Mahfi Eğilmez: Kämillik möhletiniň ahyrynda dollara öwrülse näme gazanar? | T24

Soňky iki ýylda ýokary göterim derejesi gurşawy köp maýa goýujyny daşary ýurt walýutasyndan we TL goýumlaryna, hasaplara, obligasiýalara we pul bazary gaznalaryna gönükdirdi. Bu saýlawyň esasy logikasy ýönekeýdi: interestokary göterimli girdejilerden peýdalanmak, möhleti gutarandan soň şertler üýtgese daşary ýurt walýutasyna dolanmak Bu ýagdaý diňe bir içerki maýadarlar üçin däl, eýsem söwda we şuňa meňzeş usullar arkaly Türkiýä gysga möhletli maýa getirip, Türkiýä maýa goýýan daşary ýurtlular üçinem möhüm girdeji getirdi Şeýle-de bolsa, şeýle maýa goýumlarynyň öndürijiligini diňe göterim derejesi bilen ölçäp bolmaýar. Sebäbi maýa goýujynyň esasy maksady, möhleti gutarandan soň dollara dolanmak bolsa, walýuta hümmetiniň üýtgemegi we gazanylan göterim netijäni kesgitlär. Başgaça aýdylanda, maýa goýumyň hakyky üstünligi TL-de däl-de, dollarda alnan girdeji bilen ölçelýär. Şonuň üçin göterim girdejileriniň walýuta hümmetiniň ýokarlanmagy bilen näçeräk siňýändigini göz öňünde tutmalydyr. Bu gatnaşyklary aşakdaky formula bilen görkezip bolar: (i) = TL goýum göterimi (ähli ssenariýalarda salgytdan soň 38%) (Δs) = walýuta hümmetiniň ýokarlanmagy (TL-iň dollara amortizasiýasy) Şoňa görä-de, dört dürli walýuta hümmetine seredeliň we bir ýyllyk möhletiň ahyrynda girdeji derejesini hasaplamak bilen netijelere baha bereliň: Tablisa ajaýyp netijäni görkezýär. Salgytdan soňky sap göterim mukdary 38% bolsa-da, walýuta hümmetiniň ýokarlanmagy şol bir derejä ýetende dollaryň girdejisi düýbünden ýok bolýar. Walýuta hümmetiniň ýokarlanmagy göterim derejesinden ýokary bolanda, inwestor TL-de girdeji gazanandygyna garamazdan dollar bilen pul ýitirip başlaýar Bu hasaplama zynjyry bir hakykaty aç-açan açýar: TL goýumlaryndaky dollara esaslanýan girdeji göterim derejesi bilen walýuta hümmetiniň ýokarlanmagynyň arasyndaky ýaryşyň netijesidir Göterim derejesiniň (i) walýuta hümmetiniň ýokarlanmagyndan (Δs) ýokary bolsa, dollar şertlerinde girdeji ýokarlanýar Soňky iki ýylda durmuşa geçirilen syýasatlaryň netijesinde walýuta hümmetiniň ýokarlanmagy köplenç TL göterim derejesinden pes bolany üçin, TL goýumlaryna, hasaplara, obligasiýalara we pul bazary gaznalaryna maýa goýanlar hem dollar şertlerinde ep-esli girdeji gazandylar. Netijede, içerki maýadarlar we Türkiýä gysga möhletli maýa getirýän daşary ýurt maýadarlary ýokary girdeji gazandylar Şeýle-de bolsa, geçmişde alnan bu netijeleriň geljekde edil şonuň ýaly gaýtalanjakdygyny çaklamak dogry däldir. Şol bir göterim derejesinde-de, walýuta hümmeti çalt ýokarlansa, dollar esasynda girdeji çalt azalmagy ýa-da negatiw bolup biler Şol sebäpli TL goýumlaryna, TL obligasiýalaryna ýa-da TL esasly maýa goýum gaznalaryna maýa goýlanda esasy üns göterim derejesi däl-de, dollaryň hümmeti möhleti gutaranda nirede bolar. Sebäbi maýa goýujynyň dollar nukdaýnazaryndan girdejisini kesgitleýän faktor, göterim bilen walýuta hümmetiniň ýokarlanmagynyň arasyndaky gatnaşyklaryň nähili emele geljekdigi Bu makala Mahfi Eğilmeziň şahsy blogyndan alyndy (SORAG) T24 sanly habarlar we abuna ýazylyş platformasydyr. Google bilen girmek, T24 abuna hasabyňyza girmek we girmek üçin; Google hasabyňyzdan diňe e-poçta salgysy we familiýa maglumatlary alynýar. Jikme-jik maglumat · Abuna ýazylmak · KVKK Kukiler, web sahypasyndan iberilen we ulanyjynyň web brauzeri tarapyndan ulanyjynyň göz aýlaýarka ulanyjynyň kompýuterinde saklanýan ownuk maglumatlar bölekleridir. Brauzeriňiz her habary gutapjyk diýilýän kiçijik faýlda saklaýar. Serwerden başga bir sahypa haýyş edeniňizde, brauzeriňiz gutapjygy serwere iberýär. Gutapjyklar, web sahypalary üçin maglumatlary ýatda saklamak ýa-da ulanyjylaryň brauzer işjeňligini ýazdyrmak üçin ygtybarly mehanizm hökmünde döredildi Bu gutapjyklar web sahypasynyň işlemegi üçin zerurdyr we ulgamlarymyzda öçürilip bilinmez. Bular, adatça, diňe amallaryňyzy gaýtadan işlemek üçin döredilýär. Bu amallar, gizlinlik islegleriňizi düzmek, hasabyňyza girmek ýa-da anketany doldurmak ýaly hyzmat islegleriňizi öz içine alýar. Bu gutapjyklar barada blokirlemek ýa-da duýduryş bermek üçin brauzeriňizi sazlap bilersiňiz, emma şeýle etseňiz sahypanyň käbir bölekleri işlemän biler Bu gutapjyklar, sahypamyzyň işleýşini ölçäp we gowulandyryp biler ýaly, sahypa girýänleriň we traffik çeşmeleriniň sanyny sanamaga mümkinçilik berýär. Haýsy sahypalara iň az girilýändigini we girýänleriň sahypa nädip girýändigini öwrenmäge kömek edýär. Bu gutapjyklar tarapyndan toplanan ähli maglumatlar jemlenendir we şonuň üçin anonimdir. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, sahypamyza haçan gireniňizi bilmeris Bu gutapjyklar, wideo we göni söhbetdeşlik ýaly ösen işlemegi we şahsylaşdyrmagy hödürlemäge mümkinçilik berýär. Bular biz ýa-da Hyzmatlaryny sahypalarymyzda ulanýan üçünji tarap üpjün edijiler tarapyndan kesgitlenip bilner. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu funksiýalaryň hemmesi ýa-da käbiri dogry işlemän biler Bu gutapjyklar, mahabat hyzmatdaşlarymyz tarapyndan sahypamyzda goýuldy. Bular, gyzyklanma bildirýän profiliňizi döretmek we beýleki sahypalarda degişli mahabaty görkezmek üçin degişli kompaniýalar tarapyndan ulanylyp bilner. Brauzeriňizi we enjamyňyzy özboluşly kesgitlemek arkaly işleýärler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, dürli saýtlarda şahsylaşdyrylan mahabat tejribesini hödürläp bilmeris Bellik: Kukiler syýasatyna garamazdan mahabatlar görkezilýär Bu gutapjyklar, mazmunymyzy dostlaryňyz we toruňyz bilen paýlaşmak üçin sahypamyzda ýerleşdirilen dürli sosial media hyzmatlary tarapyndan döredilýär. Beýleki sahypalary ulananyňyzda we gyzyklanma profiliňizi döredeniňizde brauzeriňizi yzarlap bilerler. Bu, girýän beýleki sahypalaryňyzdaky mazmuna we habarlara täsir edip biler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu paýlaşma gurallaryny ulanyp ýa-da görüp bilmersiňiz