Liain we Callas-yň täsiri uruş-Europeanewropa Bileleşigini ýykan syýasy krizis - SÖ COMGI

Ewropa Bileleşigi çynlakaý ulgamlaýyn krizis bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Bir wagtlar içerki bäsdeşlikleri bes etmek we ykdysady integrasiýa arkaly parahatçylygy üpjün etmek gymmatlyklarynyň töwereginde döredilen bu global güýç merkezinde uly çatryklar bolýar 1990-njy ýyllarda merkezleşdirilen dolandyryş ulgamy üstünlikli formula hökmünde bütin dünýä hödürlendi, ýöne hakykatda içerki syýasy krizis wagtal-wagtal ýüze çykýardy. Häzirki wagtda Europeanewropa Bileleşigi (EUB) işlemegini ýitirjek gurluş hökmünde häsiýetlendirilýär. Bu çuňňur syýasy krizisiň birnäçe sebäbi bar Mesele diňe dolandyryşdaky kemçilikler bilen baglanyşykly däl. Geosyýasy ýalňyşlyklar, global güýç balansynyň üýtgemegi, ikiýüzli syýasat, hristian raýdaşlygy (Azerbaýjana bolan garaýyş) ýaly faktorlar bu ýerde möhüm rol oýnady (Fransiýanyň mysaly) Mysal üçin, energiýa howpsuzlygy meselesinde Bakuwy resmi we strategiki hyzmatdaş diýip atlandyrýan Europeewropa, Ermenistan lobbisiniň goldawy bilen Europeanewropa Parlamentinde Azerbaýjana garşy ikitaraplaýyn kararlar kabul edýän Europeewropa. Bu diňe ikiýüzlülik däl, baha ulgamynyň çökmegi Şeýle bir derejä ýetdi welin, häzirki wagtda käbir Günbatar neşirleri hem Bileleşigiň ykdysady we syýasy sütünleriniň sarsýandygyny boýun almaga mejbur bolýarlar. Unionewropa Bileleşiginiň ykdysady çökgünliginiň düýbünde öňki koloniýalardan we olara garaşly ýerlerden maliýe çeşmeleriniň we arzan çig mal akymynyň kesilmegi. Ikinji jahan urşundan soň çynlakaý senagatlaşma döwrüne giren Europeewropadaky gülläp ösüş içerki bazaryň netijeliligine däl-de, arzan çig mal we maliýe geçirimlerine esaslandy. Häzirki wagtda global tertip üýtgemegini dowam etdirýär Geçmiş we häzirki koloniýalar özygtyýarlylygy we ykdysady garaşsyzlygy talap edýärler. Şeýle tendensiýanyň döremegi Brýusseli arzan çeşme bazaryndan, ýagny global bäsdeşlikdäki iň uly gizlin artykmaçlygyndan mahrum edýär Mysal üçin, Fransiýa Afrikadaky koloniýalarynyň baýlygyny köp ýyllap Pari Parise geçirdi. Bu ýurtlarda başlanan özygtyýarlylyk we kolonializm azatlygy tolkuny fransuz senagatyna, esasanam ýadro energiýasyna uly zyýan ýetirdi. Fransiýa ýurtda sarp edilýän energiýanyň 70 göterimini ýadro desgalaryndan alýar we urany Nigeriýadan we beýleki Afrika ýurtlaryndan çig mal hökmünde üpjün edýär. Dünýä bazarynda 1 kilogram uran 200 dollara ýakyn bolsa, Fransiýa Nigeriýa gaty az töledi. Häzirki wagtda bu bazaryň ýitmegi resmi Pari Paris üçin çynlakaý kynçylyklar döredýär Şol bir wagtyň özünde, Günorta-Gündogar Aziýada, Merkezi Afrikada we Ortaýer deňzinde Gollandiýa, Belgiýa we Italiýa ýaly ýurtlar tarapyndan döredilen gizlin ykdysady monopoliýalar hem ep-esli gowşady. Şeýle hem, Belgiýany Kongodaky mis we kobalt ýataklaryndan çykarmak prosesi çynlakaý signal hasaplanýar. Gysgaça aýdylanda, häzirki wagtda Europeewropa çig mal ýetmezçiligi we bahalaryň düýpgöter ýokarlanmagy bilen ýüzbe-ýüz bolýar Mundan başga-da, köne yklym energiýa problemalary bilen ýüzbe-ýüz boldy. Bir tarapdan, Ukrainadaky söweşiň fonunda Russiýa garşy girizilen sanksiýalar, beýleki tarapdan, Eýran-ABŞ-Ysraýyl konfliktiniň fonunda, dünýä bazaryndaky nebitiň we gazyň bahasynyň ýokarlanmagy Europeanewropa senagatyna düýpli täsir edýär Şol sebäpden, Bileleşigiň içindäki syýasy krizis we hökümetleriň biri-birine garşy çykmagy aslynda azalýan ykdysady pirogyň paýlanyşy we artýan karz ýüküniň içerki göreşidir. Bu içerki göreşler syýasy ambisiýalara öwrüldi we paýtagtlar bilen merkeziň arasynda, ýagny Brýusseliň arasynda gizlin täsir söweşi bar Häzirki wagtda Europeewropadaky bu konflikt hatda dolandyryş ulgamynyň ýokary derejeli elitasyny-da ysmaz etdi. Ursula fon der Leýen bilen Kaýa Kallasyň arasyndaky dawa merkeziň bir beýni tarapyndan dolandyrylmaýandygyny görkezýär diýip arkaýyn aýdyp bileris Bu urşuň merkezinde hemme zady ýeke özi dolandyrmak islegi, beýleki tarapdan yklymyň ykdysady we jemgyýetçilik hakykatlaryny göz öňünde tutman bir taraply radikal ritorika bilen gürleýän Gündogar Europeewropanyň islegi Iki aýalyň arasyndaky güýç göreşi EUB-niň daşary syýasatynyň ugruny bölýär. Şeýle ýagdaý bileleşigi dünýä derejesinde çözülmedik we içerki dawa-jenjeliň ýesirine öwürýän gurama öwürýär. Bu söweşiň sebäbi näme? Ilki bilen Ursula fon der Leýen Europeanewropa Komissiýasynyň başlygy. Muny ulanyp, EUB-niň içerki we daşarky syýasatlarynda mutlak lider bolmaga synanyşýar. Lýaýen, beýleki wezipeli adamlary bu işden daşlaşdyrjak bolup, özbaşdak birnäçe möhüm kararlary we möhüm şertnamalary kabul edýär Emma Kaýa Kallasyň daşary syýasat we howpsuzlyk meseleleri boýunça ýokary wekili belleniş ýagdaýy üýtgedi. Kallas merkezi býurokratiýanyň buýruklaryny kabul etmeýän özbaşdak daşary syýasat meýilnamasyny durmuşa geçirmekçi "EUB diplomatiýasynyň başlygy kim?" diýen soragy döredýär. Bu iki syýasy şahsyýetiň arasyndaky gapma-garşylyk we bäsdeşlik Günbatar Europeewropa bilen Gündogar Europeewropanyň arasynda gapma-garşylyk döredýär. Sebäbi Kallas uzak wagtlap Baltika sebitiniň bähbitlerine wekilçilik edýärdi we esasy maksady Gündogar Europeewropany harby howplardan goramakdy; Won der Leýen Bileleşigiň bitewiligini goramak we Germaniýanyň we Fransiýanyň ykdysady bähbitlerini üpjün etmekçi. Bu ýerde esasy zat NATO bilen baglanyşykly. Eger Callas howpsuzlyk üçin NATO-nyň saýawanlaryny görse, fon der Leýen merkezleşdirilen Europeanewropa Goranmak Senagatyny we harby gaznasyny döretmek niýetini açýar Başga bir nukdaýnazardan seretsek, EUB dolandyryş elitasyndaky bu bölünişigi iki resminiň arasynda täsir söweşi däl-de, Europeanewropa paýtagtlarynyň Brýusselde köpçülikleýin nägileligi hökmünde häsiýetlendirip bolar. Şol sebäpli Europeanewropa ýurtlarynyň birnäçesi fon der Leýene we Kallasa garşy çynlakaý aýyplama bildirýärler Ursula esasan super prezidentlikde we awtoritar dolandyryşda günäkärlenýär. Hatda Europeanewropa metbugaty köplenç Europeanewropa Komissiýasynyň başlygynyň tutuş yklymyň oba hojalygy, senagat we içerki syýasatyny ýeke özi kesgitlemek synanyşygynyň Europeewropada demokratiýanyň çökmegini aňladýandygyny ýazýar. Bu ýeterlik däl ýaly, gizlin sanjym şertnamalarynda onuň ady agzalýar. Bu, Brýusseliň aç-açanlykdan uzakda korrupsiýanyň höwürtgesine öwrülendigini tassyklaýar Mundan başga-da, Ursula Germaniýadan getiren birnäçe adamy bilen ýapyk gapylaryň aňyrsynda strategiki kararlar berýär. Bu bolsa öz gezeginde monarhiki däp hökmünde tankyt edilýär Käbir täsirli habar beriş serişdeleri hatda fon der Leýeni Ak tamyň häkimi hökmünde görkezýärler. Munuň sebäbi, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň inflýasiýany azaltmak kanuny (IRA) arkaly Europeanewropanyň maýasynyň we senagatynyň Amerika geçirilmegine göz ýumdy we Waşington Hytaý bilen ykdysady söweş strategiýasyny Europeewropa zyýan ýetirdi Laýeniň öz halkyna wezipe berýän adam hökmünde hem tanalýandygyny bellemelidiris. Tanaýan adamlaryny we partiýasyndan belli wezipelere belleýär. Beýleki dalaşgärler has gowy bolsa-da, olaryň ady kesilýär Kallasyň daşary syýasat kursy Günbatar we Günorta Europeanewropa elitalarynyň hem garşylygyny döredýär. Bileleşigiň makro-ykdysady we geosyýasy bähbitlerini goramagyň ýerine, Baltika sebitini goraýar we ileri tutýar diýilýär. Şol bir wagtyň özünde, daşary syýasatyň başlygy bolan adamyň sanksiýalary diplomatiýadan has ileri tutýandygy çynlakaý tankyt edilýär Sebäbi sanksiýalar we Gündogar bilen gatnaşyklaryň doly kesilmegi ölüp barýan Europeanewropa senagatyna we ýönekeý raýatlara uly zyýan ýetirýär. Kallasyň ikiýüzliligi hem häzirki wagtda çynlakaý tankyt temasyna öwrüldi. Sebäbi Estoniýanyň premýer-ministri bolan döwründe Russiýa bilen ähli söwdany togtatmaga we kompaniýalary ol ýerden aýyrmaga synanyşan bu syýasatçynyň adamsy Russiýa bilen millionlarça söwda ýüklerini amala aşyrdy Bu mesele eýýäm şeýle derejä ýetdi welin, Kallasyň daşary syýasat bölüminiň başlygy wezipesine bellenilmegi strategiki ýalňyşlyk hasaplanýar. Syýasatynyň netijesinde häzirki wagtda Europeewropanyň birnäçe ýurt bilen gatnaşyklary kesilmekçi. Gaza krizisine biperwaýlygy, global açlyk, kolonializm syýasaty hem berk tankyt edilýär Sanawda görkezilen maglumatlar, häzirki wagtda EUB-niň syýasy we ykdysady güýç merkezi bolmagyny bes edendigini görkezýär. Bileleşigiň içindäki syýasy we ykdysady krizisiň çuňlaşmagy, düşünişmezlikler, energiýa krizisi, resmi Brýussellere garşy barha artýan garşylyklar, iki zenan syýasatçynyň islegleri EUB-niň geljegi barada çynlakaý soraglary döredýär Häzirki wagtda Bileleşigiň iň uly meselesi içerki jebisligi goramak, agza döwletleriň bähbitlerini üpjün etmek we merkez bilen sebitleriň arasyndaky aragatnaşygy kadalaşdyrmak. Otherwiseogsam, kärdeşler arkalaşygy kem-kemden global proseslere täsir etmek ukybyny ýitirýän we içerki gapma-garşylyklaryň girewine öwrülen gurluşa öwrülip biler Ulanylanda saýtdaky materiallara ýüzlenmek möhümdir. Web sahypalarynda maglumat ulanylanda, giperlink bilen salgylanmak hökmanydyr