KIMEP uniwersiteti günäkärlenýän kemsidiji polisiýa çagyryp bilmedi - Аналитический интернет-журнал Власть

Wlast derňew bölümi 4-nji maýda geçirilen içerki diňlenişikden soň Gazagystanyň iň ýokary derejeli uniwersitetleriniň birinde geçirilen düzgün-nyzam derňew komiteti uniwersitet şäherçesindäki kämillik ýaşyna ýetmedik birine jyns taýdan azar berlendigi baradaky aýyplamalar sebäpli bir professory işinden aýyrdy KIMEP uniwersiteti, kompýuter ylymlary professory Arşad Muhammediň işini bes etjekdigini häkimiýetlere habar berdi. Netijede, Gazagystanda daşary ýurtly işçiler üçin adaty iş wizasy ýatyryldy. Soňra häkimiýetler Muhammede ýurtdan çykmak üçin ýeňillikli möhlet berip, çykyş wizasyny berdiler Inationatyryş haty professor Muhammede iberildi Professor Muhammet çykyş wizasyny aldy we 2-nji iýunda Gazagystany terk etdi. 24-nji aprelde, içerki şikaýat bilen, ýurtdan çykan gününe çenli Muhammet hukuk goraýjy edaralar tarapyndan sorag edilmedi we KIMEP-iň düzgün-nyzam komitetinden başga hiç hili barlag geçirilmedi, sebäbi Almaty polisiýa bölümi Wlasta ýazmaça jogap berdi Gazagystanda kämillik ýaşyna ýetmedik jyns taýdan azar berlendigi barada habar berilmezlik bikanun. Jenaýat kodeksiniň 434-nji maddasyna laýyklykda kämillik ýaşyna ýetmedik adama edilen agyr jenaýat barada habar bermezlik üçin 6000 MCI (53 000 dollar töweregi) jerime ýa-da alty ýyl azatlykdan mahrum etmek jezasy berilýär Düzgünleriň öňüni almak baradaky 2025-nji ýyldaky kanunyň 23-nji maddasyna laýyklykda bilim edaralary kämillik ýaşyna ýetmediklere ýa-da olara garşy hukuk bozulmalary barada hukuk goraýjy edaralara hasabat bermeli Derňew komitetiniň professor Muhammet meselesi boýunça mejlisiniň teswirnamasy Professor Muhammetiň Wlast tarapyndan görlen nädogry hereketleri bilen baglanyşykly materiallara görä, işden kowulmagyna sebäp bolan wakanyň häsiýeti we agyrlygy belli däl we hukuk goraýjy edaralar tarapyndan goşmaça derňew geçirmegi talap edýär. Şeýle-de bolsa, KIMEP bu ýoly dowam etdirmegiň ýerine akademigi işden aýyrmagy we kazyýet işini ýapmagy saýlady Wlastdan professor Muhammediň polisiýa habar berendigi ýa-da däldigi soralanda, KIMEP uniwersiteti bu meseläniň gizlin häsiýetine salgylanyp, düşündiriş bermekden saklandy. Wlast reportersurnalistleri bilen habarlaşan professor Muhammet bu waka barada düşündiriş bermekden saklandy Iýun aýynyň 12-ine çenli professor Muhammet KIMEP-iň web sahypasynda kompýuter ylymlary we matematika mekdebiniň dekany hökmünde görkezilýär Professor Arşad Muhammet. Photo: kimep.kz Professor Muhammetiň işine garamak, KIMEP-iň öňki dolandyryjysy Jeýson Gainous tarapyndan 2025-nji ýylyň awgustyndan 1-nji iýunda işinden aýrylýança Sosial ylymlar kollejiniň dekany bolup işlän Jeýson Gainous tarapyndan açyldy we uniwersitetiň professoryň jynsy taýdan kemsidilmegi bilen baglanyşykly başga bir işiň ýalňyşdygyny görkezdi Geçen hepde KIMEP fakultetine we talyplaryna iberilen e-poçta hatynda Gainous uniwersitetiň 1999-njy ýylda Jorjiýa uniwersitetinden jynsy zorluk aýyplamalary sebäpli işinden boşadylan ykdysadyýet professory Nadeem Nakwiniň töweregindäki meselelere bolan garaýşy we geçmişi barada habar bermek bilen talyplary gorap bilmezligi barada alada bildirdi Informatika we matematika mekdebiniň binasy. KIMEP mahabat wideosyndan ekran Gainousyň içerki e-poçtalary onlaýn ýaýradylandan soň, häzirki KIMEP okuwçylarynyň we uçurymlarynyň köpüsi uniwersitet şäherçesinde hyýanatçylykly hereketler we neşe serişdeleri ulanylandygy baradaky wakalary jikme-jik düşündirip, Wlasta ýüz tutdy. Aşakdakylar, anonimligini saklamak üçin okuwçylaryň atlary saklanmadyk käbir habarlary Bir okuwçy ýazypdy: "Men ýanamalara sezewar bolan aýal-gyzlara çuňňur duýgudaşlyk bildirýärin we okaýan uniwersitetimiň wagtyň geçmegi bilen bahana ýaly oňa göz ýumandygyny kabul edip bilemok". "Indi bu ýerde özümi arkaýyn duýmaýaryn." Başga bir okuwçy, bir topar ýerliksiz teswir ýazansoň, erkek professordan gaça durup başlandyklaryny aýtdy. "Men ondan gorkýaryn we ondan soň hiç wagt sapak almadym". Üçünji okuwçy, "käbir okuwçylara aç-açan urjak" başga bir professory, özüni "ýigrenji" diýip häsiýetlendirdi Şeýle hem, birnäçe talyp uniwersitetiň nädogry hereketler baradaky habarlary yzygiderli ýoýýandygyny öňe sürdi. Bir okuwçy, Biznes kollejiniň mugallymlar tarapyndan jynsy zorluklara sezewar edilendigi baradaky aýyplamalar boýunça birnäçe derňew geçirendigini, ýöne mugallymlaryň iň az netijelere sezewar bolandygyny, netijede aýal talyplaryň günäkärlenendigini aýtdy. Talybyň sözlerine görä, administratorlar wakalary köpçülige ara alyp maslahatlaşmagy gadagan edipdirler we “elmydama tarapyny tutýardylar azarlaryň pidalaryny "sapaklara gatnaşmaga ýa-da uniwersitet şäherçesine gelmäge gaty utandyrýan" professorlar Beýleki bir talyp, Amerikanyň öňki mugallymynyň akademiki gözegçi wezipesine bellenen aspirantura öz söýgüsini boýun alýan 2025-nji ýyldaky wakany suratlandyrdy. Talyp: "Ol, ahlaksyz, jynsy habarlary pozmazdan ozal ýazdy" -diýdi. “Ol gaty gorkdy, hatda aljyraňňydy. Emma dekan bilen maslahatlaşandan soň hiç zat bolmady. " Başga bir talyp, häzirki mugallym bilen baglanyşykly kazyýete salgylandy, uniwersitetde resmi şikaýat edilenden soň, düzgün-nyzam komiteti bu aýyplamalary ret etdi we aýyplaýjyny bu meseläni gozgandygy üçin käýedi Birnäçe talyp bu tejribeleriň, talyp talyplaryň mugallymlaryň nädogry hereketlerini habar bermekden gorkýan has giň howany döredendigini aýtdy. Wlastyň alan başga bir näbelli hasabatyna görä, bu esasanam uniwersitetiň ýokary derejeli mugallymlary bilen baglanyşykly ýagdaýlarda ýüze çykypdyr Bu hasaplar, Wlast tarapyndan gözden geçirilen görkezmeleriň diňe bir bölegini görkezýär. Beýleki talyplar hem şuňa meňzeş wakalary habar berdiler, ýöne adynyň aýdylmazlygyny kepillendirip, beýannamalaryny çap edip bilmedik KIMEP, talyplaryň aladalaryna laýyk jogap bermedigi baradaky häsiýetnamany jedel edýär. Uniwersitet ýazmaça beýanynda "talyplarymyzyň howpsuzlygy, abadançylygy we mertebesi uniwersitetiň ileri tutulýan ugurlarynyň arasynda galýar" we "talyplaryň aladalaryny kabul etmek, gözden geçirmek we çözmek üçin proseduralary kesgitledi, şol sanda fakultetiň alyp barşy bilen baglanyşykly" Içerki e-poçtalarynda Gainous tarapyndan giňişleýin ara alnyp maslahatlaşylan professor Nakwi, 15 ýyl töweregi wagt bäri KIMEP-de ykdysadyýet professory bolup işleýär. 1999-njy ýylda Jorjiýa uniwersitetinden boşadyldy we özüne jynsy zorluk bildirilendigi öňe sürülenden soň, iş tapmak gadagan edildi KIMEP, käbir bakalawr okuwçylarynyň okuwyna başlanda kämillik ýaşyna ýetmändigine garamazdan, bu maglumatlary talyplara we işgärlere birnäçe gezek açyp bilmedi. Häzirki we öňki mugallymlaryň birnäçesi, şeýle hem bu makala üçin söhbetdeşlik geçiren talyplar, Nakwiniň Wlasta nädogry hereket edendigi aýdylýar Öňki dekan Gainusa iberilen ozalky aragatnaşykda uniwersitet ozal Nakwä garşy bildirilýän aýyplamalaryň hiç hili ähmiýetiniň ýokdugyny aýtdy we KIMEP-e geleninden bäri özüni alyp barşyna degişli "mesele" ýokdugyny aýtdy "Uniwersitetiň nukdaýnazaryndan bu işjeň alada däl" -diýdi Wlast. Gainousyň pikiriçe, bu habar soňra uniwersitetiň serwerlerinden öçürildi, ýöne kompýuterinde ýerli saklanylýan göçürme arkaly elýeterli boldy Wlast KIMEP-den we Nakwiden uniwersitetiň ýolbaşçylarynyň Nakwi işe alnanda bildirilýän aýyplamalary bilýändigini ýa-da ýokdugyny sorady. Ikisi-de düşündiriş haýyşlaryna jogap bermedi KIMEP-iň öňki iki mugallymy, uniwersitetiň işe alynmagynyň adatça dalaşgärlerden öňki jenaýat we düzgün-nyzam ýazgylaryny açmagyny talap edýändigini aýtdy Bir çeşme: "Geljekki fakultet tarapyndan işe kabul edilişiň çäginde geçmişdäki meseleleri aýan etmek borjy bar" -diýdi "KIMEP-den resmi ýazgylarymy tabşyrmagy talap etdim" -diýip, başga bir mugallym mugallym resminamalaryň daşary ýurtly işgärler üçin iş wizasyny tassyklamak üçin immigrasiýa edaralaryna iberilendigini aýtdy Sosial ylymlar kollejiniň köp ýyllap professor Nakwi bilen işleşen öňki işgäri, özüni alyp barşynyň iň bolmanda şübheli bolandygyny aýtdy Adynyň efirde tutulmazlygyny soran çeşme Wlast bilen söhbetdeşlikde "Birnäçe ýyl bäri professor Nakwiniň akademiki we şahsy alyp barşy kärdeşleriň we administratiw işgärleriň arasynda köp ahlak we administratiw gyzyl baýdak galdyrdy" -diýdi “Mysal üçin, talyp mugallymlaryna diňe mugallymlar we saýlanan administratiw işgärler üçin açyk içerki ulgam girmäge mümkinçilik berildi. TA-lar professor Nakwiniň adyndan bahalary tabşyrdylar we üýtgetdiler, bu düýbünden gadagan "-diýdi." Mundan başga-da, ulgama gireniňizden soň, KIMEP-iň islendik okuwçysynyň geçmişdäki we häzirki döwrüniň ähli bahalaryna we şahsy maglumatlaryna (salgysy we aragatnaşyk maglumatlary) girip bilersiňiz. " Muny KIMEP-de işlän döwründe işlän iki aýry çeşme tassyklady Bir çeşme KIMEP-iň içerki düzgün-nyzam düzgünlerini tankytlady. Öňkülerine görä fakultet agzasy, mugallymlar bilen baglanyşykly şikaýatlar köplenç içerki düzgün-nyzam komiteti tarapyndan amala aşyrylýar, bu taslama pidalary gorkuzyp gorkuzyp biler "Bu proses kemsidiji we okuwçylaryň akademiki ýazgylaryna uly täsir eden fakultet bilen gönüden-göni ýüzbe-ýüz bolmagy göz öňünde tutýar. Iň esasy zat, KIMEP-iň edara hökmünde käbir akademiki işgärleri beýlekilerden has gowy görmegiň nusgasy bar diýen giňden ýaýran ynam. Her kimiň bu sistema ynanmaýandygy we köp arz-şikaýatlaryň hiç haçan resmi derňewlere çykmaýandygy" aýdylýar Çeşme käbir mugallymlary “elýeterli däl”, beýlekileri “bir gezek ulanylýan” diýip häsiýetlendirdi Öňki başga bir işgär, uniwersitetleriň ýokary derejeli işgärleriniň uly bolmadyk toparynyň içerki karar kabul etmekde deň derejede täsir etmeýändigini öňe sürüp, şuňa meňzeş aladalary bildirdi "Saýlaw bar, ýokarda biri-birini goraýan bir topar adam bar" diýip, çeşme Wlasta beren interwýusynda aýtdy Öňki öňki işgäri, Nakwiniň şahsy alyp barşy we uniwersitet şäherçesindäki özüni alyp barşy bilen baglanyşykly uzak wagtlap aladalary beýan etdi "Nakwiniň hünär ussatlygynyň ýoklugy, gözleg netijeleri boýunça öndürijiliginiň ýoklugy we abraýly şahsyýeti barada myş-myşlar köp boldy. Ol okuwçy TA-lary uzakda bolanda oňa sapak bermäge rugsat berer" -diýdi. "Heöne özüni howpsuz duýýan uniwersitetiň ýolbaşçylaryna gaty ýakynlaşdy." Bu sözleri azyndan dört sany öňki işgär aýratyn söhbetdeşliklerde gaýtalady Aýdylan düzgün bozmalar we tarapdarlyk KIMEP tarapyndan jedel edilýär Vlast Nakwiniň işi bilen baglanyşykly düşündiriş bermekden saklanan KIMEP-e ýüz tutdy. Nakvi, e-poçta we whatsapp arkaly iberilen düşündiriş haýyşymyza jogap bermedi. Almaty polisiýa bölümi ýazmaça jogap bilen ykdysadyýet professoryna garşy kazyýet işiniň gozgalmandygyny aýtdy Wlast bilen söhbetdeş bolan beýleki öňki mugallymlar ar alyş we içerki proseduralara ynamsyzlyk baradaky aladalaryň köplenç talyplary resmi kanallar arkaly nädogry hereketleri habar bermekden saklaýandygyny aýtdy KIMEP-iň ozalky mugallymy Wlast bilen söhbetdeşlikde "Talyplarymdan nädogry hereketler hakda, esasanam uly fakultetlerden birnäçe gezek eşitdim. Talyplar muny hiç haçan resmi taýdan habar bermediler" -diýdi Wlast KIMEP-iň dolandyryş toparynyň agzalary bilen söhbetdeşlik isledi, emma uniwersitet ret etdi. Muňa derek, "özüne bildirilen maglumatlary gözden geçireris we uniwersitet proseduralaryna laýyklykda indiki ädimleri kesgitläris" diýip ýazmaça jogap berdi Şol bir wagtyň özünde, KIMEP işgärlere metbugat soraglaryna göni jogap bermezligi tabşyrdy. Gainous 5-nji iýunda iberilen içerki e-poçta arkaly, Gainous uniwersitetiň özüni alyp barşyny aýyplap, işinden aýrylandygyny e-poçta bilen iberenden bir gün soň, KIMEP alyjylara journalisturnalist bilen habarlaşsa soraglara jogap bermezligi we "söhbetdeşligi sypaýylyk bilen bes etmegi" maslahat berdi KIMEP aragatnaşyk bölümi tarapyndan 5-nji iýunda işgärlere iberilen e-poçta Üç günden soň, 8-nji iýunda, KIMEP ozalky dymmak çagyryşyna yza çekilen ýaly bir goşmaça beýannama berdi "Hiç bir okuwçy, mugallym ýa-da işgäri ak ýürekden aladalanmak, sorag bermek, goldaw soramak ýa-da uniwersitet işine gatnaşmak üçin ar almaz" -diýdi Içerki görkezme iberilenden soň Wlast bilen habarlaşan häzirki birnäçe işgär potensial netijelerden gorkýandygyny aýtdy. Käbirleri metbugat bilen gürleşendigi üçin "işden kowulmak" ýaly düzgün-nyzam netijelerine salgylanyp, düşündiriş bermekden saklandy Öňki dekan Gainous, KIMEP-iň içerki görkezmesiniň işgärlere "soraglara jogap berme" diýmek bilen "duýduryş" hökmünde düşündirilip bilinjekdigini öňe sürdi Gaýnous uniwersitetiň hatyna jogap beren e-poçta hatynda "KIMEP özüni Amerikan görnüşindäki edara hökmünde görkezýär" -diýdi. "Bu modeliň merkezi akademiki azatlykdyr we akademiki erkinlik aç-açan sözlemi öz içine alýar - mugallymlaryň we işgärleriň, jemgyýetiň agzalary we raýatlar hökmünde jemgyýetçilik aladalary meselesinde institusional senzurasyz ýa-da jeza çäresinden gorkmak hukugyny aç-açan öz içine alýar." Wlastyň beren soragyna jogap hökmünde Gainous, KIMEP-iň düzgünleriniň we syýasatlarynyň kagyz ýüzünde çyzylýan ýalydygyny aýtdy Gainous Wlast-a "missingitirilen zat düzgün däl. Olarda eýýäm bar bolan düzgünleri berjaý etmek we hasabat bermek ygtybarly medeniýet" -diýdi. “Iň gowusyny ýazyp bilersiňiz dünýädäki proseduralar, eger-de adamlar olary ýerine ýetirmek isleýän bolsa, zyýany ýok " 4-nji iýunda Gainous talyplara we mugallymlara uniwersitetiň ýolbaşçylary bilen ylalaşmazlygynyň esasy nokatlaryny görkezýän e-poçta iberdi Gainous Wlasta ylym we ýokary bilim ministrligini e-poçta bilen göçürendigini aýtdy. Ministrlikden Gainousyň argumentlerini okandyklaryny ýa-da pikir edendiklerini soradyk, KIMEP-iň ýolbaşçylygynda we häzirki mugallymlaryň käbirinde, şol sanda Naqwide-de nädogry hereket edendigi barada jikme-jik maglumat berdik, ýöne jogap bermedik Gainousyň ylym we ýokary bilim ministrligine iberen hatynyň başy Şeýle hem ministrlik, KIMEP-iň kämillik ýaşyna ýetmedik jynsy zorluk bilen baglanyşykly waka barada habar bermezligi sebäpli derňew geçirýärmi diýen soragymyza jogap bermedi Ylym we ýokary bilim ministri Saýasat Nurbek BES.media habar gullugyna Gainousyň hatynyň özüne ýetendigini ýa-da ýokdugyny anyklamazdan "ýagdaýyň gözegçilik astyndadygyny" aýtdy Garwarddan Glazgo çenli dünýä derejesindäki uniwersitetler bilen akademiki hyzmatdaşlyga eýe bolan KIMEP, hususy paýdar edara bolup, hökümet paýnamalarynyň 40% -ine eýeçilik edýär. Gazagystanda ministrlik tarapyndan kesgitlenen çäklerden çykyp bilýän okuw meýilnamasy bilen tapawutlanýar, bu ýurtda diňe birnäçe guramanyň artykmaçlygydyr Öňki dekan Gainous, KIMEP-iň standartlaryna laýyk gelmedi diýip hasaplaýar "KIMEP meniň garaşýan zatlarymy ýerine ýetirmedi, ýöne adatdan daşary talyplar däl, işgärler däl, işini dogruçyllyk bilen ýerine ýetirýän köp fakultet däl. Bu iň ýokarsyndaky kiçijik tegelek we başarnyk däl-de, häsiýetiň şowsuzlygy "-diýdi Gainous Wlasta Iňlis dilindäki habarlarymyza ýazylyň