Krym tatar intellektual Bekir Çobanzadeniň dil taryhy mirasy barada monografiýa çap edildi - QHA - Krym habar gullugy

Bakuw Döwlet Uniwersiteti (BDU) Filologiýa fakulteti, Azerbaýjanyň lingwistika bölümi. Agza Dr.Perwin Eywazowyň ýazan "Bekir Çobanzade: Lingwistik taryh düşünjesi" atly monografiýasy çap edildi “Elm” neşirleri tarapyndan 2026-njy ýylda neşir edilen 296 sahypalyk eser Birinji Turkologiýa Kongresiniň 100 ýyllygyna we Weteran Alymyň we “Meşhur” bezegli akademik Tofik Haçýewiň 90 ýyllygyna bagyşlandy "YLMY PIKIRLERINI GÖRNÜŞLI BIRINJI Okuw" Monografiýa, meşhur Krym tatar türkology Bekir Çobanzadeniň dil taryhy babatynda ylmy garaýyşlaryny hemmetaraplaýyn öwrenen ilkinji okuwdyr Eserde Bekir Çobanzadeniň dil taryhy baradaky pikirleri dört bapda ara alnyp maslahatlaşylýar. Fonetikanyň, söz baýlygynyň we morfologiki gurluşyň taryhy ösüşi taryhy grammatika we edebi dil meseleleriniň çäginde yzygiderli gözden geçirilse-de, alymyň dil taryhy meselelerine çemeleşmesi jikme-jik baha berilýär Monografiýada Çobanzadeniň edebi dile düşünişine-de üns berilýär. Edebi dil taryhynyň döwürleşmegi, edebiýat işgärleriniň dili we umumy türk edebi diline bolan garaýyşlary häzirki ylmy çemeleşmeler bilen deňeşdirilende ara alnyp maslahatlaşylýar Kitabyň baş ylmy redaktory we sözbaşy ýazyjysy Bakuw döwlet uniwersitetiniň Azerbaýjan dil bilim bölüminiň müdiri Prof. Dr. Tofik Hajyýew redaktor, türkologiýa bölüminiň müdiri, professor Filologiýa ylymlary mugallymy Meherrem Memmedow bilen. Agza Dr Eseriň eminler geňeşinde, Reýhan Hebibliden başga-da, Türkiýeden prof. Dr. Ahmet Buran, Prof. Dr. Süleyman Kaan Yalçyn we Dos. Doktor Kenan Acar gatnaşýar Bu işiň hünärmenler, alymlar, ýaş gözlegçiler we türkologiýa we lingwistika ugrunda işleýän talyplar, şeýle hem Bekir Çobanzadeniň ylmy mirasy bilen gyzyklanýan okyjylar üçin möhüm çeşme bolup durýandygy bellendi BEKİR SITKI ÇOBANZADE KIM? 1893-nji ýylyň 27-nji maýynda Doğan Çobanzade başlangyç we orta bilimini Krymyň Karasupazar şäherinde tamamlady. 1909-njy ýylda orta mekdebi okamak üçin Stambula gitdi we arap we fransuz dillerini öwrendi. Çobanzade 1915-nji ýylda Odessa gitdi we ol ýerde slawýan dillerini ýygnady KIPÇAKLARNYIR BIRINJI Sözlügi: KODEK KUMANIKASY (KUMAN / KIPÇAK SÖZLÜGI) 1916-njy ýylda Budapeşt uniwersitetine giden Çobanzade, Kipçak şiwesiniň iň möhüm ýazuw çeşmesi bolan Kodeks Kumanikusyny (Kuman kitaby ýa-da Kipçak kitaby) gözden geçirdi. 1920-nji ýylda bu uniwersitetde doktorlyk derejesini alan Çobanzade, 1920-nji ýylda dogduk mekany Kryma gaýdyp geldi BAKU I. 1926-njy ýylda TURKOLOGI CONA KONGRESI .A gatnaşdy 1926-njy ýylda Bakuwda geçirilen 1-nji turkologiýa kongresinde "Türk şiweleriniň arasyndaky arabaglanyşyk" we "Türk-tatar dillerinde ylmy terminologiýa döretmek" wakalary barada möhüm makalalar beren Çobanzade, Türk kalendarlarynyň elipbiýi, orfografiýasy we terminleri boýunça bir gezek Türk senenamalarynyň Merkezi komiteti we Azerbaýjanyň Merkezi komiteti ýaly komissiýalarda köp gezek gözleg geçirdi Nemes, fransuz, arap, wenger, çeh we polýak dillerini gaty gowy bilýän Çobanzade, ähli türk dillerinde diýen ýaly eser ýazypdyr. Türk şiweleriniň we türk dil biliminiň diýen ýaly 120-den gowrak kitaby we makalasy bolan Çobanzade 1932-nji ýylda SSSR Ylymlar akademiýasynyň Kawkaz şahamçasynyň we 1935-nji ýyldan Azerbaýjan şahamçasynyň hemişelik agzasy boldy we 1935-nji ýylda Pari Paris dil jemgyýetiniň agzasy saýlandy Şeýle hem bu döwürde Çobanzade "ıan Çolban", "İleri" we "Okuw lerişleri" magazinesurnallarynda ylmy makalalar ýazyp, dürli uniwersitetlerde professor, dekan we rektor bolup işledi SOWIET TERRORYNYIC ICeňiji Meşhur Krym tatar türkology Bekir Sıtky Çobanzade, 1937-nji ýylyň 13-nji oktýabrynda Azerbaýjanyň serhedine ot açmak bilen Sowet terrorçylygy bilen şehit boldy