Mahfi Eilmez: OPEK dargadymy? | T24

Birleşen Arap Emirlikleriniň (BAE) 1-nji maýdan OPEK-den çykjakdygyny yglan etmegi bilen, bu möhüm gurama ünsi jemledi OPEK (Nebit eksport edýän ýurtlar guramasy) Bagdatda 1960-njy ýylda 5 nebit eksport edýän ýurt (Eýran, Yrak, Saud Arabystany, Kuweýt we Wenesuela) tarapyndan döredilen birleşme. Birleşigiň döredilmeginiň maksady tertipnamasynda aşakdaky ýaly kesgitlenildi; "Agza ýurtlaryň nebit syýasatlaryny utgaşdyrmak we birleşdirmek we sarp edijilere nebitiň netijeli, tygşytly we yzygiderli iberilmegini, öndürijilere durnukly girdeji we nebit pudagyna maýa goýýanlar üçin maýasynyň adalatly girdejisini üpjün etmek üçin nebit bazarlarynyň durnuklylygyny üpjün etmek." Nädip kesgitlenýändigine garamazdan, OPEK ykdysadyýetdäki kartel guramasynyň adaty mysalydyr. Kartel; Bahalara we mukdarlara gözegçilik etmek, bazary paýlaşmak we şeýlelik bilen girdejilerini ýokarlandyrmak maksady bilen şuňa meňzeş önüm öndürýän öndürijiler tarapyndan döredilen birleşme Ondan soňky ýyllarda gurama; Katar, Indoneziýa, Liwiýa, BAE, Aliair, Nigeriýa, Ekwador, Gabon, Angola, Ekwatorial Gwineýa we Kongo hem gatnaşdy. Şeýlelikde, agzalaryň sany 12-e ýetdi OPEK, köp ýyl bäri nebit bazaryndaky ýeke-täk güýç diýen ýaly gaty täsirli. Agza ýurtlar kwotalary ulanyp önümçiligi köpeltmek ýa-da azaltmak barada öz aralarynda ylalaşdylar we bu usul bilen nebitiň bahasy barada öz pikirini aýtdylar. 2008-nji ýyldaky global krizisden dessine ABŞ slanes nebitini we gazy gözlemek we ABŞ-da önümçiligi çaltlaşdyrmak bilen nebit öndürmekde çynlakaý söz aldy. Kanada we Braziliýa ýaly nebit öndürýän ýurtlaryň has köp gatnaşmagy bilen OPEK öňki güýjüni ýitirip başlady. Şondan soň 2016-njy ýylda OPEK + ady bilen guramany giňeltmek kararyna geldiler we Russiýa, Gazagystan, Meksika, Azerbaýjan, Oman, Bahreýn, Malaýziýa, Günorta Sudan we Sudan bar. Şeýle-de bolsa, OPEK + bilen doly şertnama baglaşylan gurama däl-de, hyzmatdaşlyk topary hasap edilmeli. Bu täze agzalar işjeň gatnaşyp bilmezler. Olar üçin hiç hili mejbury düzgün ýok Goşmaça tablisada dünýä önümçiligi bilen deňeşdirilende OPEC + ýurtlarynyň gündelik we ýyllyk nebit önümçiliginiň mukdary görkezilýär. Şoňa laýyklykda OPEK + agza ýurtlar dünýädäki nebit önümçiliginiň 42 göterimini öndürýär. Bu paý ABŞ-da we beýleki ýurtlarda slanes ýagy güýje girýänçä 55 bilen 60 göterim arasynda üýtgeýärdi Global krizise çenli, wagtyň geçmegi bilen güýjüni ýitirse-de, OPEK nebitiň bahasyny iň möhüm kesgitleýji bolupdy. Bahalar arzanlanda önümçilik kwotalaryny peseldip, bahalary ýokarlandyrdylar. Slanes ýagynyň girizilmegi bilen güýjüniň köp bölegini ýitirdi. Häzirki wagtda OPakyn Gündogardaky söweş ýaly ýagdaýlardan başga, OPEK önümçiligi azaldanda, beýlekiler önümçiligi köpeltmek bilen bahalaryň ýokarlanmagynyň öňüni alyp bilerler ABŞ, Ysraýyl-Eýran çaknyşygy we Hormuz bogazynyň ýapylmagy netijesinde bahalar çalt ýokarlandy, bu nebitiň dörtden bir bölegini nebit önümçiligi bilen birlikde dünýä daşamaga mümkinçilik berýär. Çaknyşykdan öň bir barrele 60 dollar töweregi bolan “Brent Oil” -iň bahasy 100 dollardan geçdi. Ot açyşlygy bes etmek başlangyçlary bilen düşen baha ýene-de 105 dollara çykdy, bu gezek BAE-nyň 1-nji maýdan OPEK guramasyny terk etjekdigini yglan etmegi bilen BAE-den çykmagy OPEK + -e birnäçe möhüm täsir eder. Ilki bilen, guramanyň dördünji uly öndürijisiniň gitmegi, guramanyň mukdaryna we bahasyna täsirini azaldar. BAE şu wagta çenli kwota ulgamyna laýyk agza hökmünde görülýändigi sebäpli, bu bölünişik beýleki agza ýurtlaryň düzgün-nyzamyny bozup biler. Bu aýralyk, karteliň dargap biljekdigi barada bütin dünýäde düşünje döredip biler. Has möhümi, ABŞ, Ysraýyl - Eýran çaknyşygy sebäpli ýüze çykýan näbellilikler sebäpli bahalar ýokarlandy. Bu ösüş derrew bahalary 115 dollara / barrele ýetirdi. Şeýle-de bolsa, orta we uzak möhletleýin döwürde, BAE-den kartelden çykmak netijesinde önümçiligini artdyrmagyna garaşyp bolar, bu bolsa bahalara peselmegine täsir eder OPEK + -iň hakyky agramy Saud Arabystanynda we Russiýada jemlenendir. Bu iki ýurt gitmese, OPEC + öňküsi ýaly baha kesgitleýji bolup bilmese-de, bahany durnuklaşdyryjy hökmünde çykyş etmegini dowam etdirer Goşundy tablisasy: 2025-nji ýylyň ahyryna çenli dünýä nebit önümçiligi (Çeşme: Halkara Energetika Guramasy, Dünýä Nebit Bazary Hasabaty, 2026-njy ýylyň Mart aýy, OPEK, Aýlyk Nebit Bazary Hasabaty, 2026-njy ýylyň Mart aýy, EIA, Shrt Term Energy Outlook Data Browser, 2026-njy ýylyň aprel aýy) Bu makala Mahfi Eğilmeziň şahsy blogyndan alyndy Kukiler web sahypasyndan ulanyjynyň web sahypasyna iberilen gutapjyklardyr. Ulanyjy göz aýlaýarka, brauzer tarapyndan ulanyjynyň kompýuterinde saklanýan ownuk maglumatlar bölekleri. Brauzeriňiz her habary gutapjyk diýilýän kiçijik faýlda saklaýar. Serwerden başga bir sahypa haýyş edeniňizde, brauzeriňiz gutapjygy serwere iberýär. Gutapjyklar, web sahypalarynda maglumatlary ýatda saklamak ýa-da ulanyjylara göz aýlamak işjeňligini ýazdyrmak üçin ygtybarly mehanizm hökmünde döredildi Bu gutapjyklar web sahypasynyň işlemegi üçin zerurdyr we ulgamlarymyzda öçürilip bilinmez. Bular, adatça, diňe amallaryňyzy gaýtadan işlemek üçin döredilýär. Bu amallar, gizlinlik islegleriňizi düzmek, hasabyňyza girmek ýa-da anketany doldurmak ýaly hyzmat islegleriňizi öz içine alýar. Bu gutapjyklar barada blokirlemek ýa-da duýduryş bermek üçin brauzeriňizi sazlap bilersiňiz, emma şeýle etseňiz sahypanyň käbir bölekleri işlemän biler Bu gutapjyklar, sahypamyzyň işleýşini ölçäp we gowulandyryp biler ýaly, sahypa girýänleriň we traffik çeşmeleriniň sanyny sanamaga mümkinçilik berýär. Haýsy sahypalara iň az girilýändigini we girýänleriň sahypa nädip girýändigini öwrenmäge kömek edýär. Bu gutapjyklar tarapyndan toplanan ähli maglumatlar jemlenendir we şonuň üçin anonimdir. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, sahypamyza haçan gireniňizi bilmeris Bu gutapjyklar, wideo we göni söhbetdeşlik ýaly ösen işlemegi we şahsylaşdyrmagy hödürlemäge mümkinçilik berýär. Bular biziň ýa-da sahypalarymyzda ulanýan hyzmatlarymyzy üçünji tarap üpjün edijiler tarapyndan kesgitlenip bilner. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu funksiýalaryň hemmesi ýa-da käbiri dogry işlemän biler Bu gutapjyklar, mahabat hyzmatdaşlarymyz tarapyndan sahypamyzda goýuldy. Bular, gyzyklanma bildirýän profiliňizi döretmek we beýleki sahypalarda degişli mahabaty görkezmek üçin degişli kompaniýalar tarapyndan ulanylyp bilner. Brauzeriňizi we enjamyňyzy özboluşly kesgitlemek arkaly işleýärler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, dürli saýtlarda şahsylaşdyrylan mahabat tejribesini hödürläp bilmeris Bellik: Kukiler syýasatyna garamazdan mahabatlar görkezilýär Bu gutapjyklar, mazmunymyzy dostlaryňyz we toruňyz bilen paýlaşmak üçin sahypamyzda ýerleşdirilen dürli sosial media hyzmatlary tarapyndan döredilýär. Beýleki sahypalary ulananyňyzda we gyzyklanma profiliňizi döredeniňizde brauzeriňizi yzarlap bilerler. Bu, girýän beýleki sahypalaryňyzdaky mazmuna we habarlara täsir edip biler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu paýlaşma gurallaryny ulanyp ýa-da görüp bilmersiňiz