Kilimanjaronyň garlary

"Kilimanjaro, baky gar bilen örtülen 5895 metrlik dag gerşidir we Afrikanyň iň beýik nokady. Maasai taýpasy günbatar depesini" Ngaye-Ngaýa "diýip atlandyrýar, bu" Hudaýyň öýi "diýmekdir. Iň ýokary nokadynda sowukdan doňan gaplaňyň jesedi bar. Hiç kim gaplaňyň bu beýiklige näme sebäp bolandygyny düşündirip bilmez ..." Ernest Hemingweý, "Kilimanjaronyň garlary" Meşhur amerikan ýazyjysynyň "Kilimanjaronyň garlary" hekaýasynyň girişindäki bu sözler tötänleýin düşündiriş däl. Bu epigraf gaty güýçli simwoliki gurluşykdyr Kilimanjaro geologiki taýdan ýitip giden wulkan toplumy. Tropiki Afrikanyň ortasynda ýerleşýän gar bilen örtülen iň ýokary derejäniň özi paradoksdyr: yssyda doňan arassalyk. Maasai mifologiýasynda "Taňrynyň öýi" diýlip atlandyrylmagy hem bu gapma-garşylygy tamamlaýar: sammit ylahy ýer, aşaky dünýä gündelik durmuş Hemingueýiň ajaýyp pikiri şu Leopard aşakdaky ýyly howa şertlerinde instinkt bilen ýaşamaly haýwan. Heöne syrly ýagdaýda ýokaryk çykýar we şol ýerde ölýär. Muny üç derejede okamak mümkin: 1. Ambisiýa we hyýanatçylyk Leopard tebigy gurşawyny terk etdi. Bu, adamyň mümkinçiliklerinden ýokary bolmak islegi üçin metafora. Theöne ahyrynda iň ýokary dereje ýeňilýär we durmuş gutarýar. .Agny, ýokarsy hemişe "ýeňiş" diýmegi aňlatmaýar 2. Arassalygyň we hapalanmagyň tapawudy, eseriň gahrymany Garri ahlak taýdan pese gaçýar; gaplaň depesine çykmagy başardy we arassa, sowuk we degilmedik ýerde öldi. Hekaýa ölümiň iki dürli görnüşine ünsi çekýär: biri fiziki, ýöne "arassa"; beýlekisi biologiki taýdan diri we içinden çüýrän 3. Düşündirilmedik sebäp Hemingweý gaplaňyň näme üçin beýle beýiklige çykandygyny aýtmaýar, "hiç kim düşündirip bilmeýär" diýip ýazmaga razy. Hat-da yşarat etmeýär. Sebäbi uly kararlar köplenç rasional düşündirişden daşda; adamyň depesine ýetmek käwagt maksatsyz ýaly görünse-de düşündirip bolmaýar Beýik hekaýatçy, düşündiriş bermezden bir ädim ätmek bilen şeýle diýýär: adam iki ýol bilen ölýär - ýokarsyna çykmak, manyly, ýöne howply; ýa-da aşakda galmak, howpsuz, ýöne içinden çüýremek. Hemingweý öňküsini has hakyky hasaplaýar. Leopardyň näme üçin garly beýiklige çykandygy belli däl, ýöne bir zat düşnükli: aşakda galmak islemedi Ernest Hemingweýiň 1936-njy ýylda ýazan bu hekaýasy dünýä edebiýatynyň nusgawy mysallaryndan biridir we meniň pikirimçe, her kim ony okamaly. Hekaýa ölüp barýan ýazyjy Garrini jemleýär. Zehin, rahatlyk we ýaltalyk üçin zehinini we arzuwlaryny pida etdi; ölen düşeginde bolsa bu hakykata düşünip başlaýar. Bu sahnalar okyjyny özi hakda pikirlenmäge mejbur edýär. Garry ölümiň öňünde özüni görkezýär - ne bahana, ne-de hakykatdan gaçmak. Hemingweý, adamyň aýnadan iň esasy zatlardan gaça durýandygyny görkezýär. Garri ýazmak isleýän, ýöne ýazmadyk onlarça hekaýasynyň bardygyny ýadyna salýar. Bu biderek zehiniň iň güýçli edebi keşplerinden biridir Türk metbugatynda "Ölmezden öň edilmeli işler" atly gyzykly sütün bar. Ölmezden ozal görmeli ýerler, ölmezden öň görmeli filmler, ölmezden öň okamaly kitaplar ... "Kilimanjaronyň garlary" hökman okalmaly kitaplaryň biridir Bu eseriň ekrana uýgunlaşmagy öz döwrüniň halanýanlarynyň arasynda. 1952-nji ýyldaky film hekaýanyň doly kanoniki uýgunlaşmasy bolmasa-da gaty meşhur boldy Film nominal Hemingweýiň hekaýasyna esaslanandygyna garamazdan, asyl eseriň gaty bar bolan çyzgysy ýumşady. Re Directorissýor Genri King ssenarisini has romantik drama we öňki ýatlamalara esaslady; şeýlelik bilen Hemingweýiň garaňky, fatalistik äheňinden daşlaşýar. Başgaça aýdylanda, Kingiň filmi Golliwudyň nusgawy uýgunlaşmasydyr Ssenarisini görmediklere maslahat berýärin. Baş rolda Gregori Pek, esasanam meşhur Awa Gardner we Sýuzan Haýward. Afrikada çekilen giň meýilnamalar şol döwür üçin çynlakaý önümçilik derejesi hasaplandy; Reňk kinematografiýasynyň irki üstünlikli mysallaryndan biri diýip pikir edýärin. Görüp otursak, epiki başdan geçirmeler duýgusyny döredýär. Emma Hemingueýiň tekstindäki ölüm gutulgysyz we filmde durmuşyň manysyzlygy töwekgelçiligi aradan aýrylýar - adam halas bolup biler, emosional baglanyşyklar öňe çykarylar. Başga sözler bilen aýdylanda, edebiýat gödek äheňinden mahrum edilip, has “satuw” görnüşine öwrüldi Bu makalany "doňan gaplaň" metaforasy bilen başladym. Hemingueýiň beýle uludygyny hiç zat görkezmeýär. Gynansagam, Golliwud bu metaforanyň agramyny doly ekrana çykaryp bilmedi Film öz dünýäsinde üstünlik gazandy, ýöne Hemingweýiň belentliklerine ýetip bilmedi. Görnükli ýazyjynyň hemmesi beýikligini ölmez-ýitmez hekaýasynda görýäris