Krym tatar milli hereketiniň weterany Aýşe Seýtmuratowa aradan çykmagynyň ilkinji ýyl dönümi - QHA - Krym habar gullugy

Meşhur adam hukuklaryny goraýjy we Krym tatar halkynyň adalatly sebäbini dünýä mälim eden Krym tatar milli hereketiniň weterany Aýşe Seýtmuratowa aradan çykan ilkinji ýyllygynda rehimdarlyk we hormat bilen ýatlanýar Ömri bosgunlar, zyndanalar we adalat ugrundaky yzygiderli göreş bilen doldurylan Seýtmuratowanyň aradan çykmagynyň birinji ýyllygy mynasybetli hatyralama habaryny çap eden Krym Tatar Milli Assambleýasynyň (KTMM) prezidenti Refat Çubarow, ömrüni halkyna bagyşlandygyny aýtdy KTMM-iň başlygy Refat Çubarow ýatlama habaryna şu sözleri goşdy: Gynandyryjy taryh ... Bu gün Aýşe Abla Seýtmuratowanyň aradan çykan ilkinji ýyllygy. Ol 2025-nji ýylyň 1-nji iýunynda 89 ýaşynda rus wagşylary tarapyndan basylyp alnan Krymda aradan çykdy. Akmescitde (Simferopol) jaýlandy. Aýşe Abla öz halkyna gurban we yhlas bilen hyzmat etmegiň iň uly mysalydyr. Hudaý ýalkasyn 7 ýaşyndaka SÖILGÜNI başdan geçirdi 1937-nji ýylyň 11-nji fewralynda Krymyň Ajy Eli obasynda doglan Aýşe Seýtmuratowa 1944-nji ýylyň 18-nji maýynda bary-ýogy 7 ýaşyndaka Krym tatar sürgüni we genosidi başdan geçirdi. Kakasy Ikinji jahan urşunda ýitdi; Ejesi we 6 dogany bilen Özbegistanyň Samarkand sebitine sürgün edildi. Maşgala köne eşek ammarynda ýaşamak üçin göreşdi. Iň ulusy 17 ýaşyndaky doganlary agyr magdançylykda işleýän bolsa, 8 adam bir işçi kazarmasynda ýaşaýardy. Seýtmuratowa çagalygynda çeken uly agyryny ömrüniň ahyryna çenli dowam etjek adalat ugrundaky göreşiniň başlangyç nokady etdi AKADEMIK KAREERI "Jenaýatçy TATAR" bolany üçin petiklendi 1957-nji ýylda kyn şertlerde Samarkand uniwersitetiniň Taryh fakultetini üstünlikli tamamlan Seýtmuratowa akademik bolmak isledi. Şeýle-de bolsa, Krym tatar şahsyýeti sebäpli magistr derejesini almak gadagan edildi. Birnäçe ýyllap dowam eden göreşden soň, 1967-nji ýylda Özbegistan Ylymlar akademiýasynyň Taryh institutyna kabul edildi, ýöne Krym tatar milli hereketine goşulandygy sebäpli bilimini şol ýerde tamamlamaga rugsat berilmedi SOWIET DÖWRÜNI BY IKINJI BOLAN Aýşe Seýtmuratowa 1967-nji we 1971-nji ýyllarda "Sowet administrasiýasyny abraýdan düşürýän materiallary öndürmek we paýlamak" aýyplamasy bilen tussag edilipdi. Ilkinji gezek synag möhletine höküm edilen Seýtmuratowa 1971-nji ýylda 3 ýyl azatlykdan mahrum edildi. Seýtmuratowa türme tussaglygyny Mordowiýa lagerlerinde geçirdi Azatlyga çykandan soň, Seýtmuratowa Krym tatar milli hereketindäki işini dowam etdirdi we Krymda hasaba alynmak isleýän Krym tatar maşgalalaryna garşy kazyýet işi barada maglumat ýygnamaga başlady. Alnan maglumatlar, şol döwürde Sowet re regimeimi tarapyndan adam hukuklarynyň bozulmagy bilen baglanyşykly wakalary ýazýan "Häzirki wakalaryň ýyl ýazgysy" atly adam hukuklary býulleteninde çap edildi GÖRNÜŞDE Jenaýatçy tatarlaryň sesine öwrüldi Seitmuratowa üçünji gezek tussag edilmek howpy bilen ýüzbe-ýüz bolansoň, ABŞ-a gitmegi başardy. Ol ýerde "Azatlyk" radiosynda alyp baryjy bolup işe başlady. Rus, Özbek we Azerbaýjan türklerinde, Krym tatar milli hereketi Seýtmuratowa we Mustafa Abdülcemil Kyrymoglu programmalaryny hödürlemek Krym tatar halkynyň hukuklarynyň bozulýandygyny dünýä mälim etdi Seýtmuratowa daşary ýurtda ýaşap ýörkä, köp sanly halkara konferensiýa gatnaşdy we ABŞ-nyň Senatynda çykyş etdi ABŞ-da 11 ýyl ýaşandan soň, 1990-njy ýylda Özbegistana, soňra bolsa watany Kryma gaýdyp geldi. Aýşe Seýtmuratowa watanyna gaýdyp geleninden soň, Krym tatarlaryna ynsanperwerlik kömegi bermek üçin Merhemet öýüni döretdi Ruslaryň Krymy basyp almagyny ýazgaryp, Aýşe Seýtmuratowa 2014-nji ýylyň mart aýynda Kreml administrasiýasy bilen hyzmatdaşlyk eden müfti Emirali Ablaýewe ýüzlenip, şu sözleri ulandy: Krym tatarlarynyň geljekki ýagdaýy ukrain halky bilen bilelikde gurulmalydyr, biz diňe Ukraina bilen bilelikde üstünlik gazanarys "Hatda daşary ýurtlular jenaýatçylyga gelse-de, bu ýerden gitmeris" Seýtmuratowa 2019-njy ýylda Akmeskitde geçirilen çärede Krym tatar ýaşlary bilen söhbetdeşlikde Krym tatarlarynyň ähli basyşlara garamazdan Krymda ýaşamagyny dowam etdirmelidigini aýtdy we "Kryma gelmişekler gelse-de bu ýerden gitmeris" diýdi. Bu sözlemleri ulandy