Medeni antropolog Prof. Greta Uehling: Taryh, Krym tatar şahsyýetiniň garşylygyň ajaýyp nusgasyny görkezýändigini görkezýär - QHA - Krym habar gullugy

"Ukrainany dekolonizasiýa etmek: Krymyň ýerli halky we erkinlige barýan ýollar" kitabynyň awtory, medeni antropolog we ABŞ-nyň Miçigan uniwersitetiniň mugallymy (ABŞ). Doktor Greta Uehling Krym habar gullugyna (QHA) öz kitabynyň taýýarlanylyşy, Krymy terk etmeli krymlaryň we rus basybalyjylarynyň durmuşyna edýän täsiri, 1944-nji ýyldaky Krym tatar sürgüni we genosidi, Ukrainanyň medeniýeti we Russiýa 20-den soň, Ukrainanyň medeniýeti we milli şahsyýeti barada maglumat berdi Awtor 1997-nji ýylda öz kitaby üçin jenaýat jogapkärçiligine çekildi 1995-nji ýylda ilkinji gezek Kryma baryp görendigini mälim eden Uehling, gözleg geçirmek üçin 1997-nji ýylda Kryma gaýdyp gelendigini aýtdy. Krym saparlaryny dowam etdirýändigini we uzak möhletleýin Krymlar bilen aragatnaşygyny dowam etdirýändigini bellän awtor, Krym we Krym bilen gatnaşyklaryny pugtalandyrýan täze taslamalary hem amala aşyrandygyny aýtdy 2025-nji ýylda neşir edilen kitabynyň taýynlyk tapgyrynyň Krymy Russiýa basyp alandan soň başlandygyny aýdan Uehling, Krym tatarlary we ýarym adanyň beýleki ýaşaýjylary bilen öz watany Krymy terk edip, Ukrainanyň hemme ýerinde mesgen tutup, durmuşyna täzeden başlandygyny aýtdy. Dürli geografiýa syýahat etmegiň kitabynyň esasy böleklerinden biridigini aýdan Uehling, kitabynyň mazmunynyň şeýle usul bilen baýlaşdyrylandygyny aýtdy UEHLING 90 SÖVIGI HAKYNDA JENA .AT EDIP BOLANOK "Antropolog hökmünde gözleg usulyýetim synlara we söhbetdeşliklere esaslandy. Bu synçylygy köp usullar bilen geçirdim: Stoluň başynda oturdym we adamlaryň öýlerinde adamlar bilen söhbetdeş boldum; konsertlere, film görkezilişlerine we sergilere gatnaşdym. Krym tatar sürgünde we 1944-nji ýylyň 18-nji maýynda öldürilenleri hatyralamak dabaralarynda çykyşlary diňledim." Uehling aşakdaky ýaly çykyş edip, takmynan 155 söhbetdeşlik geçirendigini, şolaryň 90-synyň Kryma degişlidigini we beýleki söhbetdeşlikleriň Russiýanyň Ukrainanyň gündogaryndaky çozuş synanyşygy bilen baglanyşyklydygyny aýtdy Gözleglerini Russiýanyň basyp alan Krymda alýan maliýe serişdeleriniň şertlerine laýyklykda geçirmändigini belläp, Uehling muňa garamazdan, Kryma gidip biljek adamlar bilen aragatnaşyk saklap biljekdigini we şol bir wagtyň özünde Krymda onlaýn ýaşaýanlar bilen aragatnaşyk saklap biljekdigini aýtdy. Uehling, şeýle hem Russiýanyň Ukrainany basyp almak synanyşygyndan soň, basyp alýan rus goşunyna çagyrylmazlygy üçin 2022-nji ýylda Krymy terk eden maşgalasy bilen ABŞ-da wagt geçirendigini aýtdy KRIMADA GÜN DURMUŞYNDAKY RUS KÖPGÜNLERINI. OLLAMALARY Soralýan maşgala bilen duşuşmagyň, Russiýanyň basyp alan sebitlerinde gündelik durmuşyň nähili emele gelendigi barada maglumat berýän Uehling, gözlegleriň dowamynda alan maglumatlaryny kitaba jemlemek prosesi barada aşakdaky sözleri aýtdy: Maglumatlary ýokary hilli analiz programma üpjünçiligini ulanyp kodladym we tematiki taýdan analiz etdim. Meniň çemeleşmäm iteratiw we induktiwdi; Antropologlaryň köplenç 'ýüze çykýan' kodlaşdyrma hökmünde häsiýetlendirýän bu usuly, berk we öňünden kesgitlenen çarçuwany däl-de, gönüden-göni maglumatlaryň özünden çykmagyna mümkinçilik berdi. Wagtyň geçmegi bilen, söhbetdeşlikleriň dowamynda gaýtalanýan mowzuklar we gurluşlar aýdyň bolansoň doýma nokadyna ýetildi; Bu, maglumatlaryň has giňişleýin beýan edilip başlandygyny görkezdi Authorazyjy öz kitabynyň ýazuw tapgyrynyň Ukraina-Russiýa urşunyň yzygiderli üýtgäp durýan syýasy we harby kontekstinde emele gelendigini belläp, kitabynyň Ukrainanyň ýakyn wagtda söweşde ýeňiş gazanjakdygyna umyt döreýän döwürde metbugatda peýda bolandygyny, emma Russiýanyň ähli taraplaýyn çozuş synanyşygynda bolup geçen garaşylmadyk wakalaryň kitapda gizlenendigini aýtdy NARİMAN CELÂL-iň göreşi awtory ylhamlandyrdy Rus basybalyjylygy, zulum we rus basybalyjylygynyň durmuşy bilen gatnaşygy sebäpli Krymdan gitmeli bolýanlaryň hekaýalaryny öwrenen awtor, özüne iň täsir galdyran wakanyň häzirki Krym tatar syýasy tussagy Nariman Selanyň, häzirki wagtda Ukrainanyň Ankaradaky ilçisi bolup, Celâl kitabynda gürrüň berýändigini aýtdy. Alandygyny aýtdy Seleliň hekaýasynyň basyş astynda görkezilen edermenligiň mysalydygyny aýdyp, Uehling 2014-nji ýylda Krym Russiýa tarapyndan basylyp alnandan soň Krym Tatar Milli Assambleýasynyň (KTMM) gadagan edilendigini ýatlatdy we şol wagt KTMM başlygynyň orunbasary bolan Selanyň özüne garaşýan ähli howplara garamazdan öz borjuny goraýandygyny aýtdy CELÂL "21-nji asyryň konsentrasiýa kampy" hökmünde jenaýat işini düşündirdi Uehling, Krym platformasynyň sammitine gatnaşmak üçin 2021-nji ýylda Kiýewe baran Selanyň birnäçe gün soň öýüne reýd geçirilenden soň Russiýanyň Federal Howpsuzlyk Gullugy (FSB) tarapyndan tussag edilendigini we 2022-nji ýylyň sentýabr aýynda 17 ýyl azatlykdan mahrum edilendigini aýtdy. bolşy ýaly atlandyrylýar. Hatlarynyň birinde Krymy '21-nji asyryň konslagerleri' diýip häsiýetlendirdi, ýöne bu konslagerde görünýän diwarlar ýokdy, ýöne zulum gündelik durmuşda çuňňur aralaşdy. Özüne baha beren Uehling, “içki erkinlik” düşünjesine ünsi çekýän Selâl üçin möhümdigini aýtdy "CELÂL HEKAYASY, I YOUR KÖP KÖP KÖP KÖPÇÜLIKLERDE SIZI GORAMAK HEKAYASY" Celâl adamyň kyn şertlere garamazdan öz erkini gorap biljekdigini ýatladýandygyny we üýtgeşiklige bolan ynamy saklamaga çagyrandygyny belläp, Uehling: "Ukrainadaky göçürilen adamlar bilen gürleşenimde, olaryň hem şeýle garaýandyklaryny gördüm. Kynçylykda gizlenýän kynçylyklaryň alhimiýasy, Celiň hekaýasy, hatda kynçylyklara garşy durmagyň kynlygydyr. ahyrynda tussaglaryň alyş-çalşygynda ". Ol boşadyldy we Ukrainanyň Ankaradaky ilçisi boldy. Durmuşyň bu öwrümi, tutanýerli bolmagyň nähili möhümdigini görkezýär. ” diýdi Şeýle-de bolsa, 1944-nji ýylda Krym tatar sürgünden we genosidden we Russiýanyň Ukrainany tutuşlygyna basyp almak synanyşygyndan soň, Uehling basyşlar we howplar sebäpli Krym tatarlarynyň we ukrain medeniýetiniň we milli şahsyýetiniň güýçlenendigini we kitabynda iki halkyň umumy däp-dessurlaryny açmagy barada pikir alyşandygyny aýtdy. Bu umumy däp-dessurlaryň durmuşyň möhüm döwürlerinde keşde, dokma, aýdym-saz we däp-dessurlary öz içine alýandygyny mälim eden Uehling, häzirki wagtda milli özboluşlylygymyzy goramak üçin poeziýanyň, edebiýatyň, aýdym-sazyň we dil öwrenmegiň ähmiýetine ünsi çekdi UKRAINE-da bir nesil, parahatçylygyň nämedigini bilmezden ösýär "Ukraina milli özboluşlylygy we dili taýdan çynlakaý sebit tapawudy bilen tanalýan bolsa-da, 2022-nji ýyldan soň tapawutlara garamazdan has öz içine alyjy milli aýratynlygy bar. Agzybirlik tapawutlary gowy görýär, olary ýok etmeýär. Ukrain we Krym tatarlarynyň ikisi-de diňe bir goralyp saklanman, has ýokary habarlylyk, syýasy mobilizasiýa we öňdengörüjilik bilen üýtgedildi. Bu adamlaryň uruşdan çuňňur sarsmaýandygyny aňlatmaýar: Ukraina-Rus urşy çynlakaý söweş. "" Bu sosial, ykdysady we psihologiki taýdan zyýan çekdi. Şeýle hem bir nesliň öz ýurdunda asudalygy görmän ulalýandyklaryny bellemek gerek. "Uehling Ukrain-Rus söweşi" Gündelik söweş "atly ilkinji kitabynda çagalaryň elipbiýi öwrenmezden ozal ýaşamak üçin harby ok-däri seslerden tapawutlandyrmagy öwrenendigini ýazdy Şeýle-de bolsa, awtor: "Maşgalalaryna, ýakynlaryna ýa-da ozal özleri üçin göz öňüne getiren geljegine garamazdan, her kim bir ýa-da beýleki görnüşde ýitgi çekdi. Bu tejribeler, ukrainleriň Russiýa we ruslara geljek ýyllardaky garaýyşlaryny kemala getirmegi dowam etdirer "-diýdi Jenaýat tatarlarynyň jemgyýetçilik ýatlamasy, şahsyýetini goraýardy "Taryh, Krym tatarlarynyň şahsyýetiniň ýok edilmegine gönükdirilen şertlere garamazdan, Krym tatarlarynyň şahsyýetiniň ajaýyp garşylyk görkezýändigini görkezýär." Uehling bu barada beren ilkinji kitabynda "oryadyň aňyrsynda: Krym tatarlarynyň deportasiýa edilmegi we gaýdyp gelmegi" atly ilkinji kitabynda sürgünden soň bir halkyň şahsyýetini gorap saklamakda sosial ýadyň roluny beýan edýändigini aýtdy Sowet Soýuzy tarapyndan Krym tatarlarynyň barlygynyň Sowet Soýuzy tarapyndan ret edilendigini aýdan Uehling, “Krym Tatarlar; Assimilýasiýa edilmäge synanyşdylar, dürli geografiýalarda biri-birinden aýryldy we halk hökmünde barlygyny ýok etmek üçin yzygiderli basyşlara sezewar edildi. Muňa garamazdan, garşy çykdylar, sürgünde ýene birleşdiler, watanyny ýada saldylar we medeni çärelerini dowam etdirdiler. "Sowet Soýuzynyň soňky günlerinde öz watanyna dolanmak üçin parahatçylykly herekete başladylar we bu hereket has giň oppozisiýa hereketlerini döretdi". diýdi "Jenaýatçy tatar şahsyýeti, adatdan daşary kynçylyk şertlerinde-de halas boldy" Beýleki tarapdan, Uehling häzirki wagtda diasporada Krymdan has köp Krym tatarynyň ýaşaýandygyny we bu ýagdaýyň medeni geçiş üçin köp ýurtlardan ybarat şertleri döredýändigini belläp, Krym tatar şahsyýetiniň belli bir geografiýa garaşly bolman, institutlar, bilim, metbugat we işjeňlik arkaly has köp tejribe alýandygyny aýtdy Uehling, şeýle hem, Ukrainanyň Krym tatarlaryny ýerli halklar baradaky kanuny bilen resmi taýdan ykrar edendigine ünsi çekdi we Krym tatarlarynyň dilini, medeniýetini we syýasy arenada wekilçilik edilmegini institusional taýdan goldamagyň we Krym tatarlarynyň Ukrainanyň geljeginde has köp söz açmagyny üpjün etmegiň möhümdigini aýtdy Ahyrynda Uehling aşakdaky sözleri aýtdy: Krym rus basybalyjylygynda galsa, ýarym adadaky eziji şertler dowam eder. Şeýle-de bolsa, taryhy göz aýlasak, bir medeniýetiň sütem arkaly ýok edilip bilinmejekdigi äşgärdir. Krym tatar şahsyýeti diýseň kyn şertlerde-de saklanyp galypdyr. Geçmiş bilen şu günüň arasyndaky tapawut, häzirki döwürde bu şahsyýetiň diňe bir ýat arkaly däl, eýsem has giň ykrar edilmegi, institusional goldaw we dünýä bilen baglanyşykly diasporanyň üsti bilen saklanmagydyr