Kanunylygyň eroziýasy - Asym Akansoý

Recentlyakynda syýasatyň "subutnamalara esaslanmalydygy" ýygy-ýygydan nygtaldy. Hakykata esaslanýan sosial taslamalary emele getirmek we sosial razyçylygy gazanmak bilen ädilen ädimleri öňe sürmek üýtgeşmäniň ugruny we tizligini kesgitleýär. Hakykata dogry düşünmek we düşünmek demokratiýa üçin esasy zerurlyk, şeýle hem syýasata demokratik düşünmek üçin usulyýet zerurlygydyr. Şol sebäpli üýtgeşmelere ünsi jemlemek we täsirlerden, dessine reaksiýalardan we emosional reflekslerden uzak durmak arkaly güýçli argumentler döretmek möhümdir Amal düşnükli: Sosial we ykdysady ýagdaýy ölçäp, çaklamany däl-de, maglumat esasly hakykatlara esaslanyp meseläni kesgitleýärsiňiz. Şol esasda, ideologiýaňyza esaslanýan syýasatlary ösdürýärsiňiz we meseläniň sebäplerine laýyk çözgütleri taýýarlaýarsyňyz. Soňra netijeleri täzeden ölçäp, durmuşa geçirilýän syýasatlaryň täsirini barlaýarsyňyz Aöne möhüm bir nokat bar: Maglumatlar diňe umumy ýagdaýy görkezmeýär; Şeýle hem ulgamyň haýsy segmentleriň peýdasyna işleýändigini açýar. Şonuň üçin ygtybarly gözleg institutlarynyň bolmagy we ýaýramagy demokratik medeniýet üçin aýgytlydyr. Başga bir tarapdan, meýdandan alnan gözegçilikler bilen maglumatlaryň arasyndaky bir-birine gabat gelmek, geçirilen derňewleri barlamaga mümkinçilik berýär Mine üüçeliň ýolbaşçylygyndaky Migrasiýa, şahsyýet we hukuk barlaglary merkezi tarapyndan çärýekde bir gezek neşir edilýän 2026-njy ýylyň mart aýyndaky maglumatlar bu ugurda diýseň täsir galdyrýar. Gözleglere görä, jemgyýetiň 90,4% -i ýurtda nädogry ugurda gidýär diýip pikir edýär. Bu nyrh, adaty nägilelikden başga, häzirki tertibe bolan ynamyň çynlakaý sarsandygyny görkezýär. Mundan başga-da, bu tendensiýa üznüksiz: 2017-nji ýyldan bäri köpeldi we 2022-nji ýylda 97% -e ýetdi we häzirem 90% -e ýetýär Bu surat administratiw gurluşyň işlemeginden ýüze çykýan gurluş krizisine yşarat edýär. Mundan başga-da, bu krizisi diňe bir ykdysady görkezijiler arkaly däl, eýsem sosial adalat we girdeji paýlanyşy arkaly hem okamaly Jemgyýetiň 63.33% -i ykdysady ýagdaýynyň ýaramazlaşjakdygyny, 69,94% -i ýurduň ykdysadyýetiniň ýaramazlaşjakdygyny pikir edýär. Bu diňe bir garaşmak däl; Bu häzirki ykdysady modeliň jemgyýetiň köplügine umyt döretmeýändigini görkezýär. Häzirki amallar öz içine almaýandygy sebäpli; Akyldara esaslanýan ösüş meýilnamalary däl-de, kärende, artykmaçlyk we syýasy baglanyşyklar arkaly işleýär Şeýle ulgamda zähmet biderek bolýar, girdeji deňsizligi çuňlaşýar we giň ýaýran howpsuzlyk ýüze çykýar. Aslynda, jemgyýetiň 53.60% esasy zerurlyklaryny kanagatlandyryp bilmezlikden gorksa-da, 68.80% ýaşaýyş derejesini saklap bilmejekdigini, 72.80% bergisini töläp bilmejekdigini we 74.2% saglyk çykdajylaryny ýapyp bilmejekdigini pikir edýär Bu maglumatlar aýdyň bir hakykaty görkezýär: Adamlar diňe bir garyplaşmaýarlar; Şol bir wagtyň özünde, ulgamdan arkaýyn we ýalňyz bolýarlar. Şeýle-de bolsa, dargamak diňe bir ykdysady ugurda däl. Ykdysady tertip we syýasy tertip biri-biri bilen baglanyşýar we deňsizlikleriň çuňlaşmagy bilen syýasy ulgam bu deňsizlikleri görkezýän gurluşa öwrülýär Häzirki wagtda hökümet we mejlis iň ynamdar guramalaryň arasynda. Bu ýagdaý, syýasy ulgamyň jemgyýetiň öňünde kanunylyk öndürmek ukybyny gowşadýandygyny görkezýär. Has geň galdyrýan zat, jemgyýetiň diňe 12,8% -i karar bermek işlerinde öz pikirleri bar öýdýär. Bu, ilatyň aglaba köplüginiň özüni syýasy prosesiň daşyndaky ýaly görýändigini aňladýar. Şonuň üçin mesele diňe wekilçilik ýetmezçiligi däl; demokratik giňişligiň daralmagydyr. Jemgyýetiň 87,8% adalatsyzlygy umumy hasaplaýar, 88% partiýalylygy umumy hasaplaýar, 88.2% korrupsiýa we 81% para bermek adaty zat diýip pikir edýär. Bu tablisada korrupsiýanyň kadadan çykma däl-de, ulgamyň modus işine öwrülendigini görkezýär Kärende esasly ykdysadyýet we syýasy howandarlyk gatnaşyklary biri-birini iýmitlendirýär; jemgyýetçilik serişdeleri sosial peýdany däl-de, belli bir gyzyklanma toparlaryna gönükdirilýär. Bu ýagdaý diňe bir ykdysady netijesizligi döretmän, adalat duýgusyny hem ýok edýär Bu kontekstde ýüze çykýan sosiologiki ýagdaý düşnüklidir: anomiýa. Başgaça aýdylanda, kadalaryň çökmegi, edaralaryň ynam bermeýän we şahsyýetiň ulgam bilen gatnaşygy gowşaýan ýagdaý. Emma bu diňe bir medeni dargamak däl; Deňsizlikleriň çuňlaşmagy bilen ýüze çykýan gurluş arakesmesi. Häzirki wagtda adamlar aç-açan aýdýarlar: "Bu ulgam meniň üçin işlemeýär" Bu meselä ýetmegiň sebäpleri köp gatlakly: ykdysady pese gaçmak, adalatyň gowşamagy, korrupsiýanyň institusionallaşdyrylmagy, administratiw gowşaklyklar, demokratik gatnaşygyň daralmagy we syýasy garaşlylyk. Jemgyýetiň 74,44% -i daşarky täsirleriň köpelmegi bilen gyzyklanýar. Bu alada Bu diňe bir daşary syýasat däl, eýsem erk we öz ykbalyňy kesgitlemek meselesidir Kipr meselesi baradaky maglumatlar hem haýran galdyryjy: jemgyýetiň 72.01% -i çözgüt isleýär, 60,65% -i häzirki ýagdaýy kabul edip bolmajak hasaplaýar we 92,72% -i izolýasiýanyň ýokarlanmagyndan alada galýar. Bu, häzirki gurluşyň dowamly däldigini aýdyň görkezýär Bu görkezijileriň hemmesi birleşdirilende üç krizis ýüze çykýar: ykdysady krizis, syýasy wekilçilik krizisi we institusional ynam krizisi. Bu üç taraplaýyn gurluş has çuňňur netijäni berýär: kanunylyk krizisi Kanunylyk krizisi, halkyň dolandyrylyşyny indi kabul etmeýändigini aňladýar. Saýlawda güýç gazanyp bolar; Şeýle-de bolsa, onuň dowamlylygy sosial razyçylyga baglydyr. Häzirki wagtda bu razyçylygyň gowşadylandygy ýa-da ýokdugy äşgärdir UBP-YDP-DP hökümetine aýratyn seredenimizde, mesele diňe şowsuzlyk däl; kanunylygyny ýitirmekdir. Ulgam dolandyryp bilmeýändigi, adalatly bolup bilmeýändigi, wekilçilik edip bilmeýändigi we ynam berip bilmeýändigi sebäpli. Iň esasy zat, jemgyýet bilen baglaşan şertnamasyna zeper ýetirdi Jemgyýetler uzak wagtlap sabyr edip bilerler; ýöne ynandyrmazdan dolandyryp bolmaz. Şonuň üçin zerur zat hökümetiň adaty üýtgemegi däl. Asyl zerurlyk; Gatnaşýan we deňhukukly demokratiýa, güýçli we garaşsyz institutlaryň döredilmegi, aç-açan we jogapkärçilikli dolandyryş we zähmet we önümçilige gönükdirilen adalatly ykdysady model. Dünýä bilen integrasiýa prosesinde kanunyň hökmürowanlygyna we deňlige esaslanýan ulgam gutulgysyz Bu kyn şertlerde bir ýurdy dolandyryp bolarmy? Hawa, dolandyrylmaly. Muny etmegiň usuly, häzirki gürrüňi tersleşdirmekdir. Jemgyýet razylygyny we adalaty bermeýän islendik buýrugyň hemişelik bolup bilmejekdigini ýatdan çykarmaly däldir Şonuň üçin esasy wezipe özgerişleriň esasyny düzjek hakykaty dogry kesgitlemekdir