Mahfi Eğilmez: Gyzyk ýeterlik däl | T24

Türkiye 2023-nji ýylyň ortalaryndan bäri dezinflýasiýa programmasyny durmuşa geçirýär. Maksatnamanyň esasy maksady, uzak wagtlap dowam edip gelýän negatiw hakyky göterim syýasatlaryndan ýüz öwürmek, inflýasiýadan ýokary göterim derejesini ýokarlandyrmak we şeýlelik bilen bahalaryň ýokarlanmagyna gözegçilik etmekdi. Maksatnamanyň iň möhüm sütünlerinden biri, walýuta hümmetini inflýasiýanyň aşagynda saklamak, başgaça aýdylanda walýuta hümmetini basmakdy Kagyz ýüzünde, bu çarçuwaly HPG-nyň nusgawy programmasynyň esasy logikasy bilen örtüldi. Şeýle-de bolsa, iki möhüm tapawut bardy: HPG-dan göni çeşmeler ulanylmady we göterim ýokarlandy, birden däl. Mundan başga-da, walýuta hümmetine edilýän basyşy azaltmak üçin walýuta hümmeti goralýan goýum arzasy 2025-nji ýylyň ahyryna çenli dowam etdirildi Maksatnama başlanda, 2023-nji ýylyň iýun aýynda ýyllyk inflýasiýa 38,21 göterim boldy. Häzirki wagtda inflýasiýa 36,61 göterim. Başgaça aýdylanda, üç ýylda inflýasiýa ep-esli azalmady. Bu netijeler programmanyň maksatlaryndan has ýokary Türkiye, inflýasiýa sanawynda Wenesueladan, Günorta Sudandan we Eýrandan soň dördünji orunda durýar. Biziň arkamyzda Argentina bar. Soňky ýyllarda ilkinji gezek inflýasiýa boýunça Argentinadan öňe geçýäris Esasanam ABŞ bilen Ysraýyl-Eýranyň arasyndaky dartgynlyk we energiýa bahalarynyň ýokarlanmagy bu negatiw tendensiýa ep-esli täsir etdi. Şeýle-de bolsa, näbellilikler köp bolan dünýäde şular ýaly sarsgynlar indi kadadan çykma däl-de, täze kadaly ýagdaý Şol sebäpli maksatnama iň soňky bir ýarym ýylyň içinde aralyk maksat hökmünde yglan edilen 16 göterim inflýasiýa ýetmeli. Ilki bilen munuň diňe göterim mukdaryny ýokarlandyrmak arkaly gazanyp bolmajakdygyny aýtdyk we gurluş özgertmeleriniň ähmiýetini belledik Häzirki wagtda ýüzbe-ýüz bolýan esasy problemamyz "inflýasiýa garşylygy". Bu garşylygyň çeşmesi negatiw garaşmalardyr. Geljege bolan ynam gowşak bolsa, bahalaryň özüni alyp barşy şoňa görä emele gelýär. CBRT-iň inflýasiýa garaşma gözlegleri muny görkezýär. Gazna karz auksionlary bazaryň inflýasiýanyň peselmegine garaşmaýandygyny açyk görkezýär Inflýasiýa garşylygy bozmak üçin täze töwekgelçilikleri döretmeli däl we bar bolan töwekgelçilikleri azaltmaly. Diňe pul syýasaty maýa goýumlaryny köpeltmek we uzak möhletli maýa çekmek üçin ýeterlik däl. Hukuk, syýasat we jemgyýetçilik durmuşynda ynamy artdyrýan gurluş özgertmeleri zerurdyr. Garaşylyşy gowulandyrjak zat göterim derejesiniň birnäçe bal ýokarlanmagy ýa-da peselmegi däl-de, eýsem öňünden aýdylýanlygy ýokarlandyrmakdyr CBRT tarapyndan yglan edilen syýasat stawkasy (hepdelik repo auksionynda karz bermek üçin göterim mukdary) 37 göterim. Şeýle-de bolsa, bank hepdelik repo auksiony bilen maliýeleşdirmegiň ýerine, bir gijede 40 göterim göterim bilen karz bermäge geçdi. Hakyky göterim mukdary 40 göterim bolsa-da, dünýä mälim edilen stawka 37 göterim bolup, bulaşyk ýagdaý döredýär. Şol sebäpli syýasatyň derejesini 40 göterime çenli ýokarlandyrmak we hepdelik repo maliýeleşdirmesine gaýdyp gelmek has gowy bolardy. Şeýlelik bilen, göterim derejesi tehniki taýdan ýokarlanan ýaly bolup görünse-de, hakyky goşmaça berkitme bolmaz, sebäbi hepdelik stawka goşma hasapdaky gündelik stawkadan pes bolar. Iň bolmanda aragatnaşyk düşnüklidir Bu etapda göterim derejesiniň ýokarlanmagy dogry däl ýaly. Sebäbi energiýa çykdajylarynyň täsiri bahalaryň ýokarlanmagynda has aýdyň görünýär we bu çykdajylaryň inflýasiýasyny öňe süren ýaly. Şeýle şertlerde göterim mukdaryny aşa ýokarlandyrmak çykdajylary hasam artdyryp biler Muňa garamazdan, ýene bir gezek bellemeli: Diňe göterimler we salgyt düzedişleri inflýasiýany bir sanlara çenli peseldip bilmez Inflýasiýa garşy göreş diňe bir pul syýasaty däl, ynam meselesidir. Töwekgelçilikleri döretmegi dowam etdirsek, hemişelik pese gaçmagy gazanyp bilmeris. Gurluşyk özgertmelerini durmuşa geçirmesek, göni daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmegiň ýerine, dünýädäki iň ýokary dollar göterimini töläp, gysga möhletli gyzgyn pul akymlaryna garaşly bolarys. Gyzgyn pul bolsa durnuklylygy däl-de, näzikligi döredýär Hakyky dezinflýasiýa diňe ynam gurlanda başlaýar Bu makala Mahfi Eğilmeziň şahsy blogyndan alyndy (SORAG) Kukiler, web sahypasyndan iberilen we ulanyjynyň brauzeri tarapyndan ulanyjynyň web brauzeri tarapyndan ulanyjynyň kompýuterinde saklanýan ownuk böleklerdir. Brauzeriňiz her habary gutapjyk diýilýän kiçijik faýlda saklaýar. Serwerden başga bir sahypa haýyş edeniňizde, brauzeriňiz gutapjygy serwere iberýär. Gutapjyklar, web sahypalary üçin maglumatlary ýatda saklamak ýa-da ulanyjylaryň brauzer işjeňligini ýazdyrmak üçin ygtybarly mehanizm hökmünde döredildi Bu gutapjyklar web sahypasynyň işlemegi üçin zerurdyr we ulgamlarymyzda öçürilip bilinmez. Bular adatça adalatly Geleşikleriňizi amala aşyrmak üçin düzüldi. Bu amallar, gizlinlik islegleriňizi düzmek, hasabyňyza girmek ýa-da anketany doldurmak ýaly hyzmat islegleriňizi öz içine alýar. Bu gutapjyklar barada blokirlemek ýa-da duýduryş bermek üçin brauzeriňizi sazlap bilersiňiz, emma şeýle etseňiz sahypanyň käbir bölekleri işlemän biler Bu gutapjyklar, sahypamyzyň işleýşini ölçäp we gowulandyryp biler ýaly, sahypa girýänleriň we traffik çeşmeleriniň sanyny sanamaga mümkinçilik berýär. Haýsy sahypalara iň az girilýändigini we girýänleriň sahypa nädip girýändiklerini öwrenmäge kömek edýär. Bu gutapjyklar tarapyndan toplanan ähli maglumatlar jemlenendir we şonuň üçin anonimdir. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, sahypamyza haçan gireniňizi bilmeris Bu gutapjyklar, wideo we göni söhbetdeşlik ýaly ösen işlemegi we şahsylaşdyrmagy hödürlemäge mümkinçilik berýär. Bular biziň ýa-da sahypalarymyzda ulanýan hyzmatlarymyzy üçünji tarap üpjün edijiler tarapyndan kesgitlenip bilner. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu funksiýalaryň hemmesi ýa-da käbiri dogry işlemän biler Bu gutapjyklar, mahabat hyzmatdaşlarymyz tarapyndan sahypamyzda goýuldy. Bular, gyzyklanma bildirýän profiliňizi döretmek we beýleki sahypalarda degişli mahabaty görkezmek üçin degişli kompaniýalar tarapyndan ulanylyp bilner. Brauzeriňizi we enjamyňyzy özboluşly kesgitlemek arkaly işleýärler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, dürli saýtlarda şahsylaşdyrylan mahabat tejribesini hödürläp bilmeris Bellik: Kukiler syýasatyna garamazdan mahabatlar görkezilýär Bu gutapjyklar, mazmunymyzy dostlaryňyz we toruňyz bilen paýlaşmak üçin sahypamyzda ýerleşdirilen dürli sosial media hyzmatlary tarapyndan döredilýär. Beýleki sahypalary ulananyňyzda we gyzyklanma profiliňizi döredeniňizde brauzeriňizi yzarlap bilerler. Bu, girýän beýleki sahypalaryňyzdaky mazmuna we habarlara täsir edip biler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu paýlaşma gurallaryny ulanyp ýa-da görüp bilmersiňiz