"King Lear" Labyrinth: nusgawy adalatsyzlyk we öz-özüňi jezalandyrmak

Gadymy grek mifleriniň birinde Dionys hudaýy ýitirilen Silenusa myhmansöýerligi üçin Midas patyşa sylag bermek isleýär. Silenus grek mifologiýasynda öňdengörüjilikli we gorkunç, şahly, bir aýakly tokaý ýaşaýjysy bolany üçin; hezil, baýramçylyk, söýgi oturylyşyklarynda palçy Dionisiň ýoldaşy. .Agny, ýoldaşlaryna hormat Dionisusa hormat hökmünde baha berilýär. Şonuň üçin üzümleriň we grek panteonynyň çakyrynyň hudaýy Dionys patyşa özüne islän zadyny sorap biljekdigini aýdýar. Oneöne bir şertde: Dionis oňa ýekeje arzuwyny berer. Açgözligini saklap bilmedik Midas, degen zatlarynyň hemmesiniň altyna öwrülmegini buýurdy Şeýdip bolýar. Şol pursatdan başlap, çar näme degse, altyna öwrülýär. Haýp, altyn bilen örtülen Midas aç galýar. El degen nahary iýip bolmajak altyna öwrülýär. Şonuň üçin gadymy grek mifologiýasynda Midas baky açlyga uçramaly häsiýetdir. Goodöne ýagşylyk eden Midasyň munuň ýaly jezalandyrylmagynyň günäsi näme? Bu hakda gürleşjek mowzugymyň soňunda bu barada belli bir netijä geleris Mowzuk akademiki milli drama teatrynyň sahnasynda Şekspiriň “King Lear” -iň täze eserine tomaşa etmek bilen başlaýar Ilki bilen, V. Şekspiriň "King Lear" eseriniň Azerbaýjan teatrynyň sahnasynda 4 sany uly spektaklda ýerine ýetirilendigini aýtmak isleýärin (belki okuw döwründe ýa-da birleşiklerde taýýarlanandyr). Bu oýun ilkinji gezek 1941-nji ýylda Döwlet akademiki milli drama teatrynyň sahnasynda, Mirza Ibrahimow tarapyndan terjime edilen we rehamissýor Şamsi Badalbeýli tarapyndan sahnalaşdyryldy. Rollarda Sidgi Ruhulla, Marziýa Dawudowa, Alasgar Alakbarow ýaly beýik sungat işgärleri hem oýnady. Biz muny görmedik we gynansakda lenta ýazgysy ýok Uzak wagt geçensoň, 1990-njy ýyllaryň başynda eser ýene bir teatrda re directorissýor Bahram Osmanowyň eserinde sahnalaşdyryldy. King Lýeri Kamal Hudawerdiýew ýerine ýetirdi. Hyzmatkär-fakir hem bu çykyş üçin tomaşaçydy. Gynansagam, lenta ýazgysy ýok Üçünji spektaklyň premýerasy 2009-njy ýylda bolupdy, S.Wurgun adyndaky Rus drama teatrynda Halk suratkeşi Nodar Şaşigoglunyň peýdasyna taýýarlandy. Aktýoryň özi re directorissýor Aleksandr Şarowskiniň ýanyna baryp: "King Lir oýnamaga rugsat ediň" -diýip, teatryň we durmuşyň gapysyny kakdy. Bu hem 2000-nji ýyllara gabat gelýär. Aktýor bu keşbi bilen soňky gezek sahnada peýda boldy 4-nji gurluş şu gün - 2026-njy ýyla gabat geldi. Maý aýynda 3 günläp Azerbaýjan döwlet akademiki milli drama teatrynda görkezilen spektaklyň halk aýdymçysy Nurettin Mehdikhanliniň 70 ýyllygy mynasybetli peýdasy boldy Kamran Nazirli eseri ýene ene dilimize terjime etdi. Spektakly Gürjüstanyň milli teatrynyň baş müdiri Deýwid Sakvarelidze hödürledi Şekspiriň "King Lear" pajygasy adam mertebesine esaslanýar. Adamyň ruhy dünýäsi bilen maddy barlygyň arasyndaky gapma-garşylyk, ýagşy bilen ýamanyň arasyndaky göreş ... Hawa, Nizamidäki ýaly, eserde ýagşy bilen ýamanyň arasynda göni söhbetdeşlik bolmasa-da, aslynda onuň manysy Bu gaty ýönekeý bir hekaýa bilen başlaýar. Patyşa garry we ýadaw (çak edilýär) we çagalaryna güýç we tagt berýär we baýlygyny biriniň kakasyna has köp söýýän ýagdaýyna görä bölýär King Lir öz şalygyny üç bölege bölýär. Ol bölýär we gyzlaryna we ärlerine ynandyrýar. "Oňa goý" diýlende näme diýmek isleýärsiň? - sorag ýüze çykýar. Bu mesele: King Liriň güýjüni gyzlaryna bermekde näme maksat bardy? Garrymy ýa-da ýadadymy, ýa-da haýsydyr bir şa mekirimi? Uly gyzy Gonerilia kakasyna bolan söýgüsini iň owadan sözler we çişirilen sözler bilen beýan edýär. King Lear göwnünden turýar we uly gyzyna kartada özüne berlen ýerleri görkezýär. Regan kakasyna bolan söýgüsiniň durmuşynda ýeke-täk şatlykdygyny öňe sürdi. Patyşalygyň üçden bir bölegi bilen sylaglanýar. Kiçijik gyzy Kordelýa aýal doganlary ýaly gürlänok, entek durmuşa çykmadyk bolsa-da, söýgüsini adamsy bilen kakasynyň arasynda paýlaşjakdygyny aýdýar. "Hakykaty" aýdany sebäpli, Lear ony kemsidiji sözler bilen dezinfeksiýa edýär we söýgüli çagasyny köşkden çykarýar. Soňra bolsa patyşalykdaky paýyny iki gyzynyň arasynda paýlaýar Burgundy hökümdarynyň we Kordelýa gelen Fransiýanyň korolynyň ilçileri gyzyň gyzlyk hukugyndan mahrum edilendigini bilýärler we yzlaryna gaýdýarlar. Fransiýanyň koroly Kordelýanyň gyzlykdygyny we oňa durmuşa çykmagy teklip edýändigini aýtdy Eser hakda uzyn gürleşmerin, bu nusgawy eser, baýlygy paýlaşan Liriň iki gyzynyň özüne ýa-da gorag rysarlaryna sabyr görkezmändigini, ony betbagt ýagdaýda galdyrandygyny bilýär. köçelere çykardylar King Lear köne Lear atly garyplyga öwrülýär. Güýjüni ýitirensoňam, şa lezzetinde ýaşar öýdüp ýalňyşýandygyna düşünmek oňa gaharyny getirýär Hudaý käwagt şeýle jeza berýär, sylag bilen berilýän jeza agyr bolýar. Jähennemiň azabyny dadansoň, Lir tagt we güýçsiz hiç zat däldigine düşünýär. Şonuň üçin beren adam ony bir gün rehimsizlik bilen alyp gitmeli. Oňa boýun bolýan sen däl, güýjüň, bir gün eliňde bolmazlygy mümkin. Durmuş, dowzahyň azabyny başdan geçirmek arkaly öz ornuny we çäklerini görkezýär Men grek mifine gaýdyp gelýärin. Hudaý mukaddes bolany üçin Hudaýdyr, hiç kime ýa-da bir zada mätäç däldir. Patyşa hemişe hemmelere we hemme zada mätäç. Patyşa hudaý bolup bilmez, hudaýyň güýjüni talap edip bilmez. Şonuň üçin Patyşalygyny ýitiren Lir bigünä günäkär, talaplarynyň pidasy Bu "King Lear" pajygasynyň labyrintidir. Aboveokarda beren soraglarymyzda bulaşdyňyz. Düşünýän eseriň hakykaty ýa-da hyýalyňyzmy? Iň halanýan re directorissýorym Wagif Ibrahimoglu hiç wagt çuňluga çümmeli däl diýýärdi we pikir edýärdi: "Spektakly açyp ýa-da dogry işledim öýdýärinmi?" Näme düşünseňiz hakykat. Ol mamlady. Mümkin, re directorissýor, dramaturg size düşünýändigini aýtmak islemedi, muny siziň gözüňiz bilen görmedi. Senem onuň gözlerinden seredip bilmersiň. Konteýneriniň kuwwatyna her kim düşünýär Teatr tankytçysy Aýdyn Talibzadeh bir makalasynda: "King Lear betbagtçylykdan has ýatlatma, sapak, erteki" -diýdi Ine, men muňa düşündim. Spektaklyň dowamynda Kemal Hudawerdiýewiň şasy Lir kölegä meňzeýärdi. Şol köne oýundan diňe onuň keşbi meniň hyýalymda galýar. Ne sahna gurluşy, ne-de sahna, ne-de başga keşpleri ýerine ýetirijiler - diňe Kemal Hudawerdiýewiň “King Lear” ýadyma düşýär. Megerem, munuň sebäbi sahnada gören ilkinji janly King Lir Patyşa Lir, durmuşyň güýjüni ýitirmek bilen düşünýän we ýitiren geçmişini ýada salman, düýbünden başga bir durmuşda ýaşamak hakda pikir edýän aňly, ajaýyp akylly adam. Ölüm oňa bagt ýaly bolup görünýär Nureddin Mehdikhanliniň şasy Lir birneme üýtgeşik. Hatda pikirlenmegi hem bir gapdala goýup, özüni aklyndan azaşdyryp, durmuş akymyna we tolkunyna goşuldy. Ykbalyň nirä eltjekdigi möhüm däl. Galyberse-de, bu durmuşyň ünsüni çekmeli däl, ýöne entek ölüme ýakyn däl Şol bir teatryň sahnasyndaky rollary bilen King Liriň ýanyna barýandygyny we bu şekil bilen sözlemiň soňy ýaly (bu ýoluň soňuny aňlatmaýar) diýen pikiri öňe süren Halk Aýdymçysy: "King Lear" pýesasynyň üsti bilen özüme we tomaşaçylara bir hili döredijilik hasabatyny hödürledim. "Sahnada ýyllar boýy toplan tejribämi, öwrenişimi we başarnyklarymy görkezdim." King Lear "pýesasynyň teatr taryhynda möhüm orny eýelejekdigine ynanýaryn Sahna sahnadan doly däl. Aktýorlar öňde. .Eri gelende aýtsak, sahnada ýaş aktýorlar agdyklyk edýär. Elbetde, Nureddin Mehdikhanliniň töweregindäki teatryň geljegine maýa goýum Spektaklyň önümçilik re directorissýory we aýdym-saz kompozitory Şota Rustaweliniň adyny göterýän Gürjüstanyň milli teatrynyň baş müdiri Deýwid Sakvarelidze, re directorissýory Anar Babalidi. Eseriň terjimesiniň we sahna wersiýasynyň awtory Kamran Nazirli, re directorissýor we geýim dizaýneri Wusal Rahim, yşyklandyryş dizaýneri Rafael Waqifoglu, re directorissýoryň kömekçisi Narmin Hasanowa. Sahna söweşi we plastmassa çözgüdi Bahruz Ahmadlä degişlidir Halk aýdymçysy Nurettin Mehdikhanli, Halk Aýdymçysy Sabir Mammadow, Hormatly Aýdymçylar Munawwar Alyýewa, Elnar Garaýew, Anar Heýbatow, Elşan Rüstamow, aktýorlar Ilaha Hasanowa, Rabbila Alakbarzade, Tural Ibrahimow, Elsewer Rahimowy, Elçewer Rahimowy Wusal Mustafaýew, Kanan Huseýnow, Muhuma Sahow, Rufat Ahmadow, Farid Garaýew, Nijat Iskandarow, Nihad Aslan we Aýlin Haşimli oýnaýarlar "King Lear" -iň esasy pikiri iýerarhiki ulgamyň şowsuzlygy, ýalandan we tekepbirlikden uzak hakyky gymmatlyklary gözlemek, tertip-düzgün we bulam-bujarlyk, ýagşy we ýamanlyk, ýazylmadyk ahlak kanunlarynyň zerurlygy we degişli jeza Ol King Liriň, şeýle hem korol Midasyň günäsini öňe sürýär. Şeýle batyrlyk, adamzady ýaradan, Hudaýy inkär edýän we özüni öz derejesinde görýän gozgalaňdyr. Klassikler adalatsyzlygyň, adalatsyzlygyň ýykylmagyny hemişe teklip edýärler, emma ol henizem bar we dünýä gaty gowy bolar. Adamyň eden hereketi, öz jezasyny kesýär; şeýle boldy we şeýle bolar. "King Lear" patyşa däl, adamzada berlen söz