Bakuwyň polýak arhitekturasy Kopernigiň okan uniwersitetinde görkezilýär

"Şäher meýilleşdiriş we binagärlik ýyly" çäginde Azerbaýjanyň Polşadaky ilçihanasy Polşanyň iň köne ýokary okuw mekdebi bolan Jagiellon uniwersitetiniň kitaphanasynda "Azerbaýjanda polýak binagärliginiň merjenleri" atly sergi gurady AZERTAC, Azerbaýjanyň Polşadaky ilçisi Nargiz Gurbanowanyň serginiň açylyş dabarasynda çykyş edip, Azerbaýjan we Polşa halklarynyň arasynda taryhy gatnaşyklaryň, medeni ýakynlygyň we birek-birege hormat goýmagyň möhümdigini aýtdy. Ilçi Azerbaýjanyň taryhyň dowamynda dürli medeniýetleriň, dinleriň we halklaryň duşuşýan ýeri bolandygyny belläp, ýurtda köp medeniýetli we çydamlylyk däpleriniň asyrlar boýy dörändigini aýtdy. Onuň sözlerine görä, dürli dinleriň bilelikde ýaşamagy Azerbaýjanyň baý medeni mirasynyň esasy sütünlerinden biridir. Hut şu gurşaw dürli halklara we jemgyýetlere ýurduň ösüşine goşant goşmak üçin mümkinçilik döretdi. Azerbaýjanda ýaşaýan polýaklaryň binagärlik, in engineeringenerçilik, hukuk, bilim, döwlet dolandyryşy we harby ýaly dürli ugurlarda möhüm yz galdyrandygyny aýtdy. XIX asyryň ahyrynda we 20-nji asyryň başynda Bakuwyň çalt ösmeginde polýak binagärleriniň roly aýratyn möhümdi. Nebit pudagynyň çalt ösmegi netijesinde Baku gysga wagtyň içinde dünýäniň iň möhüm senagat we söwda merkezleriniň birine öwrüldi. Bu döwürde polşaly binagärler J. Goslawski, K. Skurewiç, Y.Ploşko we Sk.Skibinski şäheriň binagärlik keşbiniň emele gelmeginde möhüm rol oýnady. Olar tarapyndan taýýarlanan binalar henizem Bakuwyň binagärlik mirasynyň iň gymmatly nusgalarynyň hataryndadyr Ilçi Polşanyň binagärlik mekdebiniň täsiriniň diňe Bakuw bilen çäklenmändigini aýtdy. Şeýlelik bilen, Pl.Ploşko Şamahidäki Juma metjidiniň gaýtadan dikeldilmegine ýolbaşçylyk etdi we I.Kriştalowiç Ganjanyň baş binagäri hökmünde şäheriň ösmegine möhüm goşant goşdy. Şeýle hem, Gusar we Zagatalada Polşanyň goşuny tarapyndan gurlan katolik buthanalary häzirki wagtda saklanýar we iki ýurduň umumy taryhynyň janly şaýatlary hasaplanýar Çykyşyň dowamynda polşaly asly adamlaryň Azerbaýjan Demokratik Respublikasynyň döredilmegine we işine gatnaşmagyna aýratyn üns berildi. Ilçi, hökümet gurluşlarynda, mejlisde we kazyýet ulgamynda jogapkär wezipeleri eýeläp, ýaş döwleti güýçlendirmek üçin hyzmat edendiklerini aýtdy. General M. Sulkewiç bu görnükli şahsyýetleriň arasynda aýratyn orun tutýar. Azerbaýjanyň Milli Goşunynyň Baş sekretary bolan M.Sulkewiç ýurduň garaşsyzlygy we territorial bitewiligi üçin göreşdi. Şeýle hem, Azerbaýjanyň garaşsyzlygynyň ilkinji döwründe polýak ofiserleriniň eden hyzmatlary ýokary baha berildi Ilçi şeýle hem azerbaýjanly ofiserleriň Polşanyň garaşsyzlygy ugrundaky göreşe işjeň gatnaşandygyny aýtdy. Olaryň arasynda polkownik Weli Beý adadigar, polkownik Israfil Beý Israfilow, polkownik Jahangir Beý Kazymbeýli, podpolkownik Israfil Beý adadigarow, Hamid Beý Mammadzade we Kazim Beý Safaroglu ýaly şahsyýetler bar. Netijede, ilçi N.Gurbanowa Polşanyň Azerbaýjanyň medeni, akademiki we ykdysady ösüşine goşan goşandyna ýokary baha berdi we iki ýurduň arasynda köp asyrlyk dostlukly gatnaşyklaryň we ýurtlaryň arasynda bar bolan strategiki hyzmatdaşlygyň geljekde täze bilelikdäki taslamalaryň durmuşa geçirilmegi üçin esas döredjekdigine ynam bildirdi Jagielloniýa uniwersitetiniň wise-rektory osaroslaw Gurniak bu çärä gatnaşyp, serginiň köp ýyllaryň dowamynda döredilen iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklary, birek-birege hormat goýmagy we umumy taryhy mirasy öwrenmekde möhümdigini aýtdy. Onuň sözlerine görä, polýak binagärleriniň, inersenerleriniň, alymlarynyň we jemgyýetçilik işgärleriniň Azerbaýjanyň ösüşine goşan goşantlary diňe bir iki ýurduň umumy taryhynyň bir bölegi bolman, eýsem dürli medeniýetleriň hyzmatdaşlygynyň üstünlikli mysalydyr. Y. Gurniak Jagielloniýa uniwersitetiniň taryhda halklaryň arasynda ylmy we medeni gepleşikleriň ösmegine uly ähmiýet berendigini aýtdy. Bu nukdaýnazardan sergini uniwersitetiň kitaphanasynda geçirmek aýratyn simwoliki many berýär. Şeýle başlangyçlaryň taryhy ýady saklamaga, umumy miras barada täze nesillere habar bermäge hyzmat edýändigini aýtdy Y. Gurniak çykyşynyň ahyrynda Azerbaýjan bilen Polşanyň arasyndaky akademiki hyzmatdaşlygyň geljekde hasam giňeljekdigine ynam bildirdi we iki ýurduň uniwersitetleri bilen ylmy merkezleriniň arasynda täze taslamalaryň durmuşa geçiriljekdigine umyt bildirdi Wladislaw Witaliş, ýokary okuw mekdebiniň filologiýa fakultetiniň dekany çykyşynda Azerbaýjanyň Polşadaky ilçihanasy bilen Jagielloniýa uniwersitetiniň arasynda döredilen netijeli hyzmatdaşlyga ýokary baha berdi. Soňky ýyllarda durmuşa geçirilen bilelikdäki taslamalaryň, ylmy çäreleriň, sergileriň we medeni başlangyçlaryň iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklary has-da berkitmäge hyzmat edýändigini aýtdy. V.Witaliş, Azerbaýjanyň baý taryhy, dili, edebiýaty we medeni mirasy bilen uniwersitet talyplary we gözlegçiler üçin uly gyzyklanma döredýän ýurtlaryň biridigini aýtdy. Bu nukdaýnazardan hyzmatdaşlygy giňeltmek, özara ylmy alyş-çalyşlary ösdürmek we bilelikdäki gözleg taslamalaryny durmuşa geçirmek geljekdäki hyzmatdaşlygyň esasy ugurlaryndan biridir Dekan Jagiellon uniwersitetiniň Azerbaýjanyň ýokary okuw jaýlary we ylmy edaralary bilen täze hyzmatdaşlygy ýola goýmak isleýändigini aýtdy Çäräniň dowamy, Filologiýa fakultetiniň professory E. Šimenets-Golaş Azerbaýjan-Polşa gatnaşyklary, Azerbaýjanda polýak binagärleriniň işjeňligi we mirasy barada hasabat berdi. Hasabatda XIX-XX asyrlarda Azerbaýjanda işlän polýak arhitektorlarynyň mirasyna köp ýer berildi. Professor E. Şimenets-Golaş Bakuwyň we beýleki şäherleriň şäher gurluşygynda we binagärlik ösüşinde möhüm rol oýnaýandygyny aýtdy. Bu binagärler tarapyndan döredilen taslamalaryň diňe bir öz döwrüniň möhüm binagärlik nusgalary bolman, eýsem häzirki Azerbaýjanyň medeni mirasynyň aýrylmaz bölegidigini hem aýtdy Çäräniň ahyrynda gatnaşyjylara milli aşhanamyzdan ýakymly tagamlar hödürlendi. 30-njy iýuna çenli dowam etjek sergi gatnaşyjylar tarapyndan uly gyzyklanma we duýgudaşlyk bilen garşylandy XIV asyra degişli Jagielloniýa uniwersitetiniň Polşadaky iň köne ýokary okuw jaýydygyny we dünýäniň iň köne uniwersitetleriniň biri hökmünde ykrar edilendigini bellemelidiris. 1364-nji ýylda döredilen bu uniwersitet asyrlar boýy Europeewropanyň ylmy we medeni durmuşynda möhüm rol oýnady. Meşhur astronom Nikolaý Kopernik Jagiellon uniwersitetinde okady 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir