njy maýy tutuş ýurt boýunça “ýaşlar baýramçylygy” etmekde täsirli boldy. 1928-nji ýylda Stambulda Selim Siri Tarkanyň başlangyjy bilen guralan "Gimnastika festiwallary" indiki ýyllarda maý aýynda ýaşlar we sport çäreleriniň esasyny düzdi. 1936-njy ýyldan bäri bu guramalar gönüden-göni 19-njy maýda geçirildi we bu gün diňe taryhy hatyra bolmakdan ýaşlara we sporta ünsi jemläp, milli derejede bellenilýän güne öwrüldi Türkiye Respublikasynyň esaslandyryjysy Mustafa Kemal Atatürk, saglyk ýagdaýyna garamazdan 1938-nji ýylda Ankaradaky 19-njy maý stadionynda geçirilen dabaralara tomaşa etdi. Bu, 19-njy maýda fiziki taýdan gatnaşan soňky baýramçylygydy Şol ýylda kabul edilen kanuny düzgün bilen 19-njy maý resmi taýdan "Youthaşlar we sport güni" diýlip yglan edildi. Şeýle-de bolsa, Atatürk birnäçe aýdan soň aradan çykandygy sebäpli resmi statusa eýe bolan ilkinji dabaralary görüp bilmedi. Ilkinji resmi baýramçylyk dabarasy 1939-njy ýylda geçirildi 1981-nji ýylda kabul edilen bu düzgün bilen dynç alyşyň ady "Atatürkiň hatyrasyna, Youthaşlar we sport gününe" üýtgedildi Şu gün, 19-njy maý Türkiýede Garaşsyzlyk urşunyň başlanmagyny alamatlandyrýan taryhy gün we ýaşlar we sport temasynda döredilen resmi hatyra güni hökmünde bellenilmegini dowam etdirýär Kukiler, web sahypasyndan iberilen we ulanyjynyň web brauzeri tarapyndan ulanyjynyň göz aýlaýarka ulanyjynyň kompýuterinde saklanýan ownuk maglumatlar bölekleridir. Brauzeriňiz her habary gutapjyk diýilýän kiçijik faýlda saklaýar. Serwerden başga bir sahypa haýyş edeniňizde, brauzeriňiz gutapjygy serwere iberýär. Gutapjyklar, web sahypalary üçin maglumatlary ýatda saklamak ýa-da ulanyjylaryň brauzer işjeňligini ýazdyrmak üçin ygtybarly mehanizm hökmünde döredildi Bu gutapjyklar web sahypasynyň işlemegi üçin zerurdyr we ulgamlarymyzda öçürilip bilinmez. Bular, adatça, diňe amallaryňyzy gaýtadan işlemek üçin döredilýär. Bu amallar, gizlinlik islegleriňizi düzmek, hasabyňyza girmek ýa-da anketany doldurmak ýaly hyzmat islegleriňizi öz içine alýar. Bu gutapjyklar barada blokirlemek ýa-da duýduryş bermek üçin brauzeriňizi sazlap bilersiňiz, emma şeýle etseňiz sahypanyň käbir bölekleri işlemän biler Bu gutapjyklar, sahypamyzyň işleýşini ölçäp we gowulandyryp biler ýaly, sahypa girýänleriň we traffik çeşmeleriniň sanyny sanamaga mümkinçilik berýär. Haýsy sahypalara iň az girilýändigini we girýänleriň sahypa nädip girýändigini öwrenmäge kömek edýär. Bu gutapjyklar tarapyndan toplanan ähli maglumatlar jemlenendir we şonuň üçin anonimdir. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, sahypamyza haçan gireniňizi bilmeris Bu gutapjyklar, wideo we göni söhbetdeşlik ýaly ösen işlemegi we şahsylaşdyrmagy hödürlemäge mümkinçilik berýär. Bular biziň ýa-da sahypalarymyzda ulanýan hyzmatlarymyzy üçünji tarap üpjün edijiler tarapyndan kesgitlenip bilner. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu funksiýalaryň hemmesi ýa-da käbiri dogry işlemän biler Bu gutapjyklar, mahabat hyzmatdaşlarymyz tarapyndan sahypamyzda goýuldy. Bular, gyzyklanma bildirýän profiliňizi döretmek we beýleki sahypalarda degişli mahabaty görkezmek üçin degişli kompaniýalar tarapyndan ulanylyp bilner. Brauzeriňizi we enjamyňyzy özboluşly kesgitlemek arkaly işleýärler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, dürli saýtlarda şahsylaşdyrylan mahabat tejribesini hödürläp bilmeris Bellik: Kukiler syýasatyna garamazdan mahabatlar görkezilýär Bu gutapjyklar, mazmunymyzy dostlaryňyz we toruňyz bilen paýlaşmak üçin sahypamyzda ýerleşdirilen dürli sosial media hyzmatlary tarapyndan döredilýär. Beýleki sahypalary ulananyňyzda we gyzyklanma profiliňizi döredeniňizde brauzeriňizi yzarlap bilerler. Bu, girýän beýleki sahypalaryňyzdaky mazmuna we habarlara täsir edip biler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz paýlaşma gurallaryny ulanyp ýa-da görüp bilmezligiňiz mümkin