Makronyň ereerewana sapary: Paşinýana saýlawdan öňki strategiki goldaw habary - SÖ COMGI

4-nji maýda Ermenistanyň paýtagty ereerewanda Europeanewropa Syýasy Bileleşiginiň 8-nji sammiti geçirildi. EUB-ne agza birnäçe döwlet baştutanynyň, esasanam Fransiýanyň prezidenti Emmanuel Makronyň bu çärä gatnaşmagy diňe bir diplomatik çäre däl, eýsem birnäçe habary öz içine alýan waka. Bu gatnaşmak, soňky ýyllarda has aýdyň ýüze çykan Paşinýanyň hökümetiniň Europeanewropa tarapdar daşary syýasaty ugrunda Günbataryň goldawyny görkezýär Ermenistanda 7-nji iýunda geçiriljek parlament saýlawlaryndan bir aý öň dolandyryjy topar üçin howa we suw ýaly goldaw möhümdir. Şeýle sapary Nikol Paşinýanyň dolandyryşyna gytaklaýyn syýasy goldaw hökmünde okamak mümkin. Bu diňe bir halkara kanunylygy bilen çäklenmän, eýsem içerki diňleýjilere "Günbatar Paşinýanyň arkasynda" diýen signal döredýär. Esasanam Ermenistan bilen Fransiýanyň arasyndaky ýakyn gatnaşyklaryň fonunda Makronyň ereerewana eden sapary "Ermenistan ýeke däl" diýen habary berýär. Bu ädim, ilkinji nobatda, Ermenistanyň Günbatara goşulmagyna açyk we görkeziji goldawyň beýany hökmünde çykyş edýär. Şol bir wagtyň özünde, Russiýanyň sebitdäki täsiriniň gowşaýan döwründe Günorta Kawkazda has işjeň rol oýnamak üçin Fransiýanyň we Europeewropanyň niýetini aç-açan açýar. Şol bir wagtyň özünde, bu çäre Ermenistanyň daşary syýasatynda çynlakaý üýtgeşmeleri görkezýär. Paşinýanyň hökümeti Russiýadan has uzaklaşýar we beýleki tarapdan Europeanewropa gurluşlary bilen has ýakynlaşmak we ýakynlaşmak niýetini görkezýär Fransuz lideriniň Paşinýan bilen aç-açan suratlary, ereerewanyň köçelerinde irden ylgawlar, Gýumri şäherine baryp görmek, Nikol tarapyndan howa menziline äkidilmegi we uçar meýdançasynda öpüşmek aslynda diňe diplomatik hereket däl. Bu sapar, beýannamalar, beýannamalar, gol çekilen strategiki hyzmatdaşlyk resminamasy hakykatda sebite we birnäçe ýurda dürli habarlar hökmünde okalmalydyr Birinjiden, Makronyň sapary we beýanatlary içerki we daşary ýurtly tomaşaçylara (esasanam Russiýa) "Ermenistanyň halkara goldawy bar we bu goldawyň esasy Fransiýanyň ýolbaşçylygyndaky Günbatar". Bu, Paşinýan üçin içerki kanunylyga eýe bolup biljek jümle. Paşinýan içerki diňleýjilere, esasanam özüni howpsuzlyk meselelerinde günäkärleýän oppozisiýa ganatyna, Europeewropa bilen güýçli aragatnaşyklar, saparlar we şertnamalar bilen ereerewanyň Günbatar ýaly täze geosyýasy esaslara eýe bolandygyny we ýeke däldigini görkezýär. Bu argument arkaly hökümet içerki diňleýjilere Paşinýanyň döwründe ýurduň gowşamazlygy, ýöne ugruny üýtgetmegi we has giň we alternatiw hyzmatdaşlyk platformalaryna girmek üçin signal iberýär. Şol bir wagtyň özünde, saýlawdan öň jemgyýetçilik pikirine täsir edip, Paşinýanyň hökümeti özüni halkara derejesinde kabul edilýän we goldanýan syýasy güýç hökmünde görkezmäge synanyşýar. Netijede, "Günbatar sütün" tezisi daşary syýasatda ugruň beýany hökmünde we içerki syýasy göreşde täsirli aragatnaşyk guraly hökmünde döredilýär we ulanylýar Aboveokarda belläp geçişimiz ýaly, Ermenistan köp ýyllap Kremliň boýuntyrygyndady we Moskwa ýurduň esasy daşary ýurt goldawy hasaplandy. Russiýa Ermenistanyň içerki we daşary syýasatynda elmydama aýgytly rol oýnady. Emma Paşinýan häkimiýet başyna gelensoň, üýtgeşiklik bolup, Günbatara tarap egilýär we ýylsaýyn aýdyňlaşýar. Pari Paris we Brýussel eýýäm alternatiwa hökmünde ýüze çykýar. Bu nukdaýnazardan Makronyň sapary simwoliki ähmiýete eýe. Bu sapar saýlawçylaryň we syýasy elitanyň diňleýjilerine Ermenistanyň häzirki hökümetiniň indi diňe Moskwanyň syýasy orbitasyna garaşly däldigini, şol bir wagtyň özünde Europeanewropanyň syýasy platformalarynda ýer almaga synanyşýandygyny açyk görkezýär. Palagny, Paşinýan Ermenistany birtaraplaýyn garaşlylykdan azat etmäge we köp polýar we deňagramly daşary syýasaty döretmäge synanyşýar Makronyň saparynyň hem oppozisiýa üçin habardygyny bellemelidiris. Fransiýa saýlawlara gönüden-göni goşulmasa-da, syýasy simwolizm gaty güýçlidir. Strategiki hyzmatdaşlyk resminamasy we iki döwlet baştutanynyň arasynda gol çekilen ýokary derejeli beýannamalar oppozisiýa üçin Günbataryň häzirki ýagdaýyny üýtgetmek islemeýändigini we häzirki syýasy ugry dowam etdirmek isleýändigini görkezýär. Şeýle goldaw we habar oppozisiýany kynlaşdyrýar. Sebäbi saýlawlarda diňe bir içerki jemgyýetçilik goldawyna däl, eýsem daşarky gatnaşyjylara-da bil baglamak we olaryň goldawyna umyt etmek meselesi geçmişe öwrüldi. Netijede, Ermenistanda Fransiýa ýaly aktýorlaryň ýokary derejeli diplomatik işi syýasatynda deňagramlylygy gönüden-göni üýtgetmese-de, syýasy habarlar derejesinde "düýpli üýtgeşmelere seresaply çemeleşmek" signalyny döredýän möhüm faktor hökmünde çykyş edýär. Pari Paris diňe bir Nikol Paşinýanyň hökümetini goldamak bilen çäklenmän, şol bir wagtyň özünde, saýlawlardan soň haýsy syýasy güýç emele gelýändigine garamazdan Ermenistanyň daşary syýasy arhitekturasynda esasy günbatar aktýorlaryndan biri bolmak niýetini açyk görkezýär Fransuz lideriniň Ermenistana eden sapary wagtynda Nikol Paşinýan bilen Gýumrä eden sapary hem möhüm ähmiýete eýe. Birinjiden, Gýumride Russiýanyň harby bazasy bar, ikinjiden, 2025-nji ýylyň martynda bu şäherde geçirilen ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynda geçirilen saýlawlarda dolandyryjy partiýa oppozisiýadan ýeňildi. Şol sebäpli iki döwlet baştutanynyň Gýumri şäherine sapary gaty simwoliki we çynlakaý habary öz içine alýar. Ilki bilen, ýokarda belläp geçişimiz ýaly, Ermenistanyň ikinji uly şäherinde Russiýanyň 102-nji bazasynyň bolmagynyň fonunda Makronyň sapary "biz geldik" habaryny iberýär we sebitdäki güýç deňagramlylygy baradaky syýasy signaldyr. Fransuz lideri Moskwa habar iberýär, Ermenistanyň howpsuzlyk arhitekturasy indi diňe Moskwa bilen çäklenmeýär. Günbatar aktýorlary bu giňişlikde işjeňleşmegi talap edýärler Beýleki bir tarapdan, soňky ýerli saýlawlarda Paşinýanyň bu ýerde saýlawçylardan uly ýitgi çekendigi we şäheriň umuman garşydaşdygy we şol bir wagtyň özünde rus tarapdary jemgyýetçilik pikiri Gýumrini Ermenistanyň içerki syýasy kartasynda duýgur we simwoliki taýdan möhüm orny eýeleýär. Şol sebäpli Makronyň sapary Paşinýana gytaklaýyn syýasy goldaw hökmünde garalýar. Franceagny, Fransiýa we Günbatar diňe ereerewanda däl, eýsem Russiýanyň täsiri we täsiri güýçli sebitlerde-de Paşinýany goldaýar Ahyrynda, Makronyň ereerewana eden sapary we aýdylanlar Ermenistanyň Azerbaýjan bilen parahatçylyk etabynyň içerki kanunylyk gazanmagy üçin möhüm ädim hasaplanýandygyny belläliň. Esasanam saýlawyň öňüsyrasynda Nikol Paşinýan üçin parahatçylyk meýilnamasy içerki syýasatyň iň duýgur ugry. Oppozisiýa parahatçylygy eglişik we gowşaklyk hökmünde görkezmäge synanyşýar we bu etapda revanhizmi öjükdirýär. Macöne Makronyň we EUB liderleriniň sapary we Günbataryň syýasy merkezlerinden gelen habarlar parahatçylygyň diňe ikitaraplaýyn ylalaşyk bolman, eýsem sebitdäki durnuklylyk, integrasiýa, dostluk we goňşy gatnaşyklardygyny görkezýär we munuň üçin halkara derejesinde çynlakaý goldaw bar. Bu Paşinýanyň güýjüne içerde goşmaça argument berýär. Azerbaijanagny, Azerbaýjan bilen parahatçylyk ugrunda ädilen ädimler gowşaklyk ýa-da syýasy yza çekilmek däl, tersine, halkara goldawyny alýan real we pragmatiki döwlet syýasaty Sözümiziň ahyrynda, Fransiýanyň prezidenti Emmanuel Makronyň ereerewana eden sapary Nikol Paşinýana saýlawdan öňki goldaw hökmünde kabul edilendigini aýdyp bileris. Pari Paris Paşinýana aç-açan we göni goldaw görkezmese-de, oňa strategiki kanunylyk berýär. Şeýle hem, ýakyn wagtda geçiriljek parlament saýlawlaryndan öň Nikol Paşinýanyň hökümeti üçin içerki kanunylyk we Russiýanyň basyşyna garşy halkara "howpsuzlyk saýty" bolup hyzmat edýär. Sözümiň ahyrynda, bu diplomatik hereketler Ermenistanyň Azerbaýjan bilen parahatçylyk prosesini gowşaklyk hökmünde däl-de, Günbatara özygtyýarlylygy dikeltmegiň we dikeltmegiň usuly hökmünde hödürlenýär Ulanylanda saýtdaky materiallara ýüzlenmek möhümdir. Web sahypalarynda maglumat ulanylanda, giperlink bilen salgylanmak hökmanydyr