London marafonynda dünýä rekordyny täzelän Sabastian Sawe-iň 'gizlin ýaragy'

Sabastian Sawe London marafonyny iki sagadyň içinde tamamlady we resmi marafonda muny ilkinji eden sportçy hökmünde taryh etdi 30 ýaşly Keniýaly türgen 26-njy aprel, ýekşenbe güni 1 sagat 59 minut 30 sekuntda marafona ylgady Marafonda ikinji ýeri eýelän efiopiýaly ylgawçy omomif Kejelça 2 sagatda 42 kilometr we 195 metr aralygy 1:59:41 tamamlady Efiopiýanyň dünýä rekordy Tigst Assefa ýaryşy 2 sagat 15 minut 41 sekuntda tamamlady Erkekler üçin öňki rekord 2023-nji ýylda 2 sagat 35 sekunt bilen Kelvin Kiptuma degişlidi Aslynda, Keniýaly Eliud Kipçog 2019-njy ýylda iki sagadyň dowamynda marafon ylgaýan ilkinji türgen boldy, ýöne bu gezek resmi ýazgy hökmünde hasaba alynmady, sebäbi gözegçilik astynda geçirildi we bäsdeşlik ýaryşynda gazanylmady Onda näme üçin Gündogar Afrikaly türgenler, esasanam Keniýaly we Efiopiýaly türgenler bu uzak aralyga ylgaw ýaryşynda tapawutlanýar? Beýleki köp sport görnüşleri ýaly, uzak aralyga ylgamak okuw usullarynda, berhizlerde we enjamlarda gazanylan üstünliklerden peýdalanýar Esasanam soňky ýyllarda ýeňil we ýokary tehnologiýaly ylgaw aýakgaplary türgenlere has gowy çykyş etmekde täsirli boldy Erkekleriň marafon dünýä rekordy 20 ýylda 4 minut azaldy. Aýallar marafonynda şuňa meňzeş ösüş hasaba alyndy Beýleki tarapdan, bir sebitden birnäçe ýurtdan gelen türgenleriň aýdyň artykmaçlygy bolan sport görnüşleri gaty az Soňky bäş Olimpiýa oýunlarynda Keniýaly we Efiopiýaly türgenler 800 metr we ondan ýokary ýaryşlarda medallaryň köpüsini gazandylar Erkekler marafonynda iň çalt 20 gezekden diňe ikisi Efiopiýanyň ýa-da Keniýanyň daşyndaky türgenlere degişlidir. Aýallar marafonynda ýagdaý edil şonuň ýaly; Iň çalt 20 wagtyň 18-i bu iki ýurtdan ylgaýanlar tarapyndan gazanyldy Üstünlik deňlemesinde möhüm faktorlaryň biri bu ýurtlaryň geografiki gurluşydyr. Öňdebaryjy Keniýaly we Efiopiýaly ylgawçylaryň köpüsi Beýik Rift jülgesi diýlip atlandyrylýan sebitden gelýär Ylmy gözlegler, belentliklerde we pes kislorod derejesinde yzygiderli türgenleşigiň netijesinde belentliklerde ýaşaýan türgenleriň, esasanam şol ýerde doglanlaryň ýürekleriniň we öýkenleriniň has güýçlidigini görkezýär Emma, ​​elbetde, bu üstünlikiň kepili däl. Mysal üçin, Nepal we Boliwiýa ýaly belent ýurtlardan şuňa meňzeş üstünlik gazanan ylgawçylar ýok Keniýa bilen Efiopiýany beýlekilerden tapawutlandyrýan esasy faktor, ylgamak nesilleriň gündelik durmuşynyň aýrylmaz bölegi bolup görünýär 1990-njy ýyllaryň ahyrynda we 2000-nji ýyllaryň başynda dünýäde uzyn ylgaýan medallaryň hemmesini diýen ýaly ýygnan meşhur Efiopiýaly türgen Haile Gebreselassiniň çagalygynda pyýada uzak aralyklary geçmek adaty zatdy Şondan bäri Afrikada şäherleşme ep-esli derejede ösen hem bolsa, "ýoly urmak" Efiopiýada we Keniýada medeni taýdan möhüm bolup galýar Birnäçe ýyl Keniýada ýaşaýan ispaniýaly uzak aralyga ylgaýan Mark Roig, çagalar mekdebinde beýleki ene-atalar bilen ylgamak wagtlary hakda gürleşende "utanýandygyny" aýdýar. Roig degişýär: "Indi hiç kime ol ýerde ylgaýjydygymy aýtmaýaryn Roig, paýtagt Naýrobiden 260 km demirgazykda we deňiz derejesinden 2400 metr beýiklikde, Keniýanyň Iten şäherinde "başarnyklary ösdürmek taslamasyna" gatnaşýar Oňa "çempionlaryň öýi" diýilýär, sebäbi ol ýerde Olimpiýa medallaryny gazanan köp sanly Keniýaly ylgawçy türgenleşýär Roig bu ýerde ýaşlary ylgamak karýerasyna höweslendirip, rowaýatlaryň arasynda. Garyplyk henizem kynçylyk çekýän yklymda, esasanam oba ýerlerinde, bu kärden pul gazanmak mümkinçiligi ýaşlaryň gyzyklanmasyny ýokarlandyrýan sebäplerden biridir Roig: "Braziliýada we Argentinada garyp çagalaryň futbolçy bolmagy arzuw edişleri ýaly, Keniýada-da ýeňil atletika gazanç etmegiň usuly hökmünde görülýär. Daş-töweregindäki köp görelde alyjylar hem ruhlandyrýarlar" -diýdi Internetde "iki sagatlyk marafon" gözleseňiz, 2019-njy ýylda Awstriýanyň paýtagty Wenada geçirilen ýörite çärede iki gezek Olimpiýa marafonynyň çempiony Eliud Kipçogyň gazanan 1 sagat 59 minut 40 sekunt rekordyna duşarsyňyz Keniýaly türgen 2017-nji ýylda Italiýanyň Monza şäherinde ýerleşýän “Formula-1” ýaryşynda Nike sport markasy tarapyndan gurnalan ýörite çärede iki sagatlyk nyşany 26 sekuntda sypdyrdy Şeýle-de bolsa, bu iki waka Bütindünýä ýeňil atletika federasiýasy tarapyndan resmi ýaryş şertlerini berjaý etmeýändigi sebäpli resmi taýdan ykrar edilmedi Mysal üçin, 2017-nji ýyldaky çärä Kipçoge ädim ätmäge kömek eden saýlama ylgawçylar topary ýoldaş boldy. Bu kömek etdi. Bu türgenler, şeýle hem, Formula 1 ýaryşlarynda görkezilişi ýaly Kipçogyň töwereginde "ýel süýşmesi effekti" döretmäge kömek etdiler Aslynda, bu çäre adaty ýaryşlardan tapawutlylykda welosipedinde oňa içgiler getirildi Emma Kipçoge, esasanam oňa alty sanly pul tölenendigini göz öňünde tutup, üstünligine bu "bellik" biynjalyk däl ýalydy Iki taslamada-da Keniýaly türgen bilen işlän Iňlis sport alymy professor Endrýu Jones hem Kipçogeniň ýazgysynyň resmi taýdan kabul edilmegine alada etmeýär Exeter uniwersitetinde işleýän Jones: "Şahsy tarapdan, ýazgynyň resmi taýdan ykrar edilendigi ýa-da ýokdugy bilen gyzyklanamzok. Bu sport bilen meşgullanýanlaryň hemmesi marafonyň iki sagadyň içinde geçirilip bilinjekdigi bilen gyzyklandy we biz muny subut etdik" -diýdi Gözegçilik astynda edilse-de, Kipçoge bu gezek ýetmek üçin adatdan daşary çykyş etmeli boldy. " Marafonlarda rekord goýmagyň nähili kyndygyny suratlandyrmak üçin sözler ýeterlik däl Öňki rekord eýesi Kiptum, 2023-nji ýylda Çikagoda geçirilen marafonda tupan ýaly ylgap, ortaça 2 minut 51 sekuntda bir kilometre ylgady Bütindünýä ýeňil atletika federasiýasynyň 2019-njy ýyldaky iň soňky maglumatlaryna görä, höwesjeň erkek marafon ylgawçylarynyň dünýädäki ortaça tizligi bir kilometre 6 minut 43 sekuntdyr Şeýle-de bolsa, bu üstünlik bedene çynlakaý çykdajy edýär. Prof. "Örän güýçli, uzak aralyga ylgamak sportçynyň derejesine garamazdan bedene zyýan ýetirýär. Şeýle hem akyl taýdan zyýany bar" -diýdi Jones Myşsalaryň, süňkleriň we bogunlaryň könelmegi we hepdede azyndan 100 mil aralygy talap edilýän okuw meýilnamalary bilen birlikde, saýlama ylgawçylaryň ýylda birnäçe ýaryşda näme üçin bäsleşip biljekdigini düşündirýär Kipçog 42 kilometr aralygy iki sagadyň içinde tamamlap boljakdygyny subut etdi. "Rift jülgesi" sportçysy Kiptum, diňe üçünji marafonda 2023-nji ýylda dünýä rekordyny täzeledi Expertsöne hünärmenler Rift Rift-iň täze çempion öndürmek mümkinçiligini hemişe ýada salýardylar Öňki türgen Martin Keino 2024-nji ýylda BBC-ä "Rekordy döwüp biljek indiki türgen häzirki wagtda Rift jülgesinde bir ýerde bolup biler. Ol ýerde henizem eşitmedik gaty zehinli ylgawçylar bar" -diýdi Sawe şol ylgawçylaryň biridir. Şeýle hem, Rift jülgesinde doglan sportçy we dünýä rekordyny täzelän London marafony 31 ýaşly türgeniň karýerasyndaky dördünji marafon boldy Sawe öňki ýaryşlaryň üçüsinde-de ýeňiji bolupdy, ýöne iki sagadyň içinde hiç biri-de ýeňiş gazanyp bilmedi Diňe 1970-nji ýyllarda zenanlara Nýu-Yorkork şäher marafony ýaly uly şäher marafonlaryna gatnaşmaga rugsat berildi. Olimpiýa we dünýä çempionatlaryna gatnaşmaga rugsat almak üçin 1980-nji ýyllara çenli garaşmaly boldular Bäsleşige başlansoň gaty çalt ösüş gazandylar. Iň çalt wagt 1971-nji ýylda 2 sagat 55 minut töweregi bolsa-da, 31 ýyl soň, 2002-nji ýylda iň çalt wagt 2 sagat 17 minuta çenli azaldy Keniýaly Brigid Kosei 2019-njy ýylda Çikago marafonyny 2 sagat 14 minut 4 sekuntda tamamlap, rekordy täzeledi Bu rekord 2023-nji ýylda Berliniň köçelerinde efiopiýaly Tigist Assefa tarapyndan 2 sagat 11 minut 53 sekuntda bozuldy Amerikan sport alymlary tarapyndan 2015-nji ýylda geçirilen gözleg, Iňlis Paula Radkliffe 2003-nji ýyldaky London marafonyny 2 sagat 15 minut 25 sekuntda ylganda aýallaryň "mümkin däl" çäklerine ýetendigi barada netijä geldi