Zyýan däl, bu sindrom! Tikleriň aňyrsyndaky hakykat: Týuret sindromy - Habarlar

Recentlyakynda döredilen ajaýyp "Kasam edýärin" filmi, Týuretta sindromy bilen ýaşaýan çaganyň gündelik durmuşyny gürrüň berýär, şol bir wagtyň özünde jemgyýetiň bu neýro-ösüş bozulmasyna nädogry düşünýändigini gün tertibine getirýär “Tourette sindromy” diagnozy bolan Jon Deýwidsonyň hakyky wakasyny gürrüň berýän filmde üstünlikli ýetginjek oglanyň arz-şikaýatlary meýletin hereketlerden, taktikalardan we sarsgynlardan başlaýar we duýdansyz sesler, ant içmek we hüjümler bilen dowam edýär. Maşgalasy Johnahýanyň üýtgemegini duýsa-da, ilki bilen bu kesel diýip pikir etmeýärler. Filmdäki sahnalar hakyky durmuşda ýygy-ýygydan duş gelýän ýagdaýy görkezýär; “Tourette” sindromy belli däl we bu sindromly adamlar gynansakda düşünilmeýär Çaga we ýetginjek psihiatr Dos. Doktor Aziz Kara duýdansyz, islegsiz we gaýtalanýan hereketler we sesler bilen häsiýetlendirilýän “Tourette” sindromynyň esasanam çagalykdan başlanýandygyny we jemgyýetde ýygy-ýygydan ýalňyş düşündirilýändigini aýtdy we çagalaryň köplenç “muny bilgeşleýin edýändikleri”, “zaýalanýandyklary” ýa-da “ünsi çekjek bolýandyklary” ýaly nädogry baha berilýändigini aýtdy Syýahat sindromyny ilkinji gezek fransuz newrology Georges Gilles de la Tourette, Dos. Doktor Aziz Kara bu keseliň bir adamda azyndan bir ýyllap bir ýa-da birnäçe motor teklibi we wokal taktikasy berjaý edilendigini anyklady. Keseliň adatça 5-7 ýaş aralygynda başlanýandygyny we oglanlarda has ýygy duş gelýändigini mälim eden Kara, "Teklipler meýletin däl. Çagalar gysga wagtlap olary basyp ýatyrjak bolsalar-da, bu ýagdaý çynlakaý akyl güýjüni talap edýär" -diýdi "Tekstler zaýalanmaýar, olar neýro-ösüş ösüşiniň alamaty" -diýdi Dos. Doktor Kara bu ýalňyş düşünjäniň çagalara çynlakaý psihologiki ýük döredýändigini aýtdy Dos. Prof. Tourette sindromy agzalanda jemgyýetde iň köp ýaýran alamatlaryň biriniň islegsiz ant içmekdigini aýtdy. Doktor Aziz Kara: "Meşhur ynanjyň tersine, Tourette sindromly adamlaryň köpüsinde coprolalia diýilýän meýletin ant içmek görünmeýär. Kesel diňe şu däl." Awtoulag taktikasyna ýalpyldawuklyk, gysmak, başyňy ýaýkamak, el degirmek we degmek ýaly hereketler girýär; Dos. Prof. bokurdagy arassalamak, üsgülewük, ysgynsyz sesler, sözleriň gaýtalanmagy we duýdansyz gykylyk sesleri ýaly wokal taktikalaryna mysallar berdi. Doktor Kara bu hereketleriň beýniniň dolandyryş mehanizmleriniň dürli işlemegi sebäpli ýüze çykýandygyny sözüniň üstüne goşdy Genetiki çökgünlik keseliň sebäpleriniň arasynda möhüm orny eýeleýär. Dos. Doktor Kara "Maşgala taryhy we beýleki näsazlyklar töwekgelçiligi artdyryp biler. Mundan başga-da, herekete gözegçilik etmek üçin beýniniň sebitlerindäki funksional tapawutlar we dopamin ulgamy bilen baglanyşykly üýtgeşmeler hem täsirli bolup biler" -diýdi Dos. Beýleki bir tarapdan, doktor Kara göwrelilik we dogluş amallary, käbir ýokançlyklar, stres we daşky gurşaw dartgynlyklarynyň hem keseliň döremegine goşant goşup biljekdigini aýtdy Dos. Prof. Tourette sindromynyň köplenç ýeke görünmeýändigini aýtdy. Doktor Kara: "Üns ýetmezçiligi we giperaktiwlik bozulmasy (ADHD), Obsessiw kompulsiv bozulma (OCD), ynjalyksyzlyk, depressiw bozulmalar, okuw taýdan kemçilikler we gahar-gazap bilen baglanyşykly meseleler hem surata düşüp biler" -diýdi Dos. Doktor Kara, käbir maşgalalaryň ýüz tutmagynyň sebäbiniň gönüden-göni däl-de, eýsem kynçylyklar bilen baglanyşykly bolup biljekdigini sözüniň üstüne goşdy Dos. Doktor Kara, bejerginiň çaganyň gündelik durmuşyna edýän täsirine görä kesgitlenýändigini we ýeňil ýagdaýlarda diňe maglumat we psihoedukasiýa ýeterlik bolup biljekdigini aýtdy Şeýle-de bolsa, Dos. Prof., bejerginiň durmuş durmuşyny bozýan, mekdebiň üstünliklerine täsir edýän, çaganyň özüne bolan ynamyna zyýan ýetirýän ýa-da agyry ýa-da şikes ýeten ýagdaýynda meýilleşdirilýändigini aýtdy. Doktor Kara, özüňi alyp barşyň bejeriş usullarynyň, gözegçilik gözegçiliginiň we neşe serişdeleriniň bejergisiniň zerur bolanda ulanylyp bilinjekdigini aýtdy Maşgalalaryň çagalara yzygiderli duýduryş bermeli däldigini bellän Dos. Doktor Kara: "Çaga hemişe" muny etme "ýa-da" sakla "diýmek alamatlary azaltmaýar. Munuň tersine, aladany artdyryp, taktikalaryň ýygy-ýygydan ýüze çykmagyna sebäp bolup biler" -diýdi Çagalaryň mekirleriniň üstünden gülmeli däldigini maşgalalara ýatlatmak, mugallymlara habar bermek we yzygiderli uky we stres dolandyryşyna üns berilmeli Dos. Doktor Aziz Kara, zerur bolanda çaga we ýetginjek psihiatriýa goldawyny almagyň ähmiýetine ünsi çekdi Dos. Prof. mugallymlaryň mekdep gurşawyna aňly çemeleşmeginiň uly üýtgeşiklik boljakdygyny aýtdy. Doktor Kara, synpda çagany utandyrman Goldaw gurşawyny döretmegiň möhümdigine ünsi çekip, "Bu çagalar köplenç öz hileleri bilen biynjalyk bolýarlar. Iň köp zerur zat höküm edilmeli däl, düşünilmeli. Syýahat sindromy diňe bir taktika bilen çäklenmän, çaganyň jemgyýetçilik gatnaşyklaryna, mekdep durmuşyna we özüne bolan ynamyna täsir edip biljek şertdir. Irki ýüze çykarylanda, dogry çemeleşme we degişli goldaw, çagalaryň durmuşy ýokarlanyp biler" -diýdi Tutulan komediýaçy Deniz Göktaş şu gün "dini gymmatlyklary kemsitmek" we "prezidenti kemsitmek" aýyplamalary bilen kazyýete çykar