Kiýew indi ABŞ üçin ileri tutulýan zat däl - ukrain hünärmeniniň KONFESI .ASY

Amerikanyň Birleşen Ştatlary (ABŞ) bilen Eýranyň arasynda baglaşylan 2 hepdelik ýaraşyk şertnamasyndan soň taraplar parahatçylyk şertnamasyny baglaşmaga synanyşarlar. Resmileriň reaksiýalardan gazanan tygşytlylygy. Taraplar ýaraşygy ara alyp maslahatlaşan Pakistanyň paýtagty Yslamabatda duşuşarlar. Eýran sanksiýalaryň ýatyrylmagyny we ABŞ güýçleriniň sebitden çykarylmagyny isleýär 10-njy aprelde ABŞ-Eýran gepleşikleri Pakistanyň paýtagty Yslamabatda geçiriler. Vance işleýär. ISNA-nyň habaryna görä, Eýranyň wekiliýetine Eýran Yslam Geňeşiniň Mejlisiniň (Mejlis) başlygy Muhammet Baghir Galibaf ýolbaşçylyk eder Eýranyň habar beriş serişdeleri "Eýran tarapyndan teklip edilen 10 punktly meýilnamanyň içinde diňe bir ýadro programmasy we sebit howpsuzlygy däl, eýsem Eýrana soňky 45 ýylda girizilen ilkinji we ikinji sanksiýalar hem ara alnyp maslahatlaşylar" -diýdi ABŞ-Eýran söweşindäki islendik öňegidişlik hem Ukraina üçin möhüm hasaplanýar. Sebäbi eýýäm 4 ýyl bäri ABŞ-Eýran urşunyň Russiýa bilen söweşýän Ukraina üçin ýaramaz täsirleri barada käbir analizler edilýär. Şeýlelikde, käbir analitikler ABŞ-nyň Ukraina berýän goldawynyň azalandygyny we konfliktiň eýýäm yzagalak bolandygyny öňe sürýärler Ukrain journalisturnalisti we syýasat alymy Stanislaw Jeliçowskiý Modern.az-a beren beýanatynda Donald Trump tarapyndan yglan edilen iki hepdelik atyşygyň dowamly parahatçylygyň ýoly däl-de, taktiki güýçlendiriş mehanizmi hökmünde garalmalydygyny aýtdy: "Washingtonagdaý, Waşingtonyň we Tähranyň aç-açan" ýeňiş "yglan edýändigi bilen baglanyşykly." Aslynda, laýyklygy barlamak üçin bir hili "sowadyjy penjire" hökmünde çykyş edýär. Bu gysga döwür, esasanam ABŞ-da geçiriljek orta aralyk saýlawlarynyň çäginde syýasy derwaýyslygy görkezýär. Trump administrasiýasy ýaraşygy syýasy taýdan peýdaly, ýöne strategiki taýdan gowşak edip, çalt we görünýän netijeleri gözleýär Gepleşiklerde esasan deňiz howpsuzlygy, güýçlenmek we sanksiýalary ýuwaş-ýuwaşdan ýeňilleşdirmek meselesi ara alnyp maslahatlaşylar Şeýle-de bolsa, iki tarap hem giň teklipler bilen gepleşiklere girýär. Eýranyň 10 punktly meýilnamasy we ABŞ-nyň köp nokatly çarçuwasy bar, bu çylşyrymly ylalaşyk prosesine yşarat edýär. Eýran öwezini dolmagy, sanksiýalaryň ýatyrylmagyny we Hormuz bogazynda resmi re regimeimiň döredilmegini talap edýär, ABŞ bolsa güýçlenmegi we howpsuz nawigasiýany ileri tutýar Esasy päsgelçilik yzygiderlilik meselesi bolar: ilkinji ädimini kim alar we borçnamalaryň ýerine ýetirilişi nähili barlanar? Waşingtonda syýasy basyş etaby çaltlaşdyryp biler, ýöne ýüzleý şertnamalaryň töwekgelçiligini hem ýokarlandyrar ABŞ berk şertler bolmazdan ýaraşygy bes etmek we Eýranyň tekliplerini bölekleýin görkezýän gepleşiklere gatnaşmak arkaly käbir eglişikleri görkezdi Eýranyň Daşary işler ministri Abbas Aragçiniň has ýumşak sözlerine we has ýiti sözlerinden daşda durmagy, has ýumşak kanallar arkaly işlemek üçin aňly strategiýany görkezýär Şeýle-de bolsa, bu ýeňillikler taktiki häsiýete eýe. ABŞ, şertnama bozulan halatynda iş taşlaýyş ýa-da güýçlenmek barada strategiki näbelliligi saklaýar. Bu "goşa çemeleşme", ýagny jemgyýetçilik berkligi we prosessual çeýeligi, orta möhletli saýlawlaryň öňüsyrasynda içerki syýasy sebäplere esaslanýar Häzirki dinamikany göz öňünde tutup, Eýranyň gepleşiklere goşulmak, umumy çarçuwany kabul etmek we Hormuz bogazyndan howpsuz geçmegi ara alyp maslahatlaşmak islegi käbir eglişikleriň edilendigini görkezýär. Emma bu ädimlere taktiki düzediş hökmünde has köp garalmalydyr Tähran sanksiýalaryň ýatyrylmagy, öwezini dolmak we sebitdäki täsir ýaly esasy strategiki talaplaryndan yza çekilmeýär. Daşary işler ministrliginiň has aram äheňi bilen howpsuzlyk edaralarynyň maksimalistik ritorikasynyň arasyndaky tapawut hakyky ylalaşyk däl-de, içerki signaldyr. "Eýran esasy täsir güýçlerini goramak bilen wagt satyn almaga synanyşýar." Syýasatşynaslygyň pikiriçe, uzak möhletleýin şertnamanyň geljegi çäkli bolup galýar: Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň arasynda "özara" ýeňiş gazanmak "ritorikasy, maksimalistik teklipler we syýasy basyşlar päsgelçilik döretdi. has wagtlaýyn ylalaşyklara sebäp boljakdygyny görkezýär Has real ssenariýa "dolandyrylýan üýtgewsizlik" modelidir. Bu ýerde eskalasiýa gözegçilik astynda saklanýar, ýöne doly çözülenok. Durnukly şertnama, has giň sebit kepilliklerini we häzirki wagtda ýok bolan institusional mehanizmleri talap eder Theeri gelende aýtsak, sebit aktýorlary aýgytly rol oýnar. Ysraýyl bu şertnamany Eýrany ýeterlik çäklendirmeýär öýdýän bolsa, bu çäklendirme hökmünde çykyş edip biler. Türkiýe özüni araçy hökmünde görkezmek bilen geosyýasy täsirini artdyrmaga synanyşýar. Beýleki tarapdan Russiýa, Günbataryň ünsüni Ukrainadan sowýan uzak wagtlap dowam edýän durnuksyzlykdan peýdalanýar Bu dinamik, ABŞ we Eýran käbir öňegidişlik gazansa-da, daşary ýurtly aktýorlaryň netijäni çynlakaý düzüp ýa-da bozup biljekdigini görkezýär. " Syýasatşynas ABŞ-Eýran söweşiniň ukrain urşuny global gün tertibinden aýyrdy diýen düşünjäniň artýandygyny we munuň bölekleýin dogrydygyny aýtdy: "Wolodymyr Zelenskiniň özi boýun alşy ýaly, gysga möhletde, esasanam harby, syýasy we ykdysady çeşmeleriň Eastakyn Gündogara gönükdirilýän döwründe Ukraina Waşington üçin ileri tutulýan ugur däl. Iň göze görnüp duran täsir amalydyr. Ukraina, “Patriot” howa gorag ulgamlary ýaly has möhüm enjamlary satyn almak howpy astyndadyr, global üpjünçilik zynjyrlary Eastakyn Gündogardaky çaknyşyklar sebäpli dartgynlaşýar. Şol bir wagtyň özünde, Hormuz bogazynyň töweregindäki durnuksyzlyk sebäpli nebitiň bahasynyň ýokarlanmagy Russiýa ykdysady taýdan peýdaly we urşy dowam etdirmek ukybyny güýçlendirýär Şeýle-de bolsa, Ukraina bu üýtgeşmeleriň passiw pidasy däl. Kiýew täze geosyýasy hakykatda öz pozisiýasyny üýtgetmäge işjeň synanyşýar. ABŞ-da we Aýlag ýurtlarynda Eýranda öndürilen pilotsyz uçarlara garşy göreşde toplanan söweş tejribesini hödürleýär we şeýlelik bilen uruş tejribesini strategiki paýtagta öwürýär. Global ünsi üýtgese-de, ýerlikliligini we ähmiýetini saklamaga synanyşyk ABŞ bilen Eýranyň arasynda iki hepdelik atyşyk gysga möhletli diplomatik penjire bolup, Eastakyn Gündogarda möwjemek howpuny wagtlaýyn azaldar we Hormuz bogazy ýaly möhüm ugurlaryň bölekleýin açylmagyna mümkinçilik döreder Bu, Ukraina üçin hem möhümdir, sebäbi Eastakyn Gündogarda soňky möwjemegiň ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky araçylyk tagallalaryny doňdurdy. Indi dartgynlygyň wagtlaýyn azalmagy Waşingtona Russiýa-Ukraina ugrunda gaýtadan işjeň bolmak üçin has giň syýasy we diplomatik mümkinçilikleri berýär. Bu, saklanan parahatçylyk gepleşiklerini dikeltmek maksady bilen ABŞ-nyň esasy gepleşikçileriniň - Stiw Witkoffyň, Jared Kuşneriň we Lindsi Grahamyň Kiýewe boljak sapar meýilnamalarynda öz beýanyny tapdy S.Jeliçowski çuňňur hakykatyň has çylşyrymlydygyny aýtdy: "Ot açyşlyk bu iki konfliktiň arasyndaky gurluş baglanyşygyny aradan aýyrmaýar. Munuň tersine, Russiýanyň bu arabaglanyşykdan peýdalanmaga synanyşýandygyny görkezýän alamatlar bar. Mysal üçin, Ukraina bilen baglanyşykly eglişikleriň deregine Eýrana berilýän goldawy azaltmak baradaky teklipler öňe sürüldi. Bu Eastakyn Gündogar bilen Ukrainanyň birek-birege bagly gepleşik meýdançalaryna öwrülýändigini görkezýär Mundan başga-da, gepleşikler dowam etse-de, esasy päsgelçilikler galýar: territorial jedeller, howpsuzlyk kepillikleri we Kiýew bilen Moskwanyň düýpden gabat gelmeýän söweş maksatlary. Genevaenewada geçirilen öňki tapgyr gepleşikler bu meselelerde öňe gitmegiň nähili kyndygyny görkezdi Şeýlelik bilen, atyşygy bes etmek diplomatiýany prosessual taýdan “doňduryp” biler, ýöne düýpli däl. Esasy töwekgelçilik, gepleşikleriň täzeden başlamagy diňe hakyky ösüş bolmazdan illýuziýa bolup biler. Esasanam, bu proses Waşingtondaky syýasy senenamadan gelip çykýan we partiýalaryň pozisiýalarynyň hakyky ýakynlaşmagyna esaslanmadyk bolsa